Theo phóng viên TTXVN tại Nam Phi, đại dương hấp thụ khoảng 25% lượng khí thải carbon dioxide (CO2) của nhân loại, giúp làm chậm tốc độ nóng lên toàn cầu, tạo thêm thời gian để các quốc gia chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp. Việc hiểu rõ cơ chế đại dương hấp thụ, lưu trữ và giải phóng carbon đang là một thách thức khoa học mang tính thời đại. Đối với Nam Phi, quốc gia có vị trí địa lý giao thoa giữa ba đại dương và sở hữu môi trường biển đặc biệt năng động, đây không chỉ là cơ hội nghiên cứu mà còn là trách nhiệm quốc gia.
Mới đây, chuyến thám hiểm WHIRLS trên tàu nghiên cứu SA Agulhas II với sự tham gia của các nhà khoa học Nam Phi đã mang lại cái nhìn rõ nét về sự phức tạp của chu trình carbon đại dương. Nhóm nghiên cứu tập trung vào khu vực Cape Basin và Agulhas Bank, những vùng đặc trưng bởi các xoáy nước đại dương liên tục vận chuyển nhiệt, chất dinh dưỡng và carbon. Dù có quy mô nhỏ trên mặt biển, các xoáy nước này lại đóng vai trò then chốt trong việc điều chỉnh sự trao đổi CO2 giữa khí quyển và đại dương.
Trong chuyến thám hiểm, các nhà khoa học đã liên tục đo lường lượng CO2, độ pH, carbon vô cơ hòa tan và độ kiềm từ mặt nước xuống độ sâu 1.200m. Những phát hiện sơ bộ cho thấy các xoáy thuận dường như đưa dòng nước sâu giàu carbon lên bề mặt, làm tăng lượng CO2 giải phóng trở lại vào khí quyển và gia tăng tình trạng axit hóa đại dương. Hệ quả của tình trạng axit hóa này là làm giảm lượng ion carbonate cần thiết cho sự phát triển của san hô, động vật có vỏ và sinh vật phù du. Sự suy giảm các sinh vật nền tảng này đe dọa trực tiếp đến chuỗi thức ăn của hệ sinh thái biển, ngành thủy sản, cũng như sinh kế và an ninh lương thực toàn cầu.
Với vị trí chiến lược, sự tương tác giữa dòng hải lưu Agulhas Current, vùng biển Nam Đại Dương và Nam Đại Tây Dương có ảnh hưởng sâu rộng đến thời tiết, đa dạng sinh học và chu trình carbon toàn cầu. Do đó, việc đầu tư dài hạn vào quan trắc đại dương không chỉ phục vụ khoa học mà còn là nền tảng để dự báo khí hậu chính xác, xây dựng chính sách môi trường vững chắc và phát triển nền kinh tế ven biển, bảo vệ hệ sinh thái cho các thế hệ tương lai.
