Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định tạm đình chỉ phần lớn các biện pháp trừng phạt và thuế quan mới nhằm vào Nga theo đạo luật vừa được ban hành hồi tháng trước, viện dẫn lý do bảo vệ lợi ích quốc gia. Động thái diễn ra trong bối cảnh Washington tìm cách kiềm chế giá năng lượng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, đồng thời gia tăng sức ép yêu cầu Ukraine chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng của Nga.
Theo sắc lệnh hành pháp được Nhà Trắng công bố ngày 16/10, ông Trump sử dụng cơ chế miễn trừ vì lợi ích quốc gia trong Đạo luật Lindsey O. Graham về trừng phạt Nga và Iran năm 2026 để tạm ngưng áp dụng nhiều biện pháp trừng phạt, hạn chế và thuế quan theo luật này trước khi chúng có hiệu lực.
“Tôi đã gửi Quốc hội văn bản xác nhận rằng việc ban hành quyết định miễn trừ vào thời điểm này là phù hợp với lợi ích quốc gia của Mỹ”, ông Trump nêu trong sắc lệnh.
Đạo luật được Tổng thống Trump ký ban hành hồi tháng 9, với mục tiêu gia tăng sức ép kinh tế đối với Moskva liên quan đến cuộc xung đột tại Ukraine. Các biện pháp dự kiến bao gồm thuế quan lên tới 500% đối với hàng hóa Nga và mức thuế bổ sung lên tới 100% đối với hàng hóa từ các quốc gia mua dầu khí Nga hoặc bị xác định có liên quan đến việc giúp Moskva né tránh các biện pháp trừng phạt.
Trung Quốc và Ấn Độ, hai khách hàng mua dầu thô lớn của Nga, được dự báo nằm trong số những nước có thể chịu tác động đáng kể nếu các biện pháp thuế quan được triển khai. Một số quốc gia, trong đó có Ấn Độ, đã bày tỏ quan ngại về khả năng các biện pháp này ảnh hưởng đến quan hệ thương mại với Mỹ.
Quyết định của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Mỹ gần đây nới lỏng một số hạn chế liên quan đến dầu diesel của Nga, với mục tiêu bổ sung nguồn cung và kiềm chế giá năng lượng. Động thái này đã vấp phải chỉ trích từ Ukraine và một số đồng minh châu Âu của Mỹ, cũng như các nghị sĩ thuộc cả hai đảng tại Quốc hội Mỹ.
Theo truyền thông Mỹ, quyết định nới lỏng hạn chế liên quan đến dầu diesel được đưa ra sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky từ chối chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng của Nga. Ông Trump cho rằng các cuộc tấn công này góp phần làm giá năng lượng tăng cao.
Ngày 16/10, Hạ nghị sĩ Mỹ Gregory Meeks đã trình dự luật nhằm ngăn chặn thỏa thuận liên quan đến dầu diesel Nga. Ông cáo buộc ông Trump ưu tiên các thỏa thuận với Tổng thống Nga Vladimir Putin thay vì tiếp tục ủng hộ Ukraine.
Về phần mình, ông Trump bảo vệ quyết định của chính quyền, cho rằng thỏa thuận có lợi cho người tiêu dùng Mỹ và phù hợp với chương trình nghị sự “Nước Mỹ trên hết”. Ông cũng công khai chỉ trích ông Zelensky, cho rằng nhà lãnh đạo Ukraine không phải đối tác phù hợp với Washington và Ukraine cần có một tổng thống mới.
Việc tạm đình chỉ các biện pháp mới không đồng nghĩa Mỹ chấm dứt toàn bộ chế độ trừng phạt Nga. Theo các thông tin được công bố, những biện pháp đã áp dụng theo các sắc lệnh hành pháp trước đó vẫn được duy trì. Các miễn trừ theo đạo luật mới sẽ tiếp tục có hiệu lực cho đến khi Tổng thống Mỹ hoặc quan chức được ủy quyền xác định cần có hành động tiếp theo.
Quyết định cho thấy chính quyền Tổng thống Trump đang cân nhắc giữa việc duy trì sức ép kinh tế đối với Nga và mục tiêu hạn chế chi phí năng lượng trong nước. Đồng thời, động thái này tiếp tục làm nổi bật những bất đồng tại Mỹ về cách thức gây sức ép với Moskva và mức độ hỗ trợ dành cho Kiev trong cuộc xung đột hiện nay.
