Thu hút vốn đầu tư mới từ Nhật Bản

Các doanh nghiệp Nhật Bản đang có xu hướng chuyển dịch đầu tư sang các thị trường lân cận do gặp khó khăn tại thị trường Thái Lan và Trung Quốc vì giá nhân công tăng cao. Cơ hội để Việt Nam đón dòng đầu tư mới từ Nhật Bản cũng nhiều mà thách thức đặt ra cũng lớn.

Cơ hội chuyển dịch vốn đầu tư

Tại diễn đàn Kinh tế cao cấp Việt Nam - Nhật Bản vừa diễn ra nhân kỷ niệm 40 năm thiết lập mối quan hệ ngoại giao Việt Nam - Nhật Bản (1973-2013), ông Daisuke Hiratsuka, Phó Chủ tịch thường trực Tổ chức xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) cho biết: Nhật Bản đang trong quá trình chuyển dịch khu vực đầu tư và các doanh nghiệp Nhật Bản đang có xu hướng chuyển dịch đầu tư sang Việt Nam. Tuy nhiên, nếu Việt Nam không tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư để đón làn sóng đầu tư mới thì sự chuyển dịch đầu tư Nhật Bản sẽ sang các thị trường lân cận như: Indonesia, Myanmar, Lào, Campuchia…

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh chia sẻ: Mặc dù Việt Nam đang đứng trước cơ hội rất lớn là quan hệ hữu nghị Việt Nam - Nhật Bản đang ở đỉnh cao, nhưng để “bắt kịp” làn sóng đầu tư của Nhật Bản, Việt Nam mong muốn các doanh nghiệp Nhật Bản đối chiếu với chính sách Việt Nam, hàng quý trao đổi, kiến nghị Chính phủ Việt Nam tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp đầu tư Nhật Bản. Đây là con đường ngắn nhất để đón dòng vốn đầu tư mới từ Nhật Bản vào Việt Nam.

Ông Sato Motonobu, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam nhấn mạnh: Việt Nam đang có lợi thế lớn trong cuộc chạy đua thu hút FDI từ Nhật Bản. Đó là thiện cảm của người Nhật với Việt Nam và ông đánh giá đây là điều đến trước khi nói về đầu tư hay kinh doanh. Người Nhật cũng cảm thấy yên tâm ở một đất nước mà chính trị, an ninh ổn định và có nhiều tương đồng về văn hóa, tôn giáo như Việt Nam. Bên cạnh đó, kỳ vọng về quy mô kinh tế và thị trường Việt Nam được đánh giá là thị trường tiềm năng, đầy hứa hẹn cũng là sức hút lớn để doanh nghiệp Nhật Bản chuyển dịch đầu tư sang Việt Nam.

Ông Yasuaki Tanizaki, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam cho rằng: Ba vấn đề lớn Việt Nam cần tiếp tục khắc phục để thu hút dòng vốn đầu tư từ Nhật Bản là cải thiện thể chế, hoàn thiện hạ tầng và nâng cao trình độ nguồn nhân lực. Trong ngắn hạn, nền kinh tế Việt Nam đang gặp phải một số tác động không tốt, cải cách thủ tục hành chính và tái cơ cấu nền kinh tế chậm, mất cân bằng cung cầu một số sản phẩm, dịch vụ, đặc biệt là thị trường bất động sản. Đặc biệt, Việt Nam cần giải quyết những vấn đề cấp bách trong hệ thống tài chính ngân hàng để không ảnh hưởng đến luồng vốn đầu tư từ Nhật Bản trong dài hạn.

Đại sứ Việt Nam tại Nhật Bản, ông Đoàn Xuân Hưng cũng khẳng định làn sóng doanh nghiệp Nhật Bản quan tâm tới Việt Nam là có thật, nhưng Việt Nam cần tận dụng để biến cơ hội thành hiện thực khi mỗi tỉnh của Nhật Bản đều có quy mô kinh tế bằng vài lần nền kinh tế Việt Nam. Việt Nam cần tạo điều kiện để doanh nghiệp Nhật Bản thành công và ngược lại, doanh nghiệp Nhật Bản cần cho Việt Nam biết rõ mình đầu tư ở đâu và điều kiện thế nào.

Mục tiêu đầu tư của các doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam không chỉ là gia công để xuất khẩu mà đang có khuynh hướng thành lập các nhà máy chế biến, gia công sản phẩm để cung ứng cho nhu cầu thị trường Nhật Bản cũng như thị trường tiêu dùng tại Việt Nam. Ngoài ra, Việt Nam còn được đánh giá là thị trường tiềm năng để đầu tư vào lĩnh vực bán lẻ…

Cải thiện môi trường đầu tư

Cùng với cơ hội mở ra trong thu hút dòng vốn đầu tư của các doanh nghiệp Nhật Bản, Việt Nam cũng gặp không ít thách thức khi đón nhận dòng vốn đầu tư mới vì thực tế, đây không phải là điểm đến duy nhất mà bên cạnh còn Campuchia, Lào, Malaysia , Indonesia, Myanmar...

Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh cho rằng: Để Việt Nam tăng năng lực cạnh tranh thì việc phát triển ngành công nghiệp phụ trợ là tất yếu, những điều này cần có sự chuyển giao công nghệ của Nhật Bản cho Việt Nam. Hiện nay, chỉ có khoảng 5% dự án đầu tư vào Việt Nam có chuyển giao công nghệ. Vì vậy, phải có cơ chế để doanh nghiệp Nhật Bản chuyển giao và các doanh nghiệp Việt Nam tiếp nhận.

Trước cơ hội tiếp tục thu hút làn sóng đầu tư mới vào Việt Nam, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh nhấn mạnh: Nhật Bản đang là quốc gia hỗ trợ ODA lớn nhất cho Việt Nam, chiếm 40% tổng hỗ trợ ODA của quốc tế cho Việt Nam. Đây là nguồn lực quan trọng đóng góp vào xây dựng kết cấu hạ tầng, tạo môi trường thu hút đầu tư cho Việt Nam. Nhật Bản cũng đang dẫn đầu FDI vào Việt Nam kể cả số lượng, chất lượng cũng như tổng vốn đầu tư. Không thể phủ nhận đầu tư của các doanh nghiệp Nhật Bản vào Việt Nam mang lại nhiều khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp cũng như bản thân nền kinh tế.

Ông Motonobu Sato, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam bày tỏ, trong quá trình thu hút đầu tư, Việt Nam thiếu nguồn nhân lực quản lý cả về số lượng và chất lượng. Bên cạnh đó, nguồn điện cung cấp không ổn định; thiếu hụt về cơ sở hạ tầng; cơ chế chính sách luôn thay đổi, thiếu sự liên kết phối hợp giữa các bộ ngành có liên quan, việc triển khai thực thi chính sách còn chưa đồng bộ giữa các bộ ngành… điều này đồng nghĩa với việc hạn chế thu hút đầu tư mới doanh nghiệp Nhật Bản vào Việt Nam. Vì vậy, nếu Việt Nam cải thiện được môi trường đầu tư, đồng thời xem xét, so sánh chính sách thu hút đầu tư với các nước xung quanh để có chính sách vượt trội thì chắc chắn dòng vốn đầu tư mới của các doanh nghiệp Nhật Bản sẽ “chảy” vào Việt Nam.

Thu Hà