Trong khuôn khổ các hoạt động của Tuần “Đại đoàn kết các dân tộc - Di sản văn hóa Việt Nam” năm 2023, tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội), đồng bào Thái trắng đến từ huyện Mộc Châu, Sơn La đã tái hiện lễ Hết chá đặc sắc và vui tươi.
Lễ hội Hết chá được bà con đồng bào Thái trắng tổ chức sau mỗi độ xuân về khoảng tháng 3 dương lịch hằng năm. Các nghi thức, nghi lễ trong lễ hội thường được các hộ gia đình hay từng cá nhân có điệu kiện luận phiên nhau đứng ra tổ chức. Họ được gọi là chủ tế và mời ba vị thầy mo đến khấn mời thần linh về dự lễ hội.
Lễ vật trong lễ Hết chá. Ảnh: Hồng Trang
Đối với đồng bào Thái trắng, lễ Hết chá là lễ hội mang tính chất tâm linh, tạ ơn thầy Mo đã chữa khỏi bệnh cho người dân trong bản. Ngày xa xưa, đồng bào Thái trắng sống ở vùng núi cao, xa xôi, hẻo lánh, người dân thường tìm đến thầy Mo để chữa trị bệnh tật bằng lá cây rừng.
Thầy cúng thay bà con làm lễ, ông lãm (bên phải) thổi sáo trong phần lễ Hết Chá của đồng bào Thái trắng. Ảnh: Hồng Trang
Trong lễ Hết chá, người Thái trắng cùng nhau chuẩn bị một câu nêu to, trên thân cây được treo các vật dụng quen thuộc hàng ngày của bà con Thái trắng.
Bà con đi quanh cây nêu để lấy may mắn với các điệu múa truyền thống. Ảnh: Hồng Trang
Diễn trò các hoạt cảnh trong cuộc sống lao động hàng ngày của bà con. Ảnh: Hồng Trang
Sau phần lễ trang nghiêm, thiêng liêng, người Thái trắng từ già trẻ, gái trai cùng nhau vui vẻ trong phần hội. Họ thực hiện các điệu nhảy, hoạt cảnh quen thuộc hàng ngày như dắt trâu cày ruộng, nấu cơm, quây quần bên mâm cơm gia đình…
Mọi người cùng quây quần bên mâm cơm sau lễ Hết chá. Ảnh: Hồng Trang
Lễ hội Hết chá là nét văn hóa tâm linh sâu sắc, mang ý nghĩa đoàn kết cộng đồng của người Thái Trắng. Lễ hội là dịp để bà con thắt chặt thêm tình đoàn kết bản trên mường dưới, xây dựng cuộc sống ấm no, cùng nhau phát triển văn hoá, kinh tế.
Hồng Trang