Hãng thông tấn nhà nước Ukraine (Ukrinform) ngày 1/2 dẫn nhận định của Cơ quan Tình báo Đối ngoại Ukraine cho biết Liên bang Nga đang đánh mất vị thế là một trong những nhân tố chủ chốt trên thị trường năng lượng Trung Á.
Theo Cơ quan Tình báo Đối ngoại Ukraine, các quốc gia Trung Á, với sự hỗ trợ của Ngân hàng Thế giới (WB), đang triển khai một dự án xây dựng không gian năng lượng thống nhất (REMIT), với kỳ vọng sẽ tái định hình thị trường điện khu vực.
REMIT được thiết kế cho thời hạn 10 năm, dự kiến tích hợp năng lực thủy điện của Kyrgyzstan và Tajikistan với các nguồn phát điện nhiệt tại Kazakhstan, Turkmenistan và Uzbekistan, đồng thời kết hợp với các nhà máy điện mặt trời và điện gió, dựa trên nguyên tắc cộng hưởng năng lượng.
Theo Cơ quan Tình báo Đối ngoại Ukraine, tổng chi phí của hệ thống này vượt quá 1 tỷ USD, trong đó đã có 143 triệu USD được tài trợ.
Cơ quan Tình báo Đối ngoại Ukraine cho biết: “Cho đến gần đây, Liên bang Nga vẫn được coi là một trong những nhân tố then chốt trên thị trường năng lượng Trung Á và tìm cách tự định vị mình như điều phối viên của các tiến trình hội nhập. Dưới sự bảo trợ của Moskva, Liên minh Kinh tế Á-Âu đã thúc đẩy ý tưởng xây dựng một trung tâm năng lượng chung trong khu vực”.
Tuy nhiên, việc Liên bang Nga triển khai chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine, các lệnh trừng phạt quốc tế, cùng với việc thiếu các công nghệ hiện đại của những bên thụ hưởng chính trong Liên minh Kinh tế Á-Âu là Liên bang Nga và Belarus, trên thực tế đã làm chệch hướng các kế hoạch này.
Hệ quả là dự án REMIT vốn dự kiến khởi động vào năm 2025 đã bị hoãn ít nhất đến năm 2027.
Trong khi đó, ông Arzybek Kozhoshev, Bộ trưởng phụ trách Năng lượng và Hạ tầng của Ủy ban Kinh tế Á-Âu, thừa nhận rằng ngay cả mốc năm 2030 cũng có thể chỉ là thời điểm khởi động mang tính tạm thời của dự án REMIT.
Ông Kozhoshev cho biết triển vọng của trung tâm năng lượng do Liên bang Nga dẫn dắt vẫn còn rất bất định, do Moskva chưa có thị trường khí đốt tự do và tồn tại những khác biệt lớn trong cách tiếp cận quản lý giữa các quốc gia tham gia.
Trong bối cảnh đó, Cơ quan Tình báo Đối ngoại Ukraine cho rằng: “Sáng kiến REMIT mang tính thực dụng hơn và được hậu thuẫn về mặt thể chế. Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới, hiệu quả kinh tế tích lũy của việc triển khai dự án này đến năm 2050 có thể đạt 15 tỷ USD, khiến nó trở thành một trong những sự dịch chuyển hạ tầng lớn nhất tại Trung Á trong nhiều thập kỷ gần đây”.
