Số hóa quy trình, hướng tới quản trị thuế thông minh
Thay vì phải trực tiếp đến cơ quan Thuế thực hiện nhiều thủ tục, người dân hiện có thể tra cứu thông tin, kê khai và nộp thuế qua các nền tảng điện tử. Chị Thuỳ Linh (phường Bạch mai, Hà Nội) cho biết, từ khi sử dụng ứng dụng eTax Mobile, việc tra cứu và nộp thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, lệ phí trước bạ trở nên thuận tiện hơn, giúp tiết kiệm thời gian và công sức đi lại.
“Trước đây, muốn thực hiện nghĩa vụ thuế liên quan đến trước bạ, tôi phải ra kho bạc nộp tiền, rồi quay lại cơ quan thuế để làm thủ tục, đồng thời phải in, photocopy khá nhiều giấy tờ. Bây giờ thực hiện qua eTax Mobile, thủ tục đơn giản hơn rất nhiều”, chị Thuỳ Linh chia sẻ.
Với doanh nghiệp, khai thuế điện tử và hóa đơn điện tử cũng đang góp phần thay đổi phương thức thực hiện nghĩa vụ thuế. Theo chị Thân Thu Thảo, Kế toán Công ty TNHH Hansol CNP Vina (Bắc Giang) chia sẻ, doanh nghiệp hiện có thể nộp tờ khai, tiền thuế mọi lúc, mọi nơi; đồng thời kiểm tra trạng thái tiếp nhận hồ sơ, lịch sử nộp thuế và tra cứu thông báo, văn bản của cơ quan Thuế ngay trên hệ thống. Việc sử dụng hóa đơn điện tử còn giúp giảm chi phí in ấn, lưu trữ, vận chuyển và bảo quản chứng từ giấy.
Những thay đổi này cho thấy chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc đưa thủ tục lên môi trường điện tử mà còn hướng tới tái thiết kế quy trình, giảm các khâu trung gian và nâng cao chất lượng phục vụ. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong thực hiện Nghị quyết 57, khi công nghệ cần trở thành động lực đổi mới phương thức quản lý, tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhận định, nếu lượng hóa đầy đủ những lợi ích từ quá trình số hóa, chi phí và thời gian tiết kiệm được cho xã hội là rất lớn. Những công việc trước đây đòi hỏi người dân, doanh nghiệp đi lại nhiều lần, thực hiện nhiều khâu trực tiếp, nay có thể giải quyết trên môi trường điện tử. Bản thân ông khi thực hiện thủ tục hoàn thuế thu nhập cá nhân qua eTax Mobile cũng nhận thấy quy trình ngày càng thuận tiện, dễ dàng hơn.
Theo Cục Thuế (Bộ Tài chính), tổng số thủ tục hành chính thuế hiện còn 115 thủ tục, giảm 104 thủ tục, tương ứng 47,5% so với thời điểm bắt đầu triển khai Nghị quyết số 66/NQ-CP của Chính phủ về Chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2025 và 2026. Toàn bộ thủ tục hành chính được cung cấp theo hình thức toàn trình. Các phương án cắt giảm, đơn giản hóa đã giúp giảm khoảng 4.976 tỷ đồng chi phí tuân thủ, tương ứng 58%; thời gian thực hiện thủ tục giảm khoảng 1.217 ngày, tương ứng 70,08% so với kỳ gốc năm 2024.
Để tiến tới quản trị thuế thông minh, ngành Thuế vẫn cần khắc phục tình trạng hệ thống công nghệ thông tin (CNTT) phân mảnh, dữ liệu chưa liên thông đầy đủ và một số nghiệp vụ chưa được tự động hóa toàn trình. Theo Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn, xuyên suốt của cải cách và chuyển đổi số là giúp người dân, doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế thuận lợi hơn, dễ tuân thủ hơn, với chi phí thấp hơn.
Cùng với đó, thanh toán số tạo thêm cơ sở để nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý. Ông Lưu Nguyên Trí, Phó Trưởng ban Công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa, Cục Thuế cho biết, dữ liệu thanh toán khi được kết nối phù hợp với hóa đơn điện tử, kê khai thuế và các thông tin liên quan sẽ hỗ trợ cơ quan Thuế đối chiếu giao dịch, nhận diện chênh lệch và phát hiện rủi ro kê khai thiếu doanh thu.
Theo ông Lưu Nguyên Trí, thanh toán số còn tạo điều kiện chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro, qua đó tập trung nguồn lực vào những trường hợp cần kiểm tra, xác minh; đồng thời hạn chế yêu cầu giải trình không cần thiết đối với người nộp thuế tuân thủ tốt.
Giảm chi phí tuân thủ, tạo động lực cho doanh nghiệp
Giai đoạn tiếp theo, ngành Thuế sẽ tiếp tục giảm thành phần hồ sơ và thông tin doanh nghiệp phải cung cấp, hạn chế yêu cầu cung cấp lại dữ liệu đã có, giảm số bước và số lần giao dịch, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục. Chất lượng hướng dẫn, tiếp nhận và xử lý hồ sơ cũng cần được nâng cao, hạn chế tình trạng doanh nghiệp phải bổ sung giấy tờ nhiều lần.
Theo đó, hiệu quả cải cách không chỉ được đánh giá bằng số lượng thủ tục được cắt giảm hay mức độ ứng dụng công nghệ, mà còn phải thể hiện qua những thay đổi thực tế về thời gian, chi phí và công sức của người nộp thuế. Mỗi quy trình được đơn giản hóa, mỗi thông tin không phải kê khai lại và mỗi hồ sơ được xử lý nhanh hơn đều góp phần giảm chi phí giao dịch cho doanh nghiệp.
Ông Lưu Nguyên Trí cho rằng, định hướng xuyên suốt của ngành Thuế là lấy người nộp thuế làm trung tâm, lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy công nghệ làm công cụ và lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo; tăng cường minh bạch phải đi đôi với đơn giản hóa thủ tục, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế.
Khi chi phí tuân thủ giảm, doanh nghiệp có thêm thời gian, nguồn lực tài chính và năng lực quản trị để tập trung cho sản xuất, kinh doanh, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi công nghệ và mở rộng đầu tư. Đây không chỉ là lợi ích đối với từng doanh nghiệp mà còn góp phần nâng cao năng suất lao động, hiệu quả hoạt động và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Cục Thuế vừa xây dựng “Quy tắc giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế”, theo Quyết định số 1361/QĐ-CT không chỉ giải quyết thủ tục hành chính đúng quy định, cơ quan Thuế còn hướng tới việc hỗ trợ người nộp thuế thực hiện đúng ngay từ đầu, giảm thời gian và chi phí tuân thủ, chủ động tháo gỡ vướng mắc và giải quyết công việc đến cùng.
