Những bước tiến này có thể làm thay đổi cục diện chiến trường, đồng thời đe dọa mạng lưới liên minh bộ lạc vốn là chỗ dựa quan trọng của RSF.
SAF liên tiếp giành địa bàn chiến lược
Lực lượng Vũ trang Sudan (SAF) trong tuần qua giành quyền kiểm soát nhiều ngôi làng và địa bàn chiến lược tại bang Tây Kordofan, từng bước tạo lợi thế trước Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF).
Theo truyền thông địa phương, ngày 13/11, quân đội Sudan kiểm soát Al-Khuwei, một thị trấn quan trọng tại Tây Kordofan. Chiến thắng này nằm trong chiến dịch quân sự nhằm giành lại quyền kiểm soát khu vực giàu tài nguyên, được SAF triển khai từ nhiều tuần trước.
Trước đó, quân đội Sudan cùng các lực lượng đồng minh tại Darfur đã phá vỡ vòng vây của RSF quanh Al-Obeid, thủ phủ bang Bắc Kordofan. Các bước tiến mới cũng mở ra những tuyến cơ động tại miền Trung và Tây Nam đất nước, tạo điều kiện để SAF tiến sâu vào Nam Kordofan, hướng tới Babanusa và các khu vực tiếp giáp Bắc Darfur.
Đáng chú ý, việc kiểm soát tuyến đường nối Al-Nuhud, nơi có các mỏ vàng quan trọng, với Al-Khuwei giúp quân đội cải thiện khả năng tiếp tế và mở rộng phạm vi hoạt động.
RSF cùng lực lượng đồng minh được cho là Phong trào Giải phóng Nhân dân Sudan - miền Bắc (SPLM-N) vẫn kiểm soát Al-Nuhud và một số khu vực tại Nam Kordofan. Tuy nhiên, những thất bại gần đây có thể làm suy yếu khả năng huy động lực lượng từ các bộ lạc địa phương.
Theo kênh với Al Jazeera, nhà phân tích Sudan Mohamed Ali nhận định việc RSF chuyển từ thế tiến công sang phòng thủ sẽ làm thay đổi cơ cấu quân sự của lực lượng này, vốn phụ thuộc nhiều vào khả năng huy động nhanh sự hỗ trợ từ các bộ lạc.
Ông cho rằng Kordofan không phải địa bàn có nền tảng xã hội vững chắc của RSF. Lực lượng này có thể phải rút về Darfur để tái bố trí quân, tạo lợi thế chiến lược cho SAF và khiến Darfur trở thành tâm điểm giao tranh mới.
Liên minh của RSF đứng trước nguy cơ rạn nứt
RSF lâu nay dựa vào sự ủng hộ của các cộng đồng Arab tại miền Nam và miền Đông Darfur, đặc biệt quanh Nyala, El-Daein và những khu vực giáp biên giới.
Theo chuyên gia quân sự Mohiedeen Mohamed, lực lượng bán quân sự này thường huy động các bộ lạc và cộng đồng địa phương để bổ sung nhân lực, nhất là khi phải đối mặt với các cuộc tiến công trên nhiều mặt trận.
Tuy nhiên, những liên minh được hình thành trong quá trình mở rộng địa bàn tại Kordofan phần lớn xuất phát từ nhu cầu quân sự và chính trị, thay vì sự gắn kết xã hội, lịch sử lâu dài. Khi RSF suy yếu, mạng lưới hỗ trợ này có nguy cơ tan rã. Một số chỉ huy và nhóm bộ lạc đã rời bỏ lực lượng trong những tuần gần đây.
Kordofan trở thành tâm điểm khủng hoảng
Xung đột giữa SAF và RSF bùng phát tháng 4/2023, sau cuộc tranh giành quyền lực giữa Tướng Abdel Fattah al-Burhan, người đứng đầu quân đội Sudan, và Mohamed Hamdan Dagalo, biệt danh Hemedti, lãnh đạo RSF.
Cuộc chiến đã khiến khoảng 150.000 người thiệt mạng và hơn 14 triệu người phải rời bỏ nhà cửa trong tổng dân số khoảng 53 triệu người. Sau những thất bại tại Khartoum và một số khu vực khác, giao tranh tập trung ngày càng nhiều tại Darfur và Kordofan.
Liên hợp quốc xác định Kordofan là tâm điểm mới của xung đột, cảnh báo giao tranh đang khiến tình hình nhân đạo vốn nghiêm trọng thêm phức tạp. Khoảng 4,5 triệu người đã phải chạy sang Chad, Ai Cập, Nam Sudan và các nước láng giềng.
Dân thường tiếp tục chịu thiệt hại nặng nề khi các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) nhằm vào nhà ở, trường học, cơ sở y tế và hạ tầng điện, nước. Riêng trong một số ngày tháng 10, các cuộc tấn công bằng UAV tại miền Tây Sudan khiến khoảng 160 người thiệt mạng.
Tình hình an ninh xấu đi cũng khiến phần lớn hoạt động cứu trợ tại Kordofan phải đình trệ.
Kiểm soát tài nguyên, gia tăng lợi thế kinh tế
Bên cạnh ý nghĩa quân sự, Kordofan còn sở hữu nguồn tài nguyên quan trọng, gồm vàng, dầu mỏ và các sản phẩm nông nghiệp như vừng, lạc, hoa dâm bụt và gôm arabic.
Đặc biệt, khu vực này có các mỏ dầu Heglig và Balila tại Tây Kordofan, được đánh giá đóng góp phần lớn sản lượng dầu của Sudan. Heglig còn là trung tâm xử lý và trung chuyển dầu thô quan trọng của cả Sudan và Nam Sudan.
Giành quyền kiểm soát những cơ sở này sẽ giúp chính quyền Sudan khôi phục sản xuất, tăng nguồn thu ngoại tệ và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu.
Vị trí gần Nam Sudan cũng khiến Kordofan có vai trò quan trọng đối với thương mại xuyên biên giới. Nam Sudan phụ thuộc vào hệ thống đường ống qua lãnh thổ Sudan để vận chuyển dầu tới cảng Bashayer phục vụ xuất khẩu.
Giáo sư kinh tế Mohamed al-Nayer tại Đại học Sudan nhận định ổn định Kordofan là ưu tiên kinh tế và chủ quyền quốc gia, đồng thời mang lại lợi ích chiến lược cho cả hai nước trong việc bảo vệ hạ tầng dầu mỏ và khôi phục thương mại.
Những bước tiến gần đây cho thấy SAF đang giành lại thế chủ động trên nhiều mặt trận, trong khi RSF ngày càng phải tập trung phòng thủ. Tuy nhiên, nếu chưa kiểm soát được các tuyến tiếp tế và trung tâm tài nguyên trọng yếu, quân đội Sudan vẫn đối mặt nhiều thách thức trong mục tiêu giành lại toàn bộ lãnh thổ.
