Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã lên tiếng cảnh báo về những âm mưu “vẽ lại biên giới bằng máu” ở Trung Đông, gợi nhớ đến Hiệp định Sykes-Picot năm 1916. Lời phát biểu này không chỉ là một bài học lịch sử mà còn là lời cảnh báo trực tiếp gửi tới các cường quốc phương Tây.
Tại phiên họp thứ 51 của Hội đồng Bộ trưởng Ngoại giao Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) vừa diễn ra tại Istanbul, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã đưa ra một thông điệp mạnh mẽ, gây tiếng vang lớn trong khu vực. Ông Erdogan nhấn mạnh rằng Ankara sẽ kiên quyết không cho phép "thiết lập một trật tự Sykes-Picot mới trong khu vực của chúng ta, với đường biên giới được vẽ bằng máu". Tuyên bố này đã thu hút sự chú ý của giới phân tích quốc tế, đặc biệt là trong bối cảnh các điểm nóng địa chính trị tại Trung Đông vẫn đang tiếp tục sôi sục.
Bình luận với cổng phân tích thông tin News.Az (Azerbaijan) ngày 25/6, nhà sử học, nhà khoa học chính trị và là người dẫn chương trình "Các khía cạnh của vấn đề đối ngoại" trên kênh truyền hình CBC của Azerbaijan, Teymur Atayev cho rằng, để hiểu được bối cảnh sâu sắc của lời cảnh báo này, chúng ta cần nhìn lại lại Hiệp định Sykes-Picot bí mật năm 1916.
Thỏa thuận được ký kết giữa Anh, Pháp, Nga và sau đó là Italy, nhằm phân chia phạm vi ảnh hưởng ở Trung Đông sau sự sụp đổ của Đế chế Ottoman trong Thế chiến thứ nhất. Các quốc gia do Anh và Pháp kiểm soát được chia theo đường Sykes–Picot. Theo thỏa thuận này, Anh kiểm soát các khu vực hiện là Israel, Palestine, Jordan và miền Nam Iraq, trong khi Pháp kiểm soát các khu vực thuộc miền Đông Nam Thổ Nhĩ Kỳ, Syria và Liban ngày nay.
Kể từ đó, Trung Đông đã trở thành một đấu trường cạnh tranh địa chính trị khốc liệt. Hơn một thế kỷ trôi qua, những khu vực này vẫn là điểm nóng của xung đột. Ông Erdogan lo ngại rằng lịch sử đang lặp lại, khi các thế lực bên ngoài đang tìm cách định hình lại khu vực bằng cách khai thác các phong trào ly khai địa phương.
Mối quan ngại này đặc biệt rõ ràng trong bối cảnh các nhóm ly khai người Kurd gần đây đã hoạt động trở lại. Mục tiêu cuối cùng của họ và các cường quốc ủng hộ họ dường như là việc thành lập một "quốc gia người Kurd Tự do". Ý tưởng này không phải là mới. Nó được thể hiện rõ nhất trong bài báo nổi tiếng năm 2006 có tựa đề “Blood Borders” (Đường biên giới Máu) của Trung tá quân đội Mỹ đã nghỉ hưu Ralph Peters. Bài viết này kèm theo một bản đồ về một "Trung Đông Mới", đề xuất thành lập một "quốc gia người Kurd Tự do" bao gồm khoảng 20 tỉnh của Thổ Nhĩ Kỳ, cùng với các khu vực giàu dầu mỏ ở miền Bắc Iraq (bao gồm Kirkuk) và miền Bắc Syria.
Nhà khoa học Atayev kết luận, trong bối cảnh đó, tuyên bố của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan không chỉ là một lời nhắc nhở về lịch sử mà còn là một tín hiệu chính trị trực tiếp. Thổ Nhĩ Kỳ đang theo dõi rất sát sao mọi nỗ lực nhằm vẽ lại biên giới khu vực, bất kể chúng được che đậy dưới lớp vỏ bọc nào – từ quyền của các nhóm thiểu số, can thiệp nhân đạo cho đến quá trình chuyển đổi dân chủ. Ankara đã tuyên bố rõ ràng: họ sẽ không chấp nhận một mô hình "Sykes-Picot" mới, dù nó có được khoác lên mình lớp áo của thế kỷ XXI đi chăng nữa.
