Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN
Theo Financial Times ngày 15/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo NATO sẽ đối mặt “tương lai rất tệ” nếu các đồng minh không tham gia nỗ lực cùng Mỹ mở lại Eo biển Hormuz, tuyến vận tải chiến lược nơi khoảng một phần năm lượng dầu toàn cầu đi qua.
Phát biểu trong cuộc phỏng vấn với Financial Times, ông Trump cho rằng các quốc gia hưởng lợi từ tuyến hàng hải này, đặc biệt là châu Âu và Trung Quốc, cần tham gia nhiều hơn vào nỗ lực đảm bảo an ninh tại khu vực Vùng Vịnh.
Ông lập luận Mỹ ít phụ thuộc hơn vào dầu từ khu vực so với các nền kinh tế khác, do đó các nước nhập khẩu năng lượng lớn nên chia sẻ trách nhiệm bảo vệ tuyến vận tải. Tổng thống Mỹ nhấn mạnh nếu các đồng minh không phản hồi hoặc đưa ra phản hồi tiêu cực đối với đề nghị hỗ trợ, điều đó có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tương lai của NATO.
Tuyên bố của ông Trump được đưa ra một ngày sau khi ông kêu gọi nhiều quốc gia, gồm Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Anh, tham gia một nỗ lực chung nhằm mở lại Eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông cũng bày tỏ hoài nghi về việc các quốc gia sẽ thực sự tham gia.
Trong cuộc phỏng vấn, Tổng thống Trump tiếp tục chỉ trích NATO, liên minh mà ông nhiều lần cho rằng Mỹ đang gánh phần lớn trách nhiệm. Ông nói Washington đã hỗ trợ châu Âu trong nhiều vấn đề, bao gồm cả cuộc chiến tại Ukraine và hiện muốn thấy các đồng minh đáp lại.
Khi được hỏi Mỹ mong muốn hỗ trợ cụ thể ra sao, ông Trump cho biết các đồng minh có thể triển khai tàu rà phá thủy lôi, loại phương tiện mà châu Âu sở hữu nhiều hơn Mỹ. Ngoài ra, ông cũng đề cập khả năng cần lực lượng đặc nhiệm hoặc các đơn vị quân sự tham gia xử lý các mối đe dọa dọc bờ biển Iran, nơi Tehran bị cáo buộc sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) và thủy lôi gây rối hoạt động hàng hải.
Chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran đã kéo dài hơn hai tuần và khiến Eo biển Hormuz gần như bị đóng. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về cú sốc năng lượng mới đối với kinh tế toàn cầu. Giá dầu quốc tế đã tăng lên khoảng 106 USD/thùng vào cuối tuần, cao hơn khoảng 45% so với thời điểm xung đột bắt đầu.
Tổng thống Trump cũng cho biết ông kỳ vọng Trung Quốc đóng vai trò trong việc giúp khơi thông tuyến hàng hải này trước khi ông dự kiến thăm Bắc Kinh vào cuối tháng 3. Ông cũng cho biết chuyến thăm có thể bị trì hoãn nếu tình hình Eo biển Hormuz chưa được cải thiện. Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đang gặp Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong tại Paris để thảo luận về việc chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo.
Ông Trump đặc biệt tỏ ra không hài lòng với phản ứng của Anh. Sau cuộc điện đàm với Thủ tướng Anh Keir Starmer, ông cho rằng London, đồng minh thân cận lâu năm của Washington, đã không sẵn sàng tham gia ngay từ đầu, mà chỉ đề xuất gửi hai tàu chiến sau khi Mỹ và Israel đã làm suy giảm đáng kể năng lực quân sự của Iran.
Tổng thống Mỹ khẳng định các chiến dịch quân sự gần đây đã làm suy yếu đáng kể sức mạnh của Iran, bao gồm lực lượng hải quân và phòng không. Theo ông, mối đe dọa chủ yếu còn lại là các hành động gây rối như thả thủy lôi trên tuyến hàng hải.
Ông Trump cũng cảnh báo Mỹ có thể tiếp tục tấn công đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu quan trọng của Iran và thậm chí nhắm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của nước này nếu cần thiết.
Trong khi đó, xung đột đã bắt đầu gây tổn thất cho các đồng minh châu Âu. Một binh sĩ Pháp thiệt mạng trong cuộc tấn công bằng UAV của Iran tại Iraq, còn một máy bay quân sự Italy bị phá hủy tại căn cứ ở Kuwait.