Từ những cách làm linh hoạt, sát thực tế tại các địa bàn, ý thức chấp hành pháp luật và trách nhiệm của người dân trong bảo vệ biên giới từng bước được nâng lên, thế trận biên phòng toàn dân ngày càng được củng cố.
Không để hình thành điểm nóng
Đồn Biên phòng Bình Nghi, tỉnh Lạng Sơn quản lý, phụ trách trên 22,62 km biên giới đất liền và trên 7,38 km biên giới sông, suối. Địa hình chia cắt, mực nước thay đổi theo mùa, cùng hoạt động dân sinh ven sông, suối khiến công tác quản lý, bảo vệ biên giới, đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm tại địa bàn luôn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp.
Khác với những tuyến biên giới trên đất liền, công tác kiểm soát khu vực biên giới sông, suối đòi hỏi các cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng phải thường xuyên nắm chắc địa bàn, chủ động phương án tuần tra, kiểm soát. Trước yêu cầu đó, Đồn Biên phòng Bình Nghi duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, chú trọng phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng trao đổi thông tin, nắm tình hình ngay từ cơ sở.
Thiếu tá Lý Quý Hoàng, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Bình Nghi cho biết, do địa bàn quản lý có cả đường biên giới trên đất liền, trên sông và suối nên đơn vị đã chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống, bố trí lực lượng tại những vị trí có nguy cơ bị các đối tượng lợi dụng để buôn lậu, xuất nhập cảnh trái phép. Đối với hoạt động tuần tra, kiểm soát trên sông, đơn vị đặc biệt chú trọng an toàn cho cán bộ, chiến sĩ và bảo đảm vũ khí, trang bị.
Xác định tuyên truyền, vận động nhân dân là giải pháp quan trọng để phòng ngừa vi phạm pháp luật từ sớm, từ xa, Đồn Biên phòng Bình Nghi thường xuyên phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức tuyên truyền tại các thôn, xóm và hộ gia đình. Nội dung tập trung vào các quy định về phòng, chống vi phạm pháp luật. Đơn vị cũng triển khai hiệu quả mô hình “Bộ đội Biên phòng tham gia chuyển đổi số nơi biên giới” và “Hòm thư điện tử tố giác tội phạm ẩn danh”.
Là người dân sinh sống tại thôn 3, xã biên giới Quốc Việt, ông Hoàng Văn Chuyên cho rằng, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới luôn cần sự chung tay của mỗi người dân. Bản thân ông cũng luôn xác định phải chấp hành nghiêm các quy định, tích cực tuyên truyền, vận động bà con cùng phối hợp với Bộ đội Biên phòng, nhất là trong phòng, chống buôn lậu, xuất nhập cảnh trái phép và các loại tội phạm.
Cùng chung tinh thần ấy, chị Hoàng Thị Phương, người dân thôn Pác Lạn, xã Quốc Việt cho biết: “Thông qua các buổi sinh hoạt của Hội Phụ nữ địa phương, các chị em được tuyên truyền, hướng dẫn cách nhận biết và thông báo kịp thời cho lực lượng Biên phòng khi phát hiện những người lạ hoặc dấu hiệu bất thường trên địa bàn. Đặc biệt, khi canh tác, sản xuất nông nghiệp gần khu vực biên giới, người dân cần nâng cao cảnh giác, không chủ quan”.
Từ sự phối hợp này, người dân từng bước trở thành nguồn thông tin quan trọng giúp lực lượng Biên phòng nắm chắc tình hình địa bàn. Từ đầu năm 2026 đến nay, địa bàn do Đồn Biên phòng Bình Nghi quản lý phát hiện 1 vụ với 2 đối tượng xuất nhập cảnh trái phép; tình hình an ninh, trật tự cơ bản ổn định, không phát sinh điểm nóng.
Thiếu tá Lý Quý Hoàng nhấn mạnh: “Đơn vị tiếp tục xác định hoạt động xuất nhập cảnh trái phép là một trong những nguy cơ cần tập trung phòng ngừa nhất là thời điểm cuối năm; bởi người dân có nhu cầu thăm thân qua biên giới tăng, một số đối tượng lợi dụng những vị trí khó kiểm soát để thực hiện hành vi vi phạm. Vì vậy, đơn vị tiếp tục tăng cường nắm tình hình, phối hợp với chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân, đồng thời duy trì các biện pháp kiểm soát phù hợp”.
Đưa pháp luật về cơ sở
Nếu địa bàn Đồn Biên phòng Bình Nghi, công tác tuần tra, kiểm soát và phòng ngừa tội phạm được triển khai gắn với đặc thù biên giới sông, suối thì ở địa bàn Đồn Biên phòng Thanh Lòa, việc đưa pháp luật đến gần hơn với đồng bào các dân tộc thiểu số được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, góp phần xây dựng nền tảng an ninh vững chắc từ cơ sở.
Xã Cao Lộc, là xã khu vực III của tỉnh Lạng Sơn, có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Đời sống của một bộ phận người dân còn khó khăn, điều kiện tiếp cận thông tin và nhận thức pháp luật chưa đồng đều. Đồn Biên phòng Thanh Lòa đã chủ động đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng linh hoạt, phù hợp với phong tục, tập quán và điều kiện sinh hoạt của người dân.
Thay vì chỉ tổ chức những buổi phổ biến pháp luật tập trung, các cán bộ, chiến sĩ đơn vị kết hợp tuyên truyền trong các hoạt động gặp gỡ, thăm hỏi, tư vấn, khám sức khỏe và vận động quần chúng. Một trong những cách làm được chú trọng là sử dụng ngôn ngữ dân tộc trong quá trình tuyên truyền, trao đổi, cùng cách diễn đạt gần gũi, dễ hiểu đã giúp các quy định pháp luật không còn khô cứng, xa lạ với bà con.
Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Bình Nghi, tỉnh Lạng Sơn tuyên truyền pháp luật đến người dân xã Quốc Việt.
Trung tá Lưu Ngọc Sơn, Chính trị viên Đồn Biên phòng Thanh Lòa thông tin, thông qua công tác tuyên truyền, người dân đã nắm được những nội dung cơ bản của pháp luật liên quan đến biên giới, công tác biên phòng; ý thức chấp hành pháp luật ngày càng được nâng lên. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng địa bàn trong sạch, vững mạnh, góp phần củng cố nền biên phòng toàn dân vững mạnh, toàn diện.
Từ đầu năm 2026 đến nay, Đồn Biên phòng Thanh Lòa đã tổ chức trên 250 buổi tuyên truyền pháp luật cho hàng nghìn lượt người dân. Các hình thức được triển khai đa dạng, từ tuyên truyền trực tiếp theo nhóm nhỏ, tại thôn, bản đến thông qua hệ thống loa phát thanh, mô hình “Tiếng loa biên phòng”. Đơn vị cũng phối hợp tổ chức nhiều đợt tuần tra biên giới chung với sự tham gia của người dân, phát quang đường thông tầm nhìn biên giới, qua đó nâng cao trách nhiệm cộng đồng trong quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ. Trong năm, địa bàn chưa xảy ra tình trạng vi phạm pháp luật nghiêm trọng, nhất là hành vi vượt biên trái phép.
Ông Mã Thế Chính, thôn Nà Làng, xã Cao Lộc cho hay, bà con trong thôn ngày càng hiểu rõ hơn ý nghĩa, tầm quan trọng của việc chấp hành pháp luật và giữ gìn an ninh biên giới. Đặc biệt, thanh niên địa phương đã có ý thức tập trung lao động sản xuất, phát triển kinh tế gia đình, cải thiện đời sống thay vì tham gia những hoạt động vi phạm pháp luật.
Thực tế tại các địa bàn biên giới tại Lạng Sơn cho thấy, công tác bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới không chỉ dựa vào hoạt động tuần tra, kiểm soát hay những biện pháp nghiệp vụ của lực lượng Bộ đội Biên phòng mà còn cần được xây dựng từ ý thức tự giác của mỗi người dân. Trong điều kiện địa bàn biên giới còn nhiều khó khăn, địa hình phức tạp, các loại tội phạm luôn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh, sự chủ động của cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng cùng sự đồng thuận, chung sức của nhân dân luôn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.