Trong bối cảnh căng thẳng thương mại toàn cầu leo thang, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố mức thuế bổ sung 25% đối với Ấn Độ, nâng tổng mức thuế lên 50%. Cùng lúc, chính quyền Trump cũng đe dọa áp dụng các biện pháp tương tự đối với Trung Quốc, nhắm vào hoạt động thương mại của hai quốc gia này với Moskva. Đòn đánh thuế quan mới của Washington đang đặt ra những câu hỏi lớn về tác động với nền kinh tế Nga và mối quan hệ chiến lược của nước này với các đối tác châu Á.
Theo báo Izvestia (Nga), các chuyên gia phân tích cho rằng mặc dù các biện pháp trừng phạt thứ cấp trên có thể gây ra thách thức, nhưng chúng khó có thể làm thay đổi đáng kể quan hệ kinh tế giữa Nga với Ấn Độ và với Trung Quốc. Sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế và ý chí chính trị kiên định của các đối tác châu Á đóng vai trò như một "tấm khiên" bảo vệ cho thương mại với Nga.
Quyết định áp thuế của Mỹ đối với Ấn Độ được đưa ra vào ngày 6/8, chỉ một ngày trước khi Cố vấn An ninh Quốc gia Ấn Độ Ajit Doval có chuyến thăm tới Moskva. Mặc dù lý do chính thức là để phản ứng với việc Ấn Độ tiếp tục mua dầu thô của Nga, nhưng động thái này mang ý nghĩa chiến lược sâu rộng hơn. Nó là một nỗ lực của Washington nhằm buộc các nền kinh tế đang lên như Ấn Độ và Trung Quốc phải tuân thủ chính sách đối ngoại của Mỹ.
Tổng thống Trump cũng nhiều lần xác nhận rằng Trung Quốc nằm trong số các quốc gia có thể phải đối mặt với mức thuế quan bổ sung từ Mỹ. Ông Trump tuyên bố "Các bạn sẽ thấy rất nhiều lệnh trừng phạt thứ cấp" đối với các đối tác thương mại của Nga.
Sự phụ thuộc lẫn nhau: Hàng rào bảo vệ vững chắc
Tuy nhiên, các chuyên gia được Izvestia phỏng vấn nhận định rằng, khả năng các đối tác châu Á hạn chế quan hệ kinh tế với Nga, đặc biệt là ngừng mua dầu thô của Nga là rất thấp. Olga Belenkaya, Trưởng bộ phận Phân tích Kinh tế Vĩ mô tại Finam Financial Group, nhấn mạnh rằng Nga nắm giữ một thị phần đáng kể trong lượng dầu thô nhập khẩu của Ấn Độ, vượt quá 40% (tương đương khoảng 1,8-2,2 triệu thùng mỗi ngày). Một yếu tố quan trọng khác là sự tương thích kỹ thuật: các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ được thiết kế để xử lý hỗn hợp dầu Ural xuất khẩu của Nga, khiến việc chuyển đổi sang một nguồn cung khác trở nên khó khăn và tốn kém.
Tương tự, mối quan hệ thương mại giữa Nga và Trung Quốc cũng rất sâu sắc, với kim ngạch thương mại đạt gần 245 tỷ USD vào năm 2024. Mặc dù số liệu gần đây cho thấy kim ngạch này có phần sụt giảm, nhưng các nhà phân tích như Pavel Sevostyanov tại Đại học Kinh tế Plekhanov vẫn tin rằng những mối đe dọa trừng phạt thứ cấp sẽ không đủ sức mạnh để phá vỡ mối quan hệ này.
Dù vậy, mối đe dọa từ Mỹ vẫn là một yếu tố không thể xem nhẹ. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết Washington đang đàm phán với các nước châu Á để định vị mình là nhà cung cấp dầu khí chính, thay thế Nga. Nhà phân tích Vladimir Chernov thuộc Freedom Finance Global cũng cảnh báo rằng vẫn còn nguy cơ tình hình thương mại chung của Nga với các đối tác chủ chốt có thể xấu đi do áp lực từ Mỹ. Dù vậy, ông Chernov cũng lưu ý rằng cả Ấn Độ và Trung Quốc đã phần nào thích nghi với những kịch bản tương tự sau các đợt trừng phạt thứ cấp trước đây và ý chí chính trị của họ trong việc duy trì quan hệ với Moskva vẫn rất mạnh mẽ.
Khi căng thẳng thương mại vẫn diễn biến phức tạp, cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Mỹ Donald Trump sắp tới thu hút sự chú ý đặc biệt. Một số chuyên gia, như nhà kinh tế Andrey Barkhota, tin rằng cuộc gặp có thể dẫn đến những bước đi đầu tiên hướng tới một lệnh ngừng bắn ở Ukraine, từ đó giúp Mỹ kiềm chế việc áp đặt thêm thuế quan đối với hàng xuất khẩu của Nga.
Tóm lại, mặc dù Mỹ đang sử dụng đòn bẩy kinh tế để gây áp lực lên các đối tác thương mại của Nga, nhưng các chuyên gia tin rằng chiến thuật này khó có thể đạt được mục tiêu mong muốn. Sự phụ thuộc kinh tế lẫn nhau, cùng với ý chí chính trị kiên định của Ấn Độ và Trung Quốc, tạo ra một hàng rào vững chắc trước các lệnh trừng phạt thứ cấp.
