#Văn hóa Khmer

Giáo dục không chỉ giúp thanh niên Khmer mở rộng cơ hội học tập, việc làm, mà còn tạo nền tảng để họ hiểu, tiếp nối và đưa văn hóa dân tộc vào đời sống hiện đại.

Tọa lạc trên đỉnh núi Tà Pạ, chùa Tà Pạ ở xã Tri Tôn, tỉnh An Giang nổi bật với kiến trúc Phật giáo Nam tông Khmer độc đáo, trong đó chánh điện được nâng đỡ bởi hàng trăm cây cột cao giữa lưng chừng núi. Cùng cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ của vùng Bảy Núi, ngôi chùa trở thành điểm đến thu hút du khách khi đến An Giang.

An Giang có hàng chục ngôi chùa Khmer, tập trung chủ yếu tại các xã Tri Tôn, Ô Lâm, Tịnh Biên… tiêu biểu như chùa Tà Pạ, Koh Kas, Xvay Ton, Krăng Krốch, Soài So… Không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của đồng bào Khmer, các ngôi chùa còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa, giáo dục cộng đồng, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị truyền thống của đồng bào Khmer vùng Bảy Núi.

Ẩn mình trong những ngôi chùa Khmer cổ kính giữa vùng Bảy Núi An Giang, những bộ kinh viết trên lá buông vẫn lặng lẽ tồn tại như chứng nhân của hàng trăm năm lịch sử.

Giữa nhịp sống hiện đại, những giá trị di sản văn hóa của đồng bào Khmer vẫn được gìn giữ, phát huy, trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển bền vững.

Những ngày đầu tháng 5/2026, khi nắng đầu hạ phủ vàng triền núi, vùng Bảy Núi (xã Tri Tôn, tỉnh An Giang) bước vào mùa trâm chín rộ. Từng chùm trâm rừng chuyển màu tím đen, căng mọng, tỏa hương thơm dịu, mang theo vị chua ngọt đặc trưng, trở thành thức quà dân dã hấp dẫn du khách gần xa.

Tại vùng biên giới An Giang, dưới những mái chùa Nam tông Khmer trầm mặc, cổ kính, có một dòng chảy văn hóa vẫn luôn âm thầm nhưng bền bỉ tuôn trào qua những lớp học chữ Khmer miễn phí.

Ngày 22/3, tại Bàu K Poch (ấp Sóc Lớn, xã Lộc Hưng, tỉnh Đồng Nai) diễn Lễ hội Dua Tpeng hay còn gọi là lễ hội Phá Bàu. Sự kiện thu hút đông đảo người dân địa phương, các vùng lân cận cùng tạo nên không khí lễ hội sôi nổi và thắm tình đoàn kết.

An Giang là tỉnh có đông đồng bào dân tộc Khmer, với hơn 399 nghìn người, chiếm 8% dân số của tỉnh. Nhờ thực hiện tốt các chính sách hỗ trợ của Đảng, Nhà nước, cùng với tinh thần siêng năng, nhạy bén, đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật, công nghệ vào sản xuất, kinh doanh cho nên đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào không ngừng được cải thiện, nâng cao.

Những ngày cuối tháng 9, cộng đồng người Khmer tại TP Hồ Chí Minh lại hòa mình vào không khí ấm cúng của lễ Sene Dolta 2025. Sene Dolta là một trong những lễ hội truyền thống lớn nhất trong năm, không chỉ thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên mà còn là dịp để những người con xa quê tìm về chốn thiền môn, thắt chặt tình đoàn kết và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Trong ngày 21-22/9, đông đảo đồng bào Khmer tại tỉnh Đồng Nai và nhiều địa phương khác đã về Chùa Sóc Lớn, xã Lộc Hưng, tham dự lễ Sene Dolta - lễ hội mang ý nghĩa tưởng nhớ công ơn sinh thành, dưỡng dục của tổ tiên, ông bà, cha mẹ đã khuất.

Đồng bào Khmer tỉnh Cà Mau hiện có trên 32 nghìn hộ với gần 140 nghìn nhân khẩu, chiếm gần 6,5% dân số toàn tỉnh. Những ngày này, tại các địa bàn có đông đồng bào Khmer sinh sống, không khí chào đón lễ Sene Dolta, một trong những lễ hội truyền thống quan trọng và mang đậm bản sắc văn hóa của người Khmer, diễn ra rộn ràng. 

Tỉnh Vĩnh Long có tổng dân số gần 4,2 triệu người, trong đó dân tộc Khmer khoảng 8,4%. Nhiều năm qua, công tác bảo tồn tiếng nói, chữ viết Khmer luôn là nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển giáo dục và văn hóa của địa phương. Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, ngành giáo dục và cộng đồng dân cư, đặc biệt là các chùa Phật giáo Nam tông Khmer, việc dạy và học chữ Khmer tại Vĩnh Long đạt được nhiều kết quả tích cực.

Mỗi dịp hè, nhiều điểm chùa Phật giáo Nam tông Khmer tại thành phố Cần Thơ tổ chức các lớp dạy chữ Khmer cho học sinh đồng bào dân tộc thiểu số. Các lớp học này giúp truyền dạy tiếng nói, chữ viết, góp phần giữ gìn, phát huy những giá trị truyền thống, văn hóa tốt đẹp của đồng bào Khmer qua từng thế hệ.

Tây Ninh là địa phương có đông đồng bào Khmer sinh sống, với đời sống văn hóa phong phú, đậm bản sắc dân tộc. Bên cạnh âm hưởng nhạc ngũ âm, điệu múa trống Chhay-dăm được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia (năm 2014) và các công trình sinh hoạt cộng đồng, đồng bào Khmer nơi đây vẫn gìn giữ, phát huy điệu múa Chằn - loại hình nghệ thuật múa mặt nạ độc đáo, in đậm dấu ấn văn hóa Khmer.

Tại Bạc Liêu, đồng bào dân tộc Khmer có trên 78.000 người, chiếm 7,6% dân số. Đồng bào nơi đây có đời sống tinh thần phong phú với những ngôi chùa Khmer kiến trúc lộng lẫy, các loại hình nghệ thuật truyền thống và nhiều lễ hội mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Ao Bà Om (phường 8, thành phố Trà Vinh) được công nhận Di tích lịch sử cấp quốc gia vào năm 1994 là một danh thắng nổi tiếng không chỉ của tỉnh Trà Vinh mà của cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam 19/4/2025, tại Làng Văn hoá - du lịch các dân tộc Việt Nam (Hà Nội), đồng bào Khmer tỉnh Sóc Trăng tái hiện lại tết Chôl Chnăm Thmây, nghi lễ mang ý nghĩa đón mừng năm mới, mừng thêm một tuổi, tương tự như Tết Nguyên đán của người Việt.

Đoàn Nghệ thuật Khmer Ánh Bình Minh (Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Trà Vinh) tiền thân là Đoàn văn công Khmer Ánh Bình Minh, được thành lập năm 1963 tại xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh. Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Đoàn là một đơn vị nghệ thuật có tầm ảnh hưởng lớn với người dân, nhất là cộng đồng người Khmer Nam Bộ.

Đoàn Nghệ thuật Khmer Ánh Bình Minh không chỉ góp phần bảo tồn văn hóa Khmer Nam Bộ mà còn là “chiếc nôi” truyền cảm hứng, nuôi dưỡng và "tiếp lửa" tình yêu văn hóa Khmer cho thế hệ trẻ.