Đổi mới phải đi cùng kiểm soát rủi ro
Cục trưởng Nguyễn Việt Hà cho rằng: “Trước đây, chúng ta tập trung nhiều vào số hóa quy trình, xây dựng hệ thống và đưa dịch vụ lên môi trường số, giai đoạn 2026 - 2030 đòi hỏi phải tiến thêm một bước, đó là: Lấy dữ liệu làm nguồn lực, lấy kết nối và chia sẻ làm phương thức, lấy trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ số làm công cụ, lấy hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo”.
Cục trưởng Nguyễn Việt Hà đã nêu 4 chuyển đổi lớn mà ngành Tài chính cần tập trung trong giai đoạn tới.
Thứ nhất, chuyển từ số hóa sang quản trị dựa trên dữ liệu. Ngành Tài chính đang quản lý một không gian dữ liệu rất lớn, trải rộng trên các lĩnh vực ngân sách, thuế, hải quan, kho bạc, chứng khoán, tài sản công, doanh nghiệp, đầu tư, thống kê, bảo hiểm xã hội và nhiều lĩnh vực khác.
“Điều quan trọng không phải chúng ta có bao nhiêu dữ liệu, mà là dữ liệu có đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, kết nối và khai thác được hay không. Dữ liệu phải thực sự trở thành tài sản và nguồn lực phục vụ phân tích, dự báo, hoạch định chính sách và ra quyết định”, ông Nguyễn Việt Hà cho biết.
Thứ hai, chuyển từ ứng dụng AI đơn lẻ sang xây dựng năng lực AI của toàn ngành. AI đang mở ra những phương thức mới trong phân tích, dự báo, tự động hóa và hỗ trợ ra quyết định. Tuy nhiên với đặc thù hiện nay, ngành Tài chính không chạy theo công nghệ bằng mọi giá. AI phải giải quyết được bài toán thực tế, tạo ra hiệu quả có thể đo lường và được triển khai trên nền dữ liệu tin cậy, có khả năng kiểm soát, giải trình và bảo đảm an toàn.
Thứ ba, chuyển từ các hệ thống riêng lẻ sang một hệ sinh thái kết nối và liên thông. Giá trị của dữ liệu tăng lên khi được kết nối đúng; giá trị của nền tảng tăng lên khi được dùng chung; và giá trị của chuyển đổi số tăng lên khi tạo được sự cộng hưởng giữa cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Do đó, Bộ Tài chính sẽ thúc đẩy mạnh hơn việc kết nối dữ liệu, quy trình và nền tảng giữa các đơn vị trong ngành, với các bộ, ngành, địa phương và từng bước với hệ sinh thái dịch vụ tài chính.
Thứ tư, chuyển từ “an toàn đi sau” sang “an toàn ngay từ thiết kế”. Kết nối càng rộng, dữ liệu được khai thác càng nhiều và AI được ứng dụng càng sâu thì yêu cầu về an toàn, an ninh mạng càng phải được đặt ở mức cao hơn.
“Quan điểm của chúng tôi, chuyển đổi số phải đi cùng an toàn số; đổi mới phải đi cùng kiểm soát rủi ro; khai thác dữ liệu phải đi cùng bảo vệ dữ liệu”, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số, ông Nguyễn Việt Hà nhấn mạnh.
Chuẩn hóa, làm sạch và chia sẻ dữ liệu
Tại phiên toàn thể, Đại tá Hà Nam Trung, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia (Bộ Công an) nhấn mạnh, để xây dựng thành công hệ sinh thái tài chính số toàn diện, cần tập trung mạnh mẽ vào các định hướng chiến lược trọng tâm.
Theo Đại tá Hà Nam Trung, dữ liệu phải thực sự trở thành hạ tầng nền tảng, là công cụ cốt lõi cho phân tích, dự báo và điều hành của toàn bộ hệ sinh thái tài chính số. Ngành Tài chính phải có sự dịch chuyển mạnh mẽ từ trạng thái “có cơ sở dữ liệu” sang “khai thác tối đa giá trị từ dữ liệu”.
Việc khai thác và tái sử dụng dữ liệu tài chính phải được xem là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí tối đa cho người dân và doanh nghiệp.
“Bên cạnh đó, hệ sinh thái tài chính số bắt buộc phải hình thành trên nền tảng kết nối, khai thác đa nguồn dữ liệu theo mô hình an toàn và có kiểm soát chặt chẽ. Đặc biệt, an ninh, an toàn, quản lý, giám sát cùng kiểm toán dữ liệu phải được thiết kế ngay từ bước khởi đầu và duy trì xuyên suốt toàn bộ vòng đời của dữ liệu”, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia nhấn mạnh.
Nhiều chuyên gia cho rằng, Việt Nam hiện đã sở hữu những nền tảng vô cùng quan trọng để bứt phá, từ hành lang pháp lý hoàn thiện về dữ liệu, hạ tầng Trung tâm Dữ liệu Quốc gia cho đến các cơ sở dữ liệu lớn của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN).
Bài toán trọng tâm trong giai đoạn tới không nằm ở việc Việt Nam có bao nhiêu dữ liệu mà là dữ liệu đó có đủ chất lượng, có liên thông và tạo ra giá trị thực tiễn hay không.
Trung tâm Dữ liệu Quốc gia cam kết sẽ tiếp tục sát cánh, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, tổ chức tài chính, ngân hàng và cộng đồng doanh nghiệp để thúc đẩy công tác chuẩn hóa, làm sạch, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu, phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý, điều hành cũng như phát triển các dịch vụ tài chính số thông minh.
Giai đoạn vừa qua, Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều chỉ đạo quan trọng về chuyển đổi số, hướng tới xây dựng Chính phủ số, nền kinh tế số, xã hội số và công dân số. Chuyển đổi số đang bước sang giai đoạn phát triển mới với sự phát triển nhanh của AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và các nền tảng số; được xác định là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hiện đại hóa nền quản trị công.
Các chủ trương lớn như: Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Quốc gia, Chương trình chuyển đổi số Quốc gia, Chiến lược Quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số, Chiến lược dữ liệu Quốc gia, Chiến lược phát triển Chính phủ số cùng nhiều chương trình hành động đang tiếp tục được triển khai, tạo nền tảng phát triển hạ tầng số, dữ liệu số, nền tảng số và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính đang triển khai mạnh mẽ các nhiệm vụ chuyển đổi số theo định hướng xây dựng nền Tài chính số hiện đại, minh bạch, hiệu quả và an toàn, lấy dữ liệu làm nền tảng cho quản trị và ra quyết định. Các lĩnh vực thuế, hải quan, kho bạc, chứng khoán, dự trữ nhà nước, doanh nghiệp, thống kê và bảo hiểm xã hội đang đẩy mạnh ứng dụng AI, phân tích dữ liệu lớn, điện toán đám mây và các công nghệ số tiên tiến.
Đáng chú ý, ngày 20/10/2025, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 3546/QĐ-BTC về Chiến lược Chuyển đổi số của Bộ Tài chính đến năm 2030. Chiến lược xác định tầm nhìn đến năm 2030 xây dựng ngành Tài chính hiện đại, minh bạch, hiệu quả và thích ứng cao dựa trên nền tảng công nghệ số, dữ liệu số, đáp ứng yêu cầu quản lý tài chính công và phát triển nền kinh tế số, xã hội số.
Theo Chiến lược, 100% cơ sở dữ liệu chuyên ngành của Bộ Tài chính được tạo lập, cập nhật, khai thác, kết nối, chia sẻ, bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung” và tích hợp vào Cơ sở dữ liệu Quốc gia về Tài chính; 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện và có phát sinh hồ sơ trong 3 năm gần nhất được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; 100% hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được số hóa và người dân, doanh nghiệp sử dụng dịch vụ công trực tuyến được định danh, xác thực thông suốt qua VNeID.
Chiến lược cũng đặt mục tiêu 100% các cơ sở dữ liệu đạt cấp độ 4 và 90% đạt cấp độ 5 về mức độ trưởng thành trong quản trị dữ liệu.
Song song với Hội thảo “Xây dựng hệ sinh thái tài chính số thông minh, an toàn, kết nối và bền vững” diễn ra ngày 24/9, Khu triển lãm VDF-2026 còn giới thiệu các giải pháp công nghệ mới về tài chính số, dữ liệu, AI, an toàn thông tin, điện toán đám mây và tự động hóa nghiệp vụ tài chính công, tạo cơ hội để doanh nghiệp trình diễn công nghệ, kết nối với các cơ quan, tổ chức và tìm kiếm cơ hội ứng dụng vào thực tiễn quản lý, điều hành tài chính công.
Chiều 24/9, hai chuyên đề được tổ chức song song. Chuyên đề “Kiến tạo tài chính công thông minh thông qua dữ liệu và AI” tập trung vào kết nối dữ liệu liên ngành giữa Thuế - Kho bạc - Hải quan và các đơn vị liên quan; ứng dụng AI trong phân tích thuế; giám sát giao dịch thời gian thực; bảo hiểm xã hội số; nền tảng đám mây an toàn và các giải pháp ngăn ngừa mất dữ liệu (DLP). Chuyên đề “Phát triển hệ sinh thái dịch vụ tài chính trong kỷ nguyên AI” tập trung vào chuyển đổi số từ chiến lược đến hành động, an toàn dữ liệu, triển khai AI quy mô lớn, quản trị dữ liệu, bảo vệ dữ liệu khách hàng và mô hình vận hành mới cho ngành dịch vụ tài chính.
