Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đảo ngược quyết định về kế hoạch thu phí quá cảnh 20% đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz, cho biết ông sẽ thay thế biện pháp này bằng các thỏa thuận thương mại và đầu tư với các quốc gia Vùng Vịnh, trong bối cảnh ông tiếp đón tân Thủ tướng Iraq tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng trong một cuộc hội đàm quan trọng mà chủ đề xuyên suốt là vấn đề Iran.
Phát biểu cùng Thủ tướng Ali al-Zaidi vào ngày 14/7, Tổng thống Trump cho biết mình đã quyết định từ bỏ kế hoạch thu phí sau khi nhận được hàng loạt cuộc điện đàm từ các nguyên thủ quốc gia Arab.
Ông Trump nói: "Tôi đã nhận được các cuộc gọi từ nhiều người, nhiều quốc gia, các vị vua, các tiểu vương và tất cả những người mà chúng ta đều biết và quý trọng”.
Theo ông Trump, các nhà lãnh đạo này đề nghị thực hiện theo một phương thức khác và đề xuất của các quốc gia Vùng Vịnh là việc tăng cường đầu tư vào Mỹ.
Nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố: "Điều đó khiến tôi hoàn toàn hài lòng. Thực ra tôi cho rằng cách này còn tốt hơn”.
Thay thế việc thu phí bằng khuôn khổ hợp tác đầu tư
Viết trên nền tảng mạng xã hội Truth Social ngày 13/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định, từ nay Mỹ sẽ được gọi là "Người bảo vệ eo biển Hormuz".
Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng, vì lý do công bằng, Washington cần được hoàn trả toàn bộ chi phí bảo đảm an toàn và an ninh cho khu vực hàng hải nhiều biến động này thông qua khoản phí tương đương 20% giá trị toàn bộ hàng hóa được vận chuyển qua eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, vào ngày 14/7, ông Trump tuyên bố đã quyết định nêu trên bằng các thỏa thuận thương mại và đầu tư sẽ được ký kết giữa Mỹ và các quốc gia Vùng Vịnh.
Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 15/7, quyết định này đánh dấu một sự thay đổi đáng kể so với chính sách được công bố chỉ một ngày trước đó.
Mặc dù hủy bỏ kế hoạch thu phí, nhưng ông Trump vẫn bảo vệ ý tưởng ban đầu, cho rằng đây không phải là khoản phí theo nghĩa thông thường, mà là khoản bồi hoàn cho sự bảo đảm an ninh mà Washington cung cấp.
Ông Trump nói: "Theo tôi, chưa bao giờ là công bằng khi chúng tôi bảo vệ eo biển này trong khi hầu như không thu được gì”.
Eo biển Hormuz, tuyến đường thủy hẹp nằm giữa Iran và Oman, nơi thông thường có khoảng 20% lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển của thế giới đi qua.
Tuyến hàng hải chiến lược này đã trở thành tâm điểm của căng thẳng quân sự và ngoại giao leo thang giữa Washington và Tehran kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel với Iran bùng phát vào tháng Hai.
Ông Trump khẳng định rõ rằng việc thay đổi chính sách chỉ áp dụng đối với các tàu không phải của Iran.
Ông Trump nói: "Eo biển Hormuz mở cửa cho mọi hoạt động hàng hải, ngoại trừ Iran”.
Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa hải quân nhằm vào các tàu của Iran cũng như các chuyến hàng vận chuyển đến Iran, đồng thời bảo đảm quyền tự do hàng hải đối với các quốc gia khác.
Tổng thống Trump: Không hối tiếc về việc từng nới lỏng trừng phạt Iran
Khi được hỏi liệu có hối tiếc vì từng tạm thời nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với Iran trước khi chính quyền của ông tái áp đặt các biện pháp này và nối lại các cuộc không kích hay không, ông Trump trả lời dứt khoát: "Không. Tôi đã cho họ một cơ hội”.
Nhà lãnh đạo Mỹ nói thêm: "Tôi muốn cho họ cơ hội để đạt được một thỏa thuận”.
Trước đó, chính quyền Mỹ đã cấp một số miễn trừ trừng phạt trong khuôn khổ một bản ghi nhớ ký với Tehran, nhưng đã hủy bỏ các miễn trừ này sau khi Iran tấn công các tàu thương mại gần eo biển Hormuz vào tuần trước, dẫn tới việc Mỹ khôi phục lệnh phong tỏa hải quân và tiến hành một làn sóng không kích mới.
Ông Trump cũng đưa ra đánh giá cứng rắn về vai trò của Iran trong khu vực khi tuyên bố: "Iran từng là kẻ bắt nạt của Trung Đông”, đồng thời cáo buộc Tehran đã gây sức ép và đe dọa Iraq cũng như nhiều quốc gia khác trong khu vực.
Ông Trump nói: "Trước đây, khắp Trung Đông đều chìm trong nỗi sợ hãi. Giờ thì điều đó không còn nữa” và khẳng định trách nhiệm về việc xung đột tái bùng phát hoàn toàn thuộc về Iran.
Ông Trump tuyên bố: "Họ là bên nổ súng trước, và đó là một sai lầm lớn”.
Phía Iran chưa đưa ra bình luận tức thời về tuyên bố nêu trên của ông Trump.
