Theo Cục Di sản văn hóa, Đề án được xây dựng trên tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam; Nghị quyết số 28/2026/QH16 ngày 24/4/2026 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 30/NQ-CP ngày 24/02/2026 của Chính phủ ban hành về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW…
Báo cáo tại cuộc họp, Cục trưởng Cục Di sản văn hóa Lê Thị Thu Hiền cho biết, Đề án “Định giá kinh tế di sản, TEV, lượng hóa giá trị kinh tế tổng thể di sản thế giới” không chỉ nhằm tạo ra các kết quả lượng giá bằng tiền, mà quan trọng hơn là thiết lập một phương thức quản trị mới đối với di sản. Trong đó, bảo tồn là nền tảng, phát triển bền vững là mục tiêu, cộng đồng là chủ thể và dữ liệu định lượng là công cụ hỗ trợ ra quyết định.
Đề án sẽ góp phần chuẩn hóa phương pháp luận, thống nhất bộ chỉ tiêu, xây dựng cơ sở dữ liệu, thiết lập quy trình khảo sát, tạo cơ sở khoa học cho phân bổ nguồn lực, đánh giá hiệu quả chính sách và phát triển kinh tế di sản theo hướng bền vững, phù hợp với cam kết quốc tế và yêu cầu phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới.
Việt Nam hiện có 9 di sản thế giới được UNESCO công nhận, bao gồm các di sản văn hóa, thiên nhiên và hỗn hợp, với đặc điểm đa dạng về loại hình, quy mô, không gian quản lý và phạm vi tác động. Sau hơn 30 năm thực hiện công tác quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị, hệ thống di sản thế giới đã trở thành một nguồn lực quan trọng đối với phát triển kinh tế, xã hội, du lịch, sinh kế cộng đồng, bảo vệ môi trường, quảng bá hình ảnh và nâng cao vị thế quốc gia.
Theo cách tiếp cận của Đề án, di sản được nhìn nhận như một dạng vốn văn hóa, vốn tự nhiên và vốn xã hội, có khả năng tạo ra các giá trị kinh tế, xã hội, môi trường, sinh kế cộng đồng và sức mạnh mềm trong dài hạn. Vì vậy, lượng hóa tổng giá trị kinh tế, TEV, không nhằm quy đổi toàn bộ giá trị văn hóa hay giá trị nổi bật toàn cầu của di sản thành tiền, mà nhằm nhận diện và đo lường những lợi ích kinh tế và phúc lợi mà hệ thống tài sản di sản tạo ra cho xã hội.
Theo dự thảo, 8 đề án thành phần dự kiến được triển khai tại Hoàng thành Thăng Long; Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà; Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc; Thành nhà Hồ; Phong Nha - Kẻ Bàng; Cố đô Huế; Phố cổ Hội An và Khu đền tháp Mỹ Sơn.
Về khung phương pháp lượng giá TEV, theo Cục Di sản văn hóa, Việt Nam hiện đang chưa có khung thống nhất ở cấp quốc gia đối với di sản. Việc xây dựng một khung phương pháp thống nhất vì vậy có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình chuẩn hóa chỉ tiêu, dữ liệu, quy trình khảo sát và cơ chế sử dụng kết quả lượng giá trong quản lý nhà nước, di sản và phát triển cộng đồng.
Tại cuộc họp, các chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan, đơn vị và địa phương đã cùng trao đổi về nội dung của Đề án. Các đại biểu cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Đề án. Đồng thời, tập trung thảo luận, làm rõ các vấn đề về cơ sở lý luận, khung phương pháp, hệ thống dữ liệu, phạm vi triển khai, khả năng áp dụng và cơ chế tổ chức thực hiện.
Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương nhấn mạnh, việc xây dựng Đề án là cần thiết nhằm lượng hóa giá trị kinh tế tổng thể của các di sản thế giới tại Việt Nam. Tuy nhiên, đây không đơn thuần là việc tính toán giá trị của di sản bằng các thước đo kinh tế, bởi nhiều giá trị của di sản là vô giá.
Theo Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương, khung phương pháp lượng hóa là nội dung đặc biệt quan trọng và cần được xây dựng theo hướng dễ hiểu, dễ thực hiện, có thể áp dụng thống nhất tại các địa phương. Việc đưa ra các con số định giá kinh tế không nhằm so sánh giá trị cao thấp giữa các di sản mà để hướng đến nhìn nhận được các công cụ quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị phù hợp. Dự thảo Đề án cần bổ sung đầy đủ các dữ liệu có thể lượng hóa như lượng khách, doanh thu từ bán vé và các hoạt động dịch vụ, tác động đối với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Đồng thời, cần tính đến các yếu tố về sức chứa, nguy cơ quá tải, nguy cơ gây suy giảm giá trị của di sản, thiên nhiên…
Theo Cục Di sản văn hóa, các ý kiến tại cuộc họp sẽ là cơ sở quan trọng để tiếp tục rà soát, hoàn thiện khung lượng hóa tổng giá trị kinh tế di sản thế giới, bảo đảm tính khoa học, khả thi và phù hợp với yêu cầu quản lý phát triển theo định lượng về quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản thế giới theo các “mô hình di sản dẫn dắt phát triển” ở Việt Nam.
