Những buổi tuyên truyền bằng tiếng dân tộc, những chuyến xe máy gắn loa lưu động hay việc ứng dụng công nghệ số đã góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của người dân, tạo nền tảng vững chắc để bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia từ cơ sở.
Đúng nhu cầu, phù hợp địa bàn
Từ Sơn Vĩ đến Lũng Cú, mỗi địa bàn có đặc điểm riêng về dân cư, ngôn ngữ, phong tục, tập quán. Để pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, những người lính đã tìm cách chuyển tải các quy định vốn khô khan thành những lời giải thích giản dị, dễ nhớ, phù hợp với điều kiện sinh hoạt của đồng bào. Hình thức tuyên truyền lưu động giúp mở rộng phạm vi tiếp cận, nhất là đối với những người ít có điều kiện tham gia các cuộc họp tập trung. Sự linh hoạt ấy cho thấy, hiệu quả phổ biến pháp luật không đơn thuần được đo bằng số buổi tổ chức, mà còn ở khả năng đưa thông tin đến đúng người, đúng nhu cầu và phù hợp với từng địa bàn.
Đầu tháng 11/2026, tại các thôn Mỏ Phàng và Trà Mần, xã Sơn Vĩ, không khí những buổi tuyên truyền pháp luật trở nên gần gũi qua lời giải thích của cán bộ, chiến sĩ Biên phòng. Những quy định về quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia, phòng, chống xuất nhập cảnh trái phép, mua bán người, buôn lậu được truyền tải bằng ngôn ngữ dễ hiểu, gắn với đa dạng tình huống có thể xảy ra trong đời sống thường ngày. Với đồng bào vùng biên, hiểu pháp luật trước hết là biết những việc được làm, hành vi bị nghiêm cấm và trách nhiệm của mỗi người trong bảo vệ đường biên, cột mốc.
Đồn Biên phòng Cửa khẩu Săm Pun và Đồn Biên phòng Sơn Vĩ phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức các buổi tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, thu hút gần 400 lượt người dân tham gia, hơn 300 tờ rơi được phát đến đồng bào. Nội dung tập trung vào Luật Biên phòng Việt Nam, các quy định về khu vực biên giới đất liền, phòng ngừa những hành vi vi phạm pháp luật và trách nhiệm của công dân trong tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia. Điều đáng chú ý cán bộ Biên phòng không chỉ tuyên truyền mà còn giải thích, hướng dẫn cụ thể để người dân nhận biết những nguy cơ có thể gặp phải, nâng cao cảnh giác trước các thủ đoạn dụ dỗ, lôi kéo tham gia hoạt động vi phạm pháp luật, vận động đồng bào chủ động cung cấp thông tin, phối hợp với lực lượng chức năng giữ gìn an ninh, trật tự tại địa phương.
Tại xã Lũng Cú, nơi có nhiều thôn bản nằm xa trung tâm, những phiên chợ vùng cao là một địa điểm thuận lợi để cán bộ Biên phòng tiếp cận người dân. Bà con đến chợ mua bán, trao đổi hàng hóa, gặp gỡ người thân, bạn bè cũng có dịp nghe phổ biến các quy định về bảo vệ biên giới, phòng ngừa tội phạm và chấp hành pháp luật. Thay vì chỉ tổ chức những buổi tuyên truyền tập trung, cán bộ, chiến sĩ còn chủ động đến với người dân bằng nhiều hình thức linh hoạt.
Trung tá Kim Xuân Giang, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Lũng Cú cho biết, đơn vị luôn chú trọng đổi mới phương pháp tuyên truyền để phù hợp với đặc điểm địa bàn. Bên cạnh việc phổ biến pháp luật tại các cuộc họp thôn, phiên chợ, cán bộ, chiến sĩ còn trực tiếp phát tờ rơi, sử dụng xe máy gắn loa lưu động để tuyên truyền bằng tiếng Việt và tiếng địa phương. Việc sử dụng ngôn ngữ quen thuộc giúp bà con dễ nghe, dễ hiểu, nhất là người lớn tuổi hoặc chưa sử dụng thành thạo tiếng phổ thông.
Thiếu tá Lò Ngọc Quý, là con em đồng bào dân tộc Mông, quê xã Nghĩa Thuận, tỉnh Tuyên Quang, hiện là Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Lũng Cú. Lợi thế am hiểu tiếng nói, phong tục, tập quán của đồng bào giúp Thiếu tá Lò Ngọc Quý thuận lợi hơn khi tiếp cận, giải thích những nội dung pháp luật gắn với đời sống của người dân. Những quy định về quản lý, bảo vệ biên giới được chuyển tải bằng cách diễn đạt gần gũi, giúp bà con từng bước hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình.
Gắn bó với đời sống người dân
Tại địa bàn Đồn Biên phòng Thàng Tín quản lý, công tác tuyên truyền pháp luật gắn chặt với hoạt động giúp dân phát triển kinh tế, ổn định đời sống. Đồn cũng là đơn vị đầu tiên đưa việc sử dụng mã QR vào hoạt động tuyên truyền. Thông qua điện thoại thông minh, người dân có thể tiếp cận thông tin liên quan đến đường biên, mốc giới và những quy định cần chấp hành tại khu vực biên giới. Cách làm này mở thêm một kênh tiếp nhận thông tin, giúp bà con từng bước nhận biết những hành vi đúng quy định và những hành vi có thể vi phạm pháp luật.
Việc ứng dụng công nghệ số trong tuyên truyền ở vùng biên giới mang ý nghĩa thiết thực khi ngày càng nhiều người dân sử dụng điện thoại thông minh. Tuy nhiên, đối với những người lớn tuổi hoặc chưa quen với công nghệ, phương pháp tuyên truyền trực tiếp vẫn giữ vai trò quan trọng. Bởi vậy, kết hợp giữa hình thức truyền thống và phương tiện hiện đại là hướng đi phù hợp, giúp thông tin pháp luật đến được với nhiều nhóm đối tượng hơn.
Trung tá Nguyễn Huy Thái, Bí thư Đảng ủy, Chính trị viên Đồn Biên phòng Thàng Tín cho biết, trên địa bàn có 13 dân tộc thiểu số cùng sinh sống. Từ sự khác biệt về ngôn ngữ, phong tục, tập quán cùng với khoảng cách giữa các thôn bản, đơn vị xác định phải chủ động đến từng hộ gia đình, tranh thủ mọi điều kiện thuận lợi để đưa kiến thức pháp luật đến với người dân. Không phải lúc nào việc tuyên truyền cũng diễn ra trong hội trường hay tại nhà văn hóa thôn. Có những buổi, cán bộ, chiến sĩ cùng người dân cải tạo vườn tạp, dọn dẹp vườn nhà, hay buổi hướng dẫn chăm sóc cây trồng, vật nuôi, thu hoạch ngô, gặt lúa cũng trở thành dịp để trao đổi, giải thích các quy định pháp luật. Trong lúc cùng lao động, những câu chuyện về cuộc sống, sản xuất được kết nối với trách nhiệm bảo vệ đường biên, cột mốc, cảnh giác trước các hành vi vi phạm pháp luật. Cách tuyên truyền gắn với những công việc cụ thể giúp cán bộ Biên phòng gần dân, hiểu dân hơn. Khi người dân tin tưởng, những lời giải thích, vận động cũng dễ được tiếp nhận. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại những địa bàn còn nhiều khó khăn.
Bộ đội Biên phòng tỉnh Tuyên Quang thông tin, từ đầu năm 2026 đến nay, Bộ đội Biên phòng tỉnh đã tổ chức 769 buổi tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật với 17.316 lượt người nghe, phát 15.548 tờ rơi. Những con số cho thấy sự chủ động của các đơn vị trong việc đưa kiến thức pháp luật đến đồng bào khu vực biên giới bằng nhiều hình thức.
Đại tá Đào Hồng Hà, Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Tuyên Quang thông tin, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho đồng bào khu vực biên giới là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, gắn với công tác vận động quần chúng và xây dựng thế trận biên phòng toàn dân. Lực lượng Biên phòng tỉnh chú trọng đổi mới nội dung, phương pháp tuyên truyền theo hướng thiết thực, dễ hiểu, phù hợp với đặc điểm văn hóa, ngôn ngữ và điều kiện sinh hoạt của đồng bào; phát huy vai trò của cán bộ am hiểu tiếng dân tộc, già làng, trưởng thôn, người có uy tín trong cộng đồng, kết hợp tuyên truyền pháp luật với hỗ trợ người dân phát triển kinh tế, ổn định đời sống.
Thời gian tới, Bộ đội Biên phòng tỉnh tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền tại các thôn bản vùng sâu, vùng xa; ứng dụng công nghệ thông tin, phát huy những mô hình, cách làm hiệu quả, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân trong tham gia quản lý, bảo vệ đường biên, cột mốc, giữ gìn an ninh, trật tự khu vực biên giới. Hành trình đưa pháp luật đến với đồng bào của những người lính vẫn được tiếp nối bằng những việc làm bình dị. Từ đó, kiến thức pháp luật từng bước được lan tỏa, góp phần để mỗi người dân hiểu rằng bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia cũng bắt đầu từ chính ý thức và hành động của mình.