Ngày 4/5, Ngoại trưởng Zambia Mulambo Haimbe cáo buộc Washington gắn việc tiếp cận nguồn khoáng sản chiến lược với tiến trình hoàn tất thỏa thuận y tế. Đáp lại, Đại sứ Mỹ sắp mãn nhiệm Michael Gonzales bác bỏ và cho rằng đây là những cáo buộc mang tính thổi phồng, hoàn toàn vô căn cứ.
Cuối tháng 4, ông Gonzales cáo buộc các nhà lãnh đạo Zambia đã buông bỏ trách nhiệm của mình, để Mỹ phải chi trả cho hệ thống y tế. Đại sứ Gonzales nói rằng giới chức Zambia đã “phớt lờ” những đề nghị từ phía Mỹ nhằm đạt được thỏa thuận mới.
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Zambia đã kéo dài suốt nhiều tháng nhằm hoàn tất thỏa thuận vốn nằm trong hàng chục thỏa thuận mà chính quyền Tổng thống Donald Trump đang thúc đẩy tại các quốc gia phụ thuộc lớn vào viện trợ.
Về phần mình, Ngoại trưởng Haimbe lại nhận định rằng các cuộc đàm phán bị đình trệ do những yêu cầu chia sẻ dữ liệu “không thể chấp nhận được”, vi phạm quyền riêng tư của công dân Zambia, đồng thời đòi hỏi ưu ái đối với các công ty Mỹ trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược của Zambia.
Ông nhấn mạnh trước hết người dân Zambia phải có tiếng nói về việc khai thác và sử dụng các khoáng sản chiến lược của đất nước. Và thứ hai, không một quốc gia đối tác chiến lược nào được hưởng sự ưu đãi vượt trội so với các đối tác khác.
Đại sứ quán Mỹ chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức trước đề nghị bình luận từ báo giới.
Theo hãng thông tấn AP (Mỹ), một số lãnh đạo châu Phi và chuyên gia y tế đã chỉ trích yêu cầu cung cấp dữ liệu y tế nhạy cảm để đổi lấy hỗ trợ cần thiết cho các hệ thống y tế vốn đang chịu áp lực sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump cắt giảm viện trợ nước ngoài. Một số ý kiến cho rằng đổi lại, họ cũng chưa chắc được tiếp cận các tiến bộ y học như vaccine.
