Thụy Điển là một trong những quốc gia tiên phong trong việc sử dụng năng lượng hạt nhân để sản xuất điện. Ở giai đoạn đỉnh cao, trong thập niên 1980, Thụy Điển vận hành 12 lò phản ứng, cung cấp tới 50% nhu cầu điện. Đây là giai đoạn năng lượng hạt nhân phát triển mạnh mẽ, giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Tính đến năm 2025, năng lượng hạt nhân vẫn đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu năng lượng của Thụy Điển, chiếm khoảng 30% sản lượng điện, với 6 lò phản ứng đang hoạt động tại 3 nhà máy điện hạt nhân. Hiện Thụy Điển đã chuyển hướng chính sách sang mở rộng và hiện đại hóa năng lượng hạt nhân, với quan điểm năng lượng hạt nhân là không thể thiếu để đạt được các mục tiêu khí hậu, đặc biệt khi các nguồn năng lượng tái tạo không đủ ổn định để đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng.
Với chính sách mới, công nghệ hiện đại và sự hỗ trợ của chính phủ, Thụy Điển đang hướng tới việc trở thành quốc gia hạt nhân mạnh với mục tiêu xây dựng thêm nhiều lò phản ứng và hiện đại hóa hệ thống năng lượng; đồng thời giải quyết các thách thức về an toàn và quản lý chất thải để đảm bảo phát triển bền vững.
Chia sẻ với đoàn Việt Nam, Phòng thí nghiệm hạt nhân của Viện Nghiên cứu Hoàng gia Thụy Điển cho biết đang phát triển công nghệ điện hạt nhân với lợi thế rẻ hơn, an toàn hơn, tự chủ nguyên liệu, khả năng đưa vào hoạt động sớm, có thể xây dựng tại những nơi không có không gian lớn, vùng sâu vùng xa, phù hợp với Việt Nam.
Chúc mừng và đánh giá cao những thành tựu mà Phòng Thí nghiệm hạt nhân đạt được, trong đó có những công nghệ phù hợp với điều kiện Việt Nam, Thủ tướng cho biết Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn thúc đẩy quan hệ hợp tác với Thuỵ Điển ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả. Trong chuyến thăm này, hai bên đã thiết lập Quan hệ đối tác chiến lược ngành về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Trong đó, hợp tác trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình là một trong những hướng đi tiềm năng cần tiếp tục được tăng cường. Đặc biệt, Việt Nam đã có các chuyên gia từng được đào tạo tại Thụy Điển.
Với kế hoạch phát triển điện hạt nhân của Việt Nam trong thời gian tới, Thủ tướng đề nghị phía Thuỵ Điển và Phòng Thí nghiệm hạt nhân hỗ trợ Việt Nam trong việc xây dựng và hoàn thiện các quy định pháp luật, chính sách liên quan đến lĩnh vực năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình; đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; sử dụng năng lượng hạt nhân an toàn, xây dựng các kế hoạch ứng phó, tổ chức tập huấn và diễn tập nhằm nâng cao khả năng xử lý các tình huống.
Cụ thể hơn, Thủ tướng đề nghị Phòng Thí nghiệm hạt nhân của Thụy Điển ký kết thỏa thuận, hợp tác với Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam trong hoạt động nghiên cứu, trao đổi, học tập kinh nghiệm, đào tạo nhân lực…
Đại diện Phòng thí nghiệm hạt nhân của Viện Nghiên cứu Hoàng gia Thụy Điển cho biết sẵn sàng hợp tác, hỗ trợ Việt Nam, trước hết giúp Việt Nam xây dựng quy định, tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan lĩnh vực sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình.
