Đặc biệt, với doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhiều năm hoặc trường hợp thông tin cá nhân bị sử dụng để đăng ký doanh nghiệp, việc xác minh và hoàn tất thủ tục có thể phát sinh những vướng mắc cần được xử lý trước khi người nộp thuế đủ điều kiện xuất cảnh.
Cuối tháng 9, hai ngày trước chuyến công tác nước ngoài, anh T ở Hà Nội, đăng nhập ứng dụng eTax Mobile và tra cứu thông tin trên website của Cục Thuế nhưng không thấy khoản nợ thuế hay thông báo tạm hoãn xuất cảnh. Tuy nhiên, khi làm thủ tục tại sân bay, anh mới được thông báo không thể xuất cảnh do vướng nghĩa vụ thuế.
Theo anh T, thông tin cá nhân của anh đã bị sử dụng để thành lập một doanh nghiệp mà anh không biết. Hai vợ chồng phải hủy chuyến công tác, thiệt hại trực tiếp khoảng 250 triệu đồng, chưa kể các chi phí và cơ hội công việc phát sinh.
Những trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh như trên không phải hiếm và việc làm sao có thể gỡ vướng thủ tục thuế để hoàn tất việc xuất cảnh trong thời gian nhanh nhất được nhiều người quan tâm.
Ông Nguyễn Đức Huy, Phó Trưởng Ban Nghiệp vụ Thuế (Cục Thuế) cho biết, pháp luật quy định các trường hợp phải hoàn thành nghĩa vụ thuế trước khi xuất cảnh. Theo hướng dẫn mới nhất của Cục Thuế, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh có thể thuộc diện tạm hoãn xuất cảnh khi nợ thuế từ 50 triệu đồng trở lên và quá hạn từ 120 ngày. Đối với người đại diện theo pháp luật, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thuộc diện áp dụng, ngưỡng nợ thuế là từ 500 triệu đồng và quá hạn từ 120 ngày.
Đối với người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06), Cục Thuế hướng dẫn sau 90 ngày kể từ ngày cơ quan thuế thông báo mà người nộp thuế chưa thực hiện thủ tục khôi phục mã số thuế hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế, cơ quan thuế sẽ thông báo về việc tạm hoãn xuất cảnh. Sau 30 ngày kể từ ngày thông báo, nếu người nộp thuế vẫn chưa hoàn thành các thủ tục này, cơ quan thuế thực hiện thông báo tạm hoãn xuất cảnh.
Với người nộp thuế đang hoạt động, tạm ngừng kinh doanh, chờ giải thể và các trường hợp khác không thuộc trạng thái 06, trước 30 ngày ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh, cơ quan thuế gửi thông báo đến tài khoản giao dịch thuế điện tử và công khai trên website ngành Thuế. Hết thời hạn này, nếu người nộp thuế chưa hoàn thành nghĩa vụ để đưa số tiền thuế nợ xuống dưới ngưỡng quy định, cơ quan thuế sẽ thông báo tạm hoãn xuất cảnh.
Đối với doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhiều năm, khó khăn có thể bắt đầu từ việc xác định nghĩa vụ còn tồn đọng. Doanh nghiệp ở trạng thái 03, tức ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, có thể phải rà soát hồ sơ khai thuế còn thiếu, xử lý hóa đơn, xác định tiền thuế, tiền chậm nộp và tiền phạt nếu có trước khi hoàn tất thủ tục.
Trong khi đó, doanh nghiệp ở trạng thái 06 phải thực hiện thủ tục khôi phục mã số thuế nếu tiếp tục hoạt động hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế nếu không còn kinh doanh. Theo hướng dẫn của Cục Thuế, để được hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh, người nộp thuế thuộc trạng thái 06 phải hoàn thành thủ tục tương ứng. Trường hợp đề nghị khôi phục mã số thuế, người nộp thuế phải hoàn thiện hồ sơ liên quan và đưa số thuế nợ còn phải nộp xuống dưới ngưỡng 50 triệu đồng đối với cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh và dưới 500 triệu đồng đối với doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã.
Với người nộp thuế đang hoạt động, tạm ngừng kinh doanh, chờ giải thể và các trường hợp khác không thuộc trạng thái 06, điều kiện để được hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh là đưa số thuế nợ còn phải nộp xuống dưới ngưỡng tương ứng. Cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh phải đưa số nợ xuống dưới 50 triệu đồng; doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã phải đưa số nợ xuống dưới 500 triệu đồng.
Thực tế, doanh nghiệp ngừng hoạt động lâu năm có thể không còn nhân sự kế toán, thiếu chứng từ hoặc không duy trì địa chỉ kinh doanh. Người đại diện theo pháp luật vì thế có thể gặp khó khăn khi bổ sung hồ sơ và xác định chính xác nghĩa vụ còn phải thực hiện. Với trường hợp cá nhân cho rằng thông tin của mình bị sử dụng trái phép để thành lập doanh nghiệp, việc xử lý còn cần xác minh thông tin đăng ký và căn cứ phát sinh nghĩa vụ thuế.
Theo ông Nguyễn Đức Huy, từ tháng 5/2025, cơ quan thuế và Cục Quản lý xuất nhập cảnh (A08, Bộ Công an) đã triển khai quy chế phối hợp, kết nối và truyền nhận dữ liệu điện tử phục vụ việc áp dụng, hủy bỏ biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.
Người nộp thuế có thể nộp tiền qua ứng dụng eTax Mobile hoặc Cổng Dịch vụ công. Khi khoản nộp được ghi nhận và số nợ thuế còn phải nộp xuống dưới ngưỡng quy định, thời gian hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh theo thông tin từ Cục Thuế khoảng 3-5 phút.
Tuy nhiên, thời gian này là khâu xử lý, truyền nhận dữ liệu sau khi khoản nộp được ghi nhận và các điều kiện liên quan đã được đáp ứng, không phải thời gian giải quyết toàn bộ hồ sơ. Nếu còn thiếu tờ khai, chưa hoàn tất thủ tục về mã số thuế hoặc cần xác minh thông tin doanh nghiệp, người nộp thuế vẫn phải xử lý các nội dung này trước khi đủ điều kiện được hủy bỏ biện pháp.
Ngoài cơ quan thuế và cơ quan quản lý xuất nhập cảnh, tùy từng trường hợp, cơ quan đăng ký kinh doanh có thể tham gia xác minh thông tin doanh nghiệp; cơ quan công an xử lý việc xác minh dấu hiệu sử dụng trái phép thông tin cá nhân. Vì vậy, với những hồ sơ có vướng mắc về danh tính hoặc tình trạng pháp lý của doanh nghiệp, quá trình xử lý có thể không dừng ở việc nộp tiền thuế.
Cục Thuế khuyến nghị người nộp thuế thường xuyên kiểm tra thông báo và tình trạng nghĩa vụ thuế trên tài khoản giao dịch thuế điện tử, nộp thuế đúng hạn, rà soát các khoản nợ, duy trì hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký và cập nhật thông tin đăng ký thuế khi có thay đổi. Nếu không còn hoạt động kinh doanh, người nộp thuế cần chủ động thực hiện thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo quy định.
Người nộp thuế có thể tra cứu các trường hợp đã bị tạm hoãn xuất cảnh tại website của Cục Thuế và các trường hợp sẽ bị tạm hoãn xuất cảnh tại địa chỉ tra cứu thông báo, đồng thời sử dụng ứng dụng eTax Mobile để kiểm tra nghĩa vụ thuế trước khi xuất cảnh.
