Trong khuôn khổ các hoạt động của Tuần “Đại đoàn kết các dân tộc - Di sản văn hóa Việt Nam” năm 2023, bà con đồng bào dân tộc Mường đến từ tỉnh Thanh Hóa đã trình diễn nghi thức dựng cây nêu đặc sắc và đầy ý nghĩa.
Tục dựng cây nêu ngày tết của người Mường chứa đựng ý nghĩa nhân văn sâu sắc gắn với phong tục, tập quán sinh hoạt, tín ngưỡng dân gian của đồng bào.
Mỗi dịp Tết đến, xuân về, đồng bào dân tộc Mường lại nô nức dựng cây nêu để chào đón một năm mới tưng bừng, may mắn và hạnh phúc. Ảnh: Lệ Giang
Trước kia, dọc theo thân cây nêu, người Mường hay treo những vật dụng lao động được đan bằng tre, nứa để cầu mong một mùa màng tươi tốt, phía trên ngọn cây nêu treo giấy màu sặc sỡ. Ngày nay trên cây nêu của người Mường thường được treo một lá cờ, với niềm vui mừng Đảng, mừng xuân, mừng quê hương, đất nước đổi mới. Ngọn nêu phải để lùm lá tự nhiên và không được trang trí bất cứ thứ gì trên đó. Và đặc biệt, dù cây nêu cao đến mấy thì cũng không được gia cố thêm cọc phụ ở gốc khi dựng nêu.
Tham gia dựng cây nêu là các chàng trai Mường khỏe mạnh, có gia đình hạnh phúc. Ảnh: Lệ Giang
Sau nghi thức cúng theo tập quán, thầy cúng bắt đầu yêu cầu mọi người dựng nêu. Giúp dựng nêu là các chàng trai Mường, gia đình không có tang, nếu có vợ rồi thì phải có đầy đủ vợ chồng con cái.
Cây nêu được dựng lên cao vút giao thoa cùng Trời và Đất. Ảnh: Lệ Giang
Phong tục dựng cây nêu mỗi dịp tết đến, xuân về của đồng bào dân tộc Mường chính là niềm vui mừng đón năm mới, mừng tổ tiên về vui với con cháu, mong muốn đuổi những điều bất hạnh và ước nguyện về một năm mới an lành, may mắn.
Đồng bào Mường vui với những trò diễn mô phỏng các phương thức sản xuất của bà con. Ảnh: Lệ Giang
Cây nêu tạo nên thế quân bình trong sự vận hành thay đổi giữa năm cũ và năm mới, con người yên tâm vui chơi, quên đi những ưu phiền của năm cũ và hướng về một năm mới với nhiều may mắn, mùa màng bội thu, vạn vật sinh sôi nảy nở... Việc dựng nêu còn có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giáo dục con người về tình yêu quê hương, đất nước; nhắc nhở con cháu đạo hiếu với ông bà, tổ tiên…
Bà con cùng vui hội với những điệu múa truyền thống sau nghi thức dựng cây nêu. Ảnh: Lệ Giang
Có thể thấy, nghi thức dựng cây nêu ngày tết của cộng đồng dân tộc Mường ở Thanh Hóa là một phong tục đẹp, chứa đựng nhiều biểu tượng, tín hiệu, giá trị văn hóa và mang tính nhân văn cao cả.
Lệ Giang