Đây là bước đi cụ thể hóa Kết luận số 137-KL/TW của Bộ Chính trị về việc kết thúc sử dụng lực lượng không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố, đồng thời phù hợp với lộ trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại đô thị đặc biệt này.
Theo văn bản số 4240/SNV-TCBC&TCPCP ký ngày 17/3/2026, Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, việc giải quyết tinh giản biên chế đối với người hoạt động không chuyên trách cấp xã thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã. Trước đó, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố đã ban hành Quyết định số 488/QĐ-UBND ngày 06/8/2025 về việc ủy quyền phê duyệt danh sách đối tượng và kinh phí thực hiện tinh giản biên chế.
Dự kiến, Thành phố sẽ có hơn 5.500 người hoạt động không chuyên trách cấp xã nghỉ việc hoặc sắp xếp lại trước ngày 31/5/2026. Đây là lực lượng đã đồng hành cùng chính quyền cơ sở qua nhiều giai đoạn chuyển đổi. Tuy nhiên, theo quy định mới về chuẩn hóa đội ngũ công chức và vận hành bộ máy tại 168 đơn vị hành chính cấp xã sau hợp nhất, mô hình người hoạt động không chuyên trách tại cấp này sẽ chính thức khép lại.
Xác định đây là nhiệm vụ có tác động lớn đến tư tưởng và đời sống của một bộ phận người lao động tại cơ sở, lãnh đạo Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định sẽ áp dụng những chính sách hỗ trợ ưu đãi nhất trong khung quy định. Cụ thể, Thành phố sẽ áp dụng đồng thời các chính sách tại Nghị định số 154/2025/NĐ-CP của Chính phủ và các cơ chế hỗ trợ đặc thù của địa phương. Thành phố đã chuẩn bị nguồn ngân sách để chi trả trợ cấp nghỉ việc, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện cho những người có nguyện vọng.
Để đảm bảo quyền lợi cho đội ngũ này khi nghỉ việc, Sở Nội vụ yêu cầu Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu phải khẩn trương rà soát, thống kê thực trạng và nhu cầu bố trí công chức, viên chức năm 2026 theo các văn bản hướng dẫn trước đó.
Sau khi tinh giản, Thành phố sẽ tập trung vào đội ngũ cán bộ, công chức chuyên nghiệp hiện tại. Mọi khoảng trống về nhân lực cơ sở sẽ được bù đắp bằng việc đẩy mạnh chuyển đổi số và phân cấp quyền hạn rõ rệt.
Đáng chú ý, văn bản lưu ý quy định về việc hoàn trả trợ cấp. Cụ thể, căn cứ theo Nghị định số 154/2025/NĐ-CP, trường hợp người hoạt động không chuyên trách đã nhận chế độ tinh giản biên chế nhưng sau đó được bầu cử, tuyển dụng lại vào các cơ quan, tổ chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước hoặc tiếp tục làm người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố trong vòng 60 tháng kể từ ngày tinh giản, thì phải hoàn trả lại số tiền trợ cấp đã nhận cho đơn vị đã chi trả.
Về quy trình thực hiện, Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu có trách nhiệm chỉ đạo tiếp nhận đơn đề nghị tinh giản biên chế, thực hiện thẩm định và ban hành quyết định phê duyệt danh sách. Thời hạn hoàn thành việc phê duyệt danh sách phải đảm bảo trước ngày 1/5/2026, thời điểm tinh giản phù hợp theo hướng dẫn của Ban Chỉ đạo Chính phủ.
Sở Nội vụ nhấn mạnh, sau ngày 31/5/2026, Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu sẽ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về việc rà soát, thẩm định và giải quyết các chính sách liên quan nếu không đảm bảo đúng quy định pháp luật và các nội dung triển khai tại văn bản này. Kết quả thực hiện tinh giản biên chế phải được báo cáo về Sở Nội vụ chậm nhất vào ngày 5/6/2026 để tổng hợp báo cáo Ủy ban nhân dân Thành phố.
