Theo Bloomberg (Mỹ), Trung Quốc đã trở thành một trong những nhà đầu tư hàng đầu vào hệ thống lưới điện toàn cầu. Trong những năm gần đây, Bắc Kinh chi mạnh cho hạ tầng năng lượng nhằm tiếp nhận nhiều nguồn năng lượng tái tạo hơn, đồng thời giảm phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu.
Để tài trợ cho việc mở rộng này, các doanh nghiệp vận hành lưới điện nhà nước đã trở thành những nhà phát hành trái phiếu lớn nhất Trung Quốc, với khối lượng phát hành đạt mức kỷ lục và lợi suất duy trì ở mức thấp.
Các khoản đầu tư lớn phản ánh vai trò then chốt của lưới điện trong chiến lược của Bắc Kinh, bao gồm việc chuyển năng lượng gió và năng lượng Mặt Trời từ các vùng phía Tây xa xôi vào trung tâm công nghiệp của Trung Quốc.
Sau cú sốc từ gián đoạn trong nguồn cung dầu hiện nay, các nhà phân tích nhận định đà tăng trưởng của chiến lược này nhiều khả năng sẽ được đẩy nhanh hơn nữa.
Bà Penny Chen tại Fitch Ratings nhận định: “Việc xây dựng cơ sở hạ tầng của Trung Quốc hiệu quả hơn nhiều so với hầu hết các quốc gia, và lưới điện cũng không ngoại lệ”. Trong bối cảnh giá điện tăng vọt đang trở thành rào cản lớn đối với tham vọng phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) và sản xuất ở nhiều nơi khác, lợi thế này của Trung Quốc được dự báo sẽ ngày càng nới rộng.
Tính đến thời điểm hiện tại của năm 2026, hai nhà điều hành lưới điện lớn nhất Trung Quốc là Tập đoàn lưới điện Quốc gia Trung Quốc (SGCC) và Tập đoàn Lưới điện Phương Nam Trung Quốc (CSG) đã phát hành 92,5 tỷ nhân dân tệ trái phiếu trong nước. Trong khi đó, năm 2025 SGCC và CSG đã phát hành tổng cộng 901 tỷ nhân dân tệ trái phiếu.
Lãi suất trung bình của trái phiếu tính đến thời điểm hiện tại của năm 2026 là 1,7%. SGCC vận hành các đường dây tải điện bao phủ hơn 80% diện tích cả nước, cung cấp điện cho hơn một tỷ người. Trong khi đó, CSG đảm nhiệm phần lớn diện tích còn lại của quốc gia, bao gồm cả tỉnh Quảng Đông vốn là trung tâm kinh tế quan trọng.
Việc đổ xô đầu tư vào cơ sở hạ tầng điện lực đã giúp SGCC giành danh hiệu nhà phát hành trái phiếu lớn nhất Trung Quốc kể từ năm 2024, vượt qua các ngân hàng thương mại lớn và công ty xây dựng đường sắt quốc doanh. Chỉ riêng trong năm 2025, SGCC phát hành kỷ lục 754,5 tỷ nhân dân tệ trái phiếu trong nước, gần gấp ba lần tổng số của năm 2024.
Những nỗ lực này là một phần trong kế hoạch của Trung Quốc nhằm chi khoảng 5 nghìn tỷ nhân dân tệ vào mạng lưới điện trong 5 năm tới. Nguồn vốn này sẽ được sử dụng để hỗ trợ xây dựng siêu lưới điện, nhằm bảo đảm nguồn điện từ năng lượng tái tạo được truyền tải hiệu quả.
Ở một khía cạnh nào đó, các khoản đầu tư vào lưới điện cho thấy an ninh năng lượng giờ đây đang trở thành tấm lá chắn kinh tế cấp bách và then chốt. Trung Quốc muốn giảm thiểu tác động từ tình trạng thiếu hụt dầu và khí đốt mà các nước láng giềng như Nhật Bản và Hàn Quốc đang phải đối mặt.
Tuy nhiên, để có nguồn điện dồi dào với chi phí thấp không chỉ cần những khoản chi tiêu khổng lồ.
Hạ tầng truyền tải điện và lưu trữ năng lượng bằng pin của Trung Quốc hiện vẫn chưa được khai thác hiệu quả, trong khi lộ trình cải cách thị trường vốn có thể giúp mở khóa tiềm năng của các tài sản này, vẫn còn khá mơ hồ.
Bên cạnh đó, áp lực cũng đang gia tăng đối với các công ty lưới điện nhà nước, khi giới quan sát đặt câu hỏi về khả năng trả các khoản nợ khổng lồ kỷ lục, đặc biệt nếu hiệu quả vận hành không được cải thiện.
Dù vậy, những gián đoạn gần đây tại Eo biển Hormuz lại càng củng cố tính toán chiến lược trong chính sách năng lượng của Bắc Kinh. Giáo sư Lin Boqiang tại Viện Nghiên cứu Chính sách Năng lượng Trung Quốc thuộc Đại học Hạ Môn, nhận định: “Những sự cố như vậy cho thấy rõ tầm quan trọng của việc phát triển các nguồn năng lượng nội địa nhằm bảo đảm an ninh, ổn định”. Theo ông, việc Trung Quốc chuyển hướng sang năng lượng xanh là lựa chọn chiến lược đúng đắn.
