Quy định này nằm trong Quyết định số 143/2026/QĐ-UBND ngày 12/10/2026 của UBND thành phố Hà Nội về quản lý công viên, cây xanh, mặt nước, có hiệu lực từ ngày 22/10. Văn bản này thay thế quy định quản lý cây xanh đô thị ban hành năm 2023, xác định trách nhiệm khi xây dựng ảnh hưởng đến cây xanh.
Theo Điều 12, trước khi thi công công trình, đơn vị thi công phải lập phương án và thực hiện các biện pháp bảo vệ hệ thống cây xanh trong và xung quanh khu vực công trường. Cây được giữ lại phải có hàng rào tạm bao quanh, bảo đảm điều kiện đất không bị thay đổi. Đơn vị thi công không được sử dụng cây để chống đỡ, neo giữ hoặc phục vụ các công việc xây dựng.
Đáng chú ý, thành phố quy định phạm vi an toàn bảo vệ cây và rễ cây theo đường kính thân. Bán kính vùng bảo vệ, tính từ tâm gốc cây đến ranh giới ngoài, bằng tối thiểu 8 đến 10 lần đường kính thân cây. Đây là căn cứ kỹ thuật để bố trí rào chắn và lựa chọn biện pháp thi công ở những vị trí sát hàng cây đường phố.
Chẳng hạn, với cây có đường kính thân 40 cm, khoảng cách tính theo quy định tương ứng từ 3,2 đến 4 m tính từ tâm gốc. Đây là phép tính minh họa, không phải số đo thực tế. Khi lập phương án, đơn vị thi công vẫn phải xem xét hiện trạng cây và điều kiện thực tế của công trình.
Yêu cầu này liên quan trực tiếp đến những hạng mục thường triển khai trên hè phố như lát lại nền, đào rãnh đặt cáp, sửa chữa đường ống hoặc điều chỉnh cao độ. Trong quá trình thi công, việc đào đất gần gốc cây, tập kết vật liệu hoặc thay đổi bề mặt quanh rễ đều là những công việc cần được tính đến trong phương án bảo vệ đã lập.
Ngoài trách nhiệm của đơn vị thi công, Điều 24 quy định chủ đầu tư dự án xây dựng mới, cải tạo công trình hạ tầng kỹ thuật hoặc công trình xây dựng có ảnh hưởng đến cây xanh hiện hữu phải lập và tổ chức thực hiện phương án bảo vệ cây. Chủ đầu tư còn phải thực hiện đầy đủ biện pháp bảo đảm an toàn cho cây xanh, công trình, người và tài sản trong phạm vi cũng như khu vực lân cận công trường.
Trường hợp cần chặt hạ hoặc dịch chuyển cây, các bên phải thực hiện theo quy định pháp luật và thủ tục tương ứng, không được tự quyết định chỉ vì cây nằm trong phạm vi thi công. Quyết định mới cũng quy định việc chặt hạ, dịch chuyển cây xanh tại các điều 17, 18 và 19, trong đó phân biệt các trường hợp xử lý và yêu cầu liên quan.
Với những công trình chuyên ngành liên quan đến công viên, cây xanh, mặt nước, đơn vị quản lý hoặc sử dụng công trình phải phối hợp cơ quan được giao quản lý cây xanh để thống nhất biện pháp bảo vệ. Các bên phải thống nhất biện pháp trước và trong thi công.
Thành phố cũng giao các cơ quan quản lý cây xanh kiểm tra, xử lý hành vi xâm hại cây theo thẩm quyền. Tổ chức, cá nhân gây thiệt hại có trách nhiệm khắc phục, bồi thường theo quy định. Đơn vị duy trì cây xanh phải kiểm tra, xử lý cây mất an toàn.
Quy định có hiệu lực từ ngày 22/10/2026. Với các dự án cải tạo đường, hè phố đang triển khai, việc tuân thủ cần được xác định qua hồ sơ phương án bảo vệ cây và thực tế tổ chức công trường. Hiện chưa có hồ sơ kiểm tra cụ thể được xác minh để kết luận một công trình nào đã đáp ứng hoặc vi phạm những yêu cầu này.
