Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, quân đội Israel đã sớm nhận ra tiềm năng của AI trong việc tái định nghĩa hoạt động quân sự. Chiến trường thế kỷ 21 ngày càng được số hóa, phi tập trung và dựa trên dữ liệu. Do vậy, việc phải nhanh chóng xử lý khối lượng thông tin khổng lồ theo thời gian thực, phát hiện mô hình ẩn, phản ứng với tốc độ và độ chính xác cao trở thành yếu tố sống còn, đặc biệt tại Trung Đông - khu vực có môi trường an ninh phức tạp và nhiều mối đe dọa phi đối xứng.
Một trong những ứng dụng nổi bật nhất của AI là các hệ thống không người lái. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) đã triển khai thiết bị bay không người lái (UAV) và phương tiện mặt đất không người lái (UGV) tích hợp AI cho nhiệm vụ trinh sát, hậu cần, yểm trợ chiến đấu và cả tác chiến. Các nền tảng này có thể tự điều hướng trên các địa hình phức tạp, nhận diện mục tiêu và thực hiện nhiệm vụ ở khoảng cách rất xa.
Chiến thuật “bầy đàn” (nhiều thiết bị tự hành phối hợp cùng lúc) được xem là bước ngoặt trong chiến tranh hiện đại. Những bầy đàn thiết bị tự hành này có thể bao phủ diện rộng, thích ứng linh hoạt và gây quá tải hệ thống phòng thủ của đối phương, dù vẫn duy trì cơ chế “con người trong vòng lặp kiểm soát” ở các quyết định then chốt.
AI cũng đang nâng cấp đáng kể năng lực tình báo của Israel. Thuật toán học máy tự động phân tích ảnh vệ tinh, tín hiệu liên lạc và nhiều nguồn dữ liệu khác để phát hiện hoạt động bất thường, theo dõi mục tiêu giá trị cao và dự báo nguy cơ. Trong chiến dịch quân sự mới đây của Israel, mức độ tích hợp AI được đánh giá là chưa từng có. AI được sử dụng để hợp nhất dữ liệu từ UAV, cảm biến, robot và tình báo con người thành một bức tranh tác chiến thống nhất, giúp chỉ huy đưa ra quyết định nhanh hơn, đồng thời giảm thiểu thương vong dân sự nhờ phân biệt mục tiêu chính xác hơn.
Tuy nhiên, AI trong quân sự đặt ra những câu hỏi gai góc về trách nhiệm và kiểm soát. Khi một thuật toán đưa ra quyết định “cho phép ai được sống”, vậy người nào sẽ phải chịu trách nhiệm nếu sai sót xảy ra? Nhiều chuyên gia cảnh báo việc ủy quyền cho máy móc ra các quyết định gây sát thương đòi hỏi phải có sự giám sát chặt chẽ của con người.
Israel hiện duy trì cơ chế con người giám sát trong các quyết định quan trọng, song giới chuyên gia nhấn mạnh cần có khuôn khổ pháp lý quốc tế rõ ràng để đảm bảo AI được sử dụng phù hợp với luật nhân đạo và luật chiến tranh.
