Nga phá vỡ phòng tuyến Kostiantynivka, mở màn trận chiến quyết định ở Donbass

Theo tờ Kyiv Independent, trong khi dư luận chú ý đến các đòn tập kích bằng UAV của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu và tuyến hậu cần của Nga, một diễn biến quan trọng hơn đang xảy ra tại mặt trận Donbass: Quân đội Nga đã thâm nhập vào thành phố Kostiantynivka thuộc tỉnh Donetsk, mở đầu cho trận chiến được xem là có thể quyết định tương lai phần lãnh thổ Donbass còn nằm dưới quyền kiểm soát của Kiev.

Khi chiến dịch mùa hè bắt đầu, Kostiantynivka nổi lên là một trong số ít khu vực mà Nga đạt được bước tiến đáng kể, trái ngược với tình trạng giằng co kéo dài trên nhiều mặt trận khác.

Thành phố này là mắt xích quan trọng trong cụm đô thị Kramatorsk, gồm Sloviansk, Kramatorsk, Druzhkivka và Kostiantynivka, kết nối với nhau bằng một trục đường huyết mạch. Trong nhiều năm qua, đây được xem là "vành đai pháo đài" bảo vệ phần Donbass còn lại do Ukraine kiểm soát và là chướng ngại lớn nhất đối với mục tiêu kiểm soát toàn bộ khu vực của Moskva.

Suốt hơn ba năm xung đột toàn diện, Nga nhiều lần tìm cách tấn công từ phía đông, bắc và nam nhưng đều bị chặn lại ở khu vực ngoại vi. Tuy nhiên, tình hình hiện nay đã thay đổi.

Từ trung tâm hậu cần thành tiền tuyến

Trước chiến sự, Kostiantynivka có hơn 100.000 dân và từ năm 2014 đã đóng vai trò là trung tâm hậu cần quan trọng của Ukraine.

Khi các trận chiến ác liệt diễn ra tại Bakhmut trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột toàn diện, vai trò của thành phố càng được củng cố.

Đến năm 2024, chiến tuyến bắt đầu áp sát từ hai hướng khi quân đội Nga tiến sâu vào Toretsk ở phía đông nam và Chasiv Yar ở phía đông bắc. Dù vậy, Kostiantynivka vẫn duy trì hoạt động trong điều kiện ngày càng nguy hiểm.

Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt bất lợi đối với Ukraine. Nga hoàn tất việc kiểm soát Toretsk và vượt qua kênh đào Siverskyi Donets–Donbass, tuyến phòng thủ tự nhiên vốn bảo vệ khu vực phía đông thành phố trong nhiều năm.

Cùng lúc đó, Bộ chỉ huy Ukraine phải phân tán nguồn lực để đối phó với các mặt trận khác. Những đơn vị tinh nhuệ như Lữ đoàn Azov được điều động tới các khu vực ưu tiên hơn, khiến Kostiantynivka dần bị giảm mức độ ưu tiên.

Đơn vị UAV tinh nhuệ của Nga làm thay đổi cục diện

Một yếu tố khác làm thay đổi cục diện là sự xuất hiện của đơn vị UAV tinh nhuệ Rubicon của Nga.

Từ mùa xuân năm 2025, các UAV góc nhìn thứ nhất điều khiển bằng cáp quang bắt đầu xuất hiện tại khu vực này. Chỉ một tháng sau, trạm xăng OKKO nổi tiếng ở cửa ngõ thành phố – nơi từng là điểm dừng chân quen thuộc của binh sĩ, tình nguyện viên và phóng viên – đã bị phá hủy.

Theo thời gian, khả năng tiếp vận của Ukraine suy giảm nghiêm trọng. Đến cuối năm 2025, việc đưa xe cơ giới vào thành phố gần như bất khả thi. Ngay cả các phương tiện không người lái mặt đất cũng thường xuyên bị tấn công.

Hoạt động luân chuyển binh sĩ, sơ tán thương binh và tiếp tế cho các đơn vị tiền tuyến ngày càng khó khăn. Những UAV vận tải cỡ lớn của Ukraine cũng thường xuyên bị đánh chặn.

Trong khi đó, nhiều vị trí phòng thủ của Ukraine ở phía đông và nam thành phố bị cô lập. Không ít đơn vị rơi vào tình trạng gần như không thể rút lui hoặc nhận tiếp viện.

Nga thâm nhập từ bên trong

Trong mùa đông vừa qua, khi các mặt trận khác của Ukraine dần ổn định, những nhóm trinh sát và xung kích nhỏ của Nga bắt đầu len lỏi vào các khu dân cư thưa thớt ở ngoại ô Kostiantynivka.

Ban đầu, chiến thuật này chưa tạo ra đột phá lớn. Các nhóm binh sĩ Nga thường ẩn náu trong tầng hầm nhà dân và bị lực lượng UAV Ukraine phát hiện, tiêu diệt.

Tuy nhiên, tình hình dần thay đổi trong mùa xuân năm nay. Theo các nguồn tin Ukraine, quân Nga đã tận dụng những khoảng trống trong hệ thống phòng thủ để mở rộng phạm vi hoạt động. Một số lữ đoàn mới thành lập của Ukraine không đủ năng lực kiểm soát toàn bộ khu vực được giao.

Đến tháng 5, các dấu hiệu cho thấy hệ thống phòng thủ của Kostiantynivka đã bị xuyên thủng.

Các nhóm xung kích Nga xuất hiện ngày càng nhiều ở cả phía tây lẫn phía đông thành phố. Dữ liệu từ dự án giám sát chiến sự DeepState cũng ghi nhận nhiều bước tiến đáng kể của Nga quanh Kostiantynivka.

Đầu tháng 6, Bộ chỉ huy Quân đoàn số 19 của Ukraine thừa nhận có hơn 100 binh sĩ Nga hiện diện trong nội đô, dù vẫn khẳng định tình hình nằm trong tầm kiểm soát.

Tuy nhiên, các hình ảnh định vị địa lý xuất hiện trên mạng cho thấy quân Nga đang hiện diện ngày càng sâu trong khu vực đô thị.

Kịch bản Pokrovsk lặp lại?

Các nhà quan sát nhận thấy diễn biến hiện nay rất giống với những gì từng xảy ra tại Pokrovsk.

Năm 2025, khi một nhóm khoảng 50 binh sĩ Nga đầu tiên thâm nhập thành phố, Ukraine vẫn có thể tổ chức phản kích và khôi phục tuyến phòng thủ.

Nhưng khi số lượng quân Nga tăng lên hơn 100 người và nhiều nhóm xâm nhập cùng lúc xuất hiện, Kiev dần mất khả năng kiểm soát tình hình. Kết quả là Pokrovsk bị Nga từng bước áp đảo.

Kostiantynivka hiện có nguy cơ đi theo con đường tương tự.

Điều này cũng phản ánh một thực tế mới trên chiến trường Ukraine: trong môi trường ngập tràn UAV, việc ngăn chặn các nhóm bộ binh nhỏ di chuyển ngoài đồng trống tương đối hiệu quả, nhưng tại các đô thị với vô số công trình che chắn, việc phát hiện và tiêu diệt lực lượng thâm nhập trở nên khó khăn hơn nhiều.

Những điểm yếu bị phơi bày

Trận chiến Kostiantynivka cũng cho thấy hạn chế lớn của Ukraine.

Dù đạt nhiều thành công trong chiến tranh UAV, từ cấp chiến thuật đến các cuộc tập kích tầm xa, lực lượng bộ binh chịu trách nhiệm giữ trận địa vẫn đang thiếu nhân lực nghiêm trọng.

Các quân đoàn mạnh như Azov hay lực lượng đổ bộ đường không có thể giữ vững những khu vực trọng yếu, nhưng không đủ quân để bảo vệ toàn bộ chiến tuyến kéo dài hàng nghìn km.

Nga vẫn có khả năng tìm kiếm và khai thác các mắt xích yếu trong hệ thống phòng thủ Ukraine.

Trong khi đó, các cụm UAV Nga tiếp tục tạo ra những "vùng chết" khiến việc cơ động và tiếp tế của đối phương trở nên cực kỳ nguy hiểm.

Dù vậy, Ukraine vẫn còn một số lựa chọn. Kiev có thể điều động các đơn vị UAV tinh nhuệ từ những mặt trận ổn định hơn tới hỗ trợ Kostiantynivka nhằm làm chậm đà tiến công của Nga.

Trận chiến đang bước vào giai đoạn quyết định

Theo đánh giá của tờ Kyiv Independent, nếu Ukraine không nhanh chóng bịt kín các điểm đột phá trong thời gian rất ngắn, số phận của Kostiantynivka có thể đã được định đoạt.

Tuy nhiên, khả năng Nga bao vây hoàn toàn thành phố vẫn không cao. Mật độ dân cư thấp, chiến trường bị UAV chi phối và tính chất phân tán của các đơn vị khiến một vòng vây kiểu truyền thống khó hình thành.

Thay vào đó, nhiều khả năng sẽ xuất hiện những cuộc rút lui đầy nguy hiểm qua các khu vực tranh chấp, tương tự những gì từng diễn ra tại Pokrovsk và Myrnohrad.

Trận chiến Kostiantynivka vì thế không chỉ quyết định tương lai của một thành phố công nghiệp quan trọng, mà còn có thể trở thành phép thử đối với toàn bộ chiến lược phòng thủ của Ukraine tại Donbass.

Nếu thành phố thất thủ, "vành đai pháo đài" bảo vệ phần Donbass còn lại do Kiev kiểm soát sẽ bị đe dọa nghiêm trọng. Nhưng nếu Ukraine cầm cự thành công, đây có thể là điểm dừng chân tiếp theo của đà tiến công Nga sau nhiều tháng giành được ưu thế trên chiến trường miền đông.