Theo thông tin của ấn phẩm hàng hải Anh Lloyd’s List, cho đến nay mới có một tàu chở dầu thanh toán khoảng 2 triệu USD để đi qua eo biển này. Hiện vẫn chưa rõ giao dịch này được thực hiện như thế nào trong bối cảnh Iran chịu các lệnh trừng phạt dày đặc.
Trong khi đó, nhiều chính phủ, gồm Ấn Độ, Pakistan, Iraq, Malaysia và Trung Quốc, đang thảo luận trực tiếp với Iran về kế hoạch di chuyển của tàu. Các quan chức thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đã thiết lập một hệ thống đăng ký tàu để các tàu được phê duyệt có quyền đi lại an toàn.
Hiện có ít nhất chín tàu đã rời eo biển này qua hành lang an toàn - tuyến đường dẫn tàu đi qua vùng lãnh hải Iran thông qua đảo Larak của nước này. Tại đây, Hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo và cơ quan quản lý cảng sử dụng để xác nhận trực quan các tàu.
Lloyd’s List không thể xác định liệu trong cả chín trường hợp này có trả khoản tiền nào để đi qua hay không.
Mặc dù việc sử dụng hành lang của Iran đang được đàm phán theo từng trường hợp cụ thể, nhưng Lloyd’s List cho biết Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo dự kiến thiết lập một quy trình phê duyệt tàu chính thức hơn trong những ngày tới.
Trong khi đó, công ty thông tin hàng hải Windward cũng xác nhận Iran đang cho phép một số lượng nhỏ nhưng ngày càng tăng các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz.
Bà Michelle Wiese Bockmann, chuyên gia phân tích tại Windward, nói rằng ngày càng nhiều tàu đang chuyển hướng đi qua vùng lãnh hải Iran, cho thấy Tehran đang cho phép các chuyến quá cảnh dựa trên sự chấp thuận đối với các quốc gia thân thiện.
“Các tàu có liên hệ với phương Tây sẽ không tự di chuyển vào vùng biển Iran, nhưng nhiều khả năng tàu của Trung Quốc, Ấn Độ và các nước khác sẽ đi qua”, bà Bockmann viết trên X.
Một dịch vụ theo dõi tàu khác là MarineTraffic ghi nhận 9 lượt tàu đi qua vào ngày 15 và ngày 16/3, so với chỉ 5 lượt trong hai ngày trước đó.
Ngày 17/3, Cố vấn kinh tế Nhà Trắng Kevin Hassett cho biết một số tàu chở dầu đã bắt đầu di chuyển trở lại qua eo biển Hormuz, dù với tốc độ chậm nhưng cho thấy dấu hiệu giảm bớt tình trạng gián đoạn tại tuyến vận tải năng lượng quan trọng của thế giới. Ông Hassett nói các tàu chở dầu đang dần dần đi qua eo biển Hormuz, đồng thời bày tỏ lạc quan rằng xung đột hiện nay sẽ không kéo dài và tình hình thị trường năng lượng sẽ sớm ổn định trở lại. Theo ông Hassett, giá dầu và khí đốt tăng cao thời gian qua có thể hạ nhiệt khi chuỗi cung ứng được khôi phục.
Theo kênh Al Jazeera ngày 18/3, lưu lượng qua eo biển Hormuz - nơi thường vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu - đã giảm hơn 95% kể từ khi chiến tranh giữa Mỹ và Israel với Iran bùng phát.
Số chuyến đi hằng ngày của tàu không mang cờ Iran, chủ yếu là tàu Trung Quốc, Ấn Độ và Pakistan, đã giảm xuống mức chỉ còn vài chuyến do các cảnh báo của Iran đối với hoạt động hàng hải trong khu vực.
Việc lưu thông qua tuyến đường này gần như bị đình trệ đã đẩy giá dầu tăng vọt lên trên 100 USD/thùng, tăng hơn 40% so với trước khi chiến sự bắt đầu.
Tehran đã đưa ra những tín hiệu trái chiều về tình trạng của eo biển Hormuz. Ngày 16/3, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố rằng eo biển Hormuz “mở, nhưng đóng đối với kẻ thù của chúng tôi”, sau khi một người phát ngôn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran trước đó cảnh báo bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua đều có thể bị tấn công.
Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng rộng 33km, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu. Do đó, mọi gián đoạn tại đây đều tác động lớn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng toàn cầu.
Kể từ khi Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz vào ngày 2/3, hoạt động giao thông thương mại gần như biến mất.
