Theo The EurAsian Times, các máy bay thuộc Lực lượng Phòng vệ trên không Nhật Bản (JASDF) sẽ được điều động từ căn cứ Tsuiki ở tỉnh Fukuoka, cùng lực lượng thuộc Không đoàn số 8. Động thái diễn ra trong bối cảnh hợp tác quốc phòng giữa Nhật Bản và Ấn Độ ngày càng được mở rộng.
F-2, thường được gọi là “Viper Zero”, là tiêm kích đa nhiệm do Mitsubishi Heavy Industries (MHI) phát triển với sự hợp tác của Mỹ. Máy bay được thiết kế nhằm thay thế Mitsubishi F-1, đồng thời đáp ứng các yêu cầu đặc thù của Nhật Bản, đặc biệt trong nhiệm vụ phòng không và chống hạm.
Chương trình F-2 bắt nguồn từ dự án FS-X được Tokyo khởi động vào những năm 1980 nhằm phát triển một tiêm kích đa nhiệm mới. Năm 1987, Nhật Bản lựa chọn F-16C của Mỹ làm nền tảng, sau đó General Dynamics và MHI ký thỏa thuận hợp tác phát triển vào năm 1988.
Dù có nguồn gốc từ tiêm kích F-16, F-2 được Nhật Bản cải tiến đáng kể. Máy bay sở hữu cánh lớn hơn khoảng 25%, thân dài hơn và đuôi ngang mở rộng. Thiết kế này giúp tăng lượng nhiên liệu mang theo và bổ sung các điểm treo vũ khí, đặc biệt phù hợp với nhiệm vụ chống hạm.
F-2 cũng sử dụng vật liệu composite tiên tiến cho cánh và đuôi, giúp giảm trọng lượng nhưng vẫn duy trì độ bền kết cấu. Máy bay được trang bị động cơ General Electric F110-GE-129, tương tự tiêm kích F-16, nhưng được điều chỉnh cho yêu cầu hoạt động của Nhật Bản.
Đáng chú ý nhất là radar Mitsubishi Electric J/APG-1, một trong những radar mảng quét điện tử chủ động (AESA) đầu tiên được trang bị trên tiêm kích sản xuất hàng loạt. Hệ thống này cải thiện khả năng phát hiện, theo dõi mục tiêu và chống gây nhiễu so với radar quét cơ học AN/APG-68 trên F-16C.
F-2 còn được tích hợp hệ thống tác chiến điện tử do Nhật Bản phát triển, tối ưu cho môi trường tác chiến trên biển.
Nguyên mẫu F-2A thực hiện chuyến bay đầu tiên ngày 7/10/1995 tại căn cứ Komaki. Sau quá trình thử nghiệm và khắc phục một số vấn đề liên quan tới cánh chế tạo từ vật liệu tổng hợp, máy bay bắt đầu được sản xuất hàng loạt và bàn giao cho JASDF từ năm 2000.
Tiêm kích F-2 được sản xuất với hai phiên bản chính gồm F-2A một chỗ và F-2B hai chỗ dành cho huấn luyện. Tokyo từng lên kế hoạch phát triển F-2A Super Kai với một số nâng cấp như bình nhiên liệu phù hợp khí động học và pod chỉ thị mục tiêu, nhưng cuối cùng hủy dự án để chuyển sang mua tiêm kích F-35 của Mỹ.
Dù được thiết kế nhằm đối phó các mối đe dọa trong khu vực, F-2 chưa từng tham gia chiến đấu thực tế trong gần 31 năm hoạt động.
Mẫu máy bay này cũng chịu nhiều chỉ trích vì chi phí phát triển và sản xuất cao. Một số chuyên gia cho rằng những cải tiến so với F-16 chưa tương xứng với mức đầu tư, trong khi khả năng tác chiến của F-2 không phải lúc nào cũng vượt trội F-15J, dòng tiêm kích chủ lực khác của Nhật Bản.
Veer Guardian 2026 sẽ là dấu mốc mới đối với tiêm kích F-2 khi các máy bay này lần đầu được triển khai tới Ấn Độ. Cuộc diễn tập cũng tiếp nối hoạt động hợp tác giữa hai lực lượng không quân.
Tháng 1/2023, Không quân Ấn Độ từng điều bốn Su-30MKI tham gia huấn luyện với bốn tiêm kích F-2 và bốn F-15 của JASDF. Việc đưa F-2 tới Ấn Độ lần này cho thấy mức độ tương tác quân sự giữa Tokyo và New Delhi đang tiếp tục được mở rộng, đồng thời tạo cơ hội để “Viper Zero” thử sức trong một môi trường hoạt động mới.
