Đây được xác định là nhiệm vụ cấp thiết nhằm đưa toàn bộ tài sản công vào sử dụng hiệu quả, tránh tình trạng bỏ hoang, xuống cấp, gây lãng phí nguồn lực Nhà nước.
Sau hơn 2 tháng triển khai Thông báo số 486/TB-UBND ngày 9/6/2026 kết luận cuộc họp đánh giá tình hình sắp xếp, xử lý tài sản công là trụ sở làm việc, các cơ sở nhà, đất dôi dư trên địa bàn tỉnh, công tác xử lý tài sản dôi dư đã có những chuyển biến bước đầu. Khoảng 27% số cơ sở thuộc diện phải xử lý đã được giải quyết. Tuy nhiên, kết quả này vẫn chưa đáp ứng yêu cầu đề ra. Toàn tỉnh hiện còn 350 cơ sở chưa được xử lý dứt điểm.
Một trong những nguyên nhân khiến tiến độ xử lý còn chậm là tính chất, đặc điểm của tài sản dôi dư rất khác nhau, trong đó có nhiều cơ sở nằm ở vị trí, địa bàn và điều kiện khai thác không thuận lợi. Một số tài sản có diện tích nhỏ, công năng đặc thù, trong khi việc chuyển đổi mục đích sử dụng hoặc khai thác thương mại còn gặp nhiều vướng mắc về quy hoạch, đất đai và cơ chế tài chính.
Tại phường Thành Vinh, sau sắp xếp đơn vị hành chính, địa phương đang phải giải quyết số lượng lớn nhà văn hóa dôi dư, với hơn 40 cơ sở; trong đó, có những nhà văn hóa diện tích chỉ khoảng 70-80 m2 nhưng lại nằm trên các trục đường lớn, có giá trị về vị trí đất. Trước thực tế này, địa phương kiến nghị tỉnh nghiên cứu cơ chế bán đấu giá đối với những cơ sở nhỏ lẻ, không còn phù hợp nhu cầu sử dụng để tạo nguồn thu; hoặc xem xét quy hoạch một số khu đất làm nơi tái định cư, phục vụ công tác giải phóng mặt bằng.
Đối với những sân vận động có diện tích lớn nhưng hiện không được khai thác hiệu quả, phường Thành Vinh đề xuất có cơ chế linh hoạt để doanh nghiệp có thể thuê một phần diện tích theo đúng quy định. Đổi lại, doanh nghiệp có trách nhiệm đầu tư, cải tạo, tôn tạo cơ sở vật chất và dành một phần không gian phục vụ các hoạt động thể thao, sinh hoạt cộng đồng của người dân.
Tại xã Hưng Nguyên, việc khai thác một số tài sản công dôi dư cũng đang gặp những khó khăn riêng. Theo Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên Hoàng Anh Tiến, mức giá thuê tài sản công được tính theo công thức hiện hành trong một số trường hợp cao hơn khả năng và nhu cầu thực tế tại địa phương, khiến người có nhu cầu thuê còn e ngại. Bên cạnh đó, quy định pháp luật hiện hành mới chỉ cho thuê nhà chứ chưa cho thuê đất. Điều này gây ra bất cập lớn đối với các sân vận động xã cũ, hiện đang bỏ hoang cho cỏ mọc, gây lãng phí nghiêm trọng nhưng không thể cho thuê vì vướng luật.
Thực tế tại Nghệ An cho thấy, không phải tài sản dôi dư nào cũng có khả năng chuyển đổi để khai thác thương mại. Tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, nhiều cơ sở là trạm y tế, trường học cũ được xây dựng theo công năng đặc thù. Những công trình này nếu cải tạo để phục vụ mục đích kinh doanh có thể phát sinh chi phí lớn nhưng hiệu quả thu được không cao.
Vì vậy, một trong những hướng xử lý được Nghệ An đặt ra là phân loại tài sản để lựa chọn phương án phù hợp, thay vì áp dụng một cách xử lý chung cho tất cả các cơ sở. Với những tài sản còn phù hợp, có khả năng tiếp tục sử dụng, tỉnh ưu tiên bố trí phục vụ các nhu cầu thiết yếu như y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao hoặc làm trụ sở công an xã. Những cơ sở không còn nhu cầu sử dụng nhưng có thể khai thác thì thực hiện các thủ tục giao, cho thuê hoặc bán theo đúng quy định.
Đối với những cơ sở xuống cấp, không có khả năng khai thác thương mại, tỉnh xem xét phương án chuyển giao cho địa phương quản lý, chuyển đổi thành không gian sinh hoạt cộng đồng hoặc xử lý công trình để tạo quỹ đất sạch phục vụ các mục tiêu công cộng. Quan điểm này nhằm bảo đảm tài sản công sau sắp xếp không bị bỏ hoang trong thời gian dài, đồng thời phát huy giá trị đất đai và cơ sở vật chất hiện có.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nghệ An Bùi Thanh An cho biết, thời gian qua, các sở, ngành và địa phương đã giải quyết được một phần khối lượng công việc, song nhìn chung tiến độ vẫn chậm so với yêu cầu. UBND tỉnh yêu cầu các cơ quan, đơn vị liên quan phối hợp đẩy nhanh xử lý, phấn đấu hoàn thành dứt điểm 350 cơ sở dôi dư còn lại trước ngày 30/10/2026; trong đó, trách nhiệm chính được giao cho Sở Tài chính, Chủ tịch UBND các xã, phường có tài sản dôi dư và Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh.
Người đứng đầu các đơn vị phải chịu trách nhiệm nếu để chậm tiến độ hoặc không hoàn thành nhiệm vụ được giao. Việc xử lý tài sản công phải đi đến cùng, phải xác định rõ phương án, có đơn vị tiếp nhận và sử dụng hoặc thực hiện đầy đủ thủ tục cho thuê, bán theo quy định; không để xảy ra tình trạng tài sản đã được thống kê là dôi dư nhưng tiếp tục bỏ trống, xuống cấp hoặc sử dụng kém hiệu quả.
Để thực hoàn thành mục tiêu xử lý dứt điểm 350 cơ sở dôi dư còn lại trước ngày 30/10/2026, Sở Tài chính được giao giữ vai trò chủ trì trong theo dõi, giám sát tiến độ, đồng thời hỗ trợ các địa phương tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện. Sở cũng thành lập các tổ công tác trực tiếp hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc và đôn đốc tiến độ tại các địa phương. Đối với các phương án bán, cho thuê và khai thác tài sản công, sở sẽ xây dựng các mẫu hồ sơ, quy trình và hướng dẫn cụ thể nhằm tạo sự thống nhất trong tổ chức thực hiện.
Bên cạnh đó, các cơ quan chuyên môn về tài nguyên, xây dựng và thanh tra phối hợp rà soát, bảo đảm cơ sở pháp lý, hạn chế nguy cơ thất thoát, sử dụng sai mục đích hoặc làm thất thoát nguồn lực nhà nước.
Được biết sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp toàn tỉnh Nghệ An có 4.378 cơ sở nhà, đất công dôi dư. Tính đến giữa tháng 8/2026 còn 350 cơ sở dôi dư.