Quyết định có hiệu lực từ ngày 1/3/2026 và được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm giảm thiểu ô nhiễm không khí, nâng cao chất lượng môi trường đô thị cũng như phù hợp với các định hướng phát triển bền vững.
Theo nội dung Quyết định, lộ trình kiểm soát khí thải được chia theo năm sản xuất xe và mức tiêu chuẩn khí thải từ Mức 1 đến Mức 5. Đây là các mức quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải ô tô do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành.
Đối tượng áp dụng
Quyết định này áp dụng đối với tổ chức và cá nhân có liên quan đến quản lý, kiểm định, sử dụng xe ô tô động cơ cháy cưỡng bức (động cơ sử dụng buji để đốt cháy nhiên liệu) và động cơ cháy do nén (động cơ sử dụng nhiệt độ và áp suất cao để tự cháy nhiên liệu) tham gia giao thông đường bộ ở Việt Nam.
Quyết định này không áp dụng đối với:
- Xe ô tô đăng ký ở nước ngoài được cơ quan có thẩm quyền cho phép vào Việt Nam quá cảnh, tạm nhập, tái xuất có thời hạn để tham dự hội nghị, hội chợ, triển lãm, thể dục, thể thao, du lịch;
- Xe ô tô thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh.
Quyết định nêu rõ, mức khí thải (gồm: Mức 1, Mức 2, Mức 3, Mức 4, Mức 5) là các mức khí thải đối với xe ô tô quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải ô tô tham gia giao thông đường bộ do Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành.
Phân nhóm xe theo năm sản xuất
Từ ngày Quyết định có hiệu lực, xe sản xuất trước năm 1999 sẽ áp dụng Mức 1. Nhóm xe sản xuất trong giai đoạn 1999-2016 áp dụng Mức 2. Xe sản xuất trong giai đoạn 2017-2021 áp dụng Mức 3 trên phạm vi toàn quốc, riêng tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, nhóm xe này sẽ phải đáp ứng Mức 4 từ ngày 1/1/2027.
Đối với xe sản xuất từ năm 2022, mức áp dụng bắt đầu từ Mức 4 khi Quyết định có hiệu lực; và sẽ chuyển sang Mức 5 từ năm 2032. Tuy nhiên, tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, nhóm xe này phải đạt Mức 5 sớm hơn - ngay từ ngày 1/1/2028.
Một yêu cầu quan trọng khác là kể từ ngày 1/1/2029, mọi xe ô tô lưu thông tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh buộc phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải từ Mức 2 trở lên, bất kể năm sản xuất.
Trách nhiệm của các bộ, ngành
Quyết định nêu rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành trong việc tổ chức triển khai. Bộ Nông nghiệp và Môi trường giữ vai trò chủ trì hướng dẫn thực hiện, đồng thời tiếp tục nghiên cứu đề xuất các quy chuẩn cao hơn trong thời gian tới.
Bộ Xây dựng được giao nhiệm vụ kiểm tra, chứng nhận và quy định dấu hiệu nhận biết xe đáp ứng chuẩn khí thải; giám sát hoạt động kiểm định tại các cơ sở đăng kiểm. Bộ Công Thương chịu trách nhiệm phối hợp bảo đảm nguồn nhiên liệu theo đúng quy chuẩn kỹ thuật, phù hợp với các mức khí thải mới.
Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ rà soát, sửa đổi quy chuẩn về nhiên liệu và các quy định liên quan đến kiểm định, hiệu chuẩn phương tiện đo khí thải. Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế thuế, phí, hỗ trợ tài chính nhằm khuyến khích người dân chuyển đổi sang phương tiện thân thiện môi trường. Lực lượng Công an được giao nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát việc tuân thủ tiêu chuẩn khí thải trên thực tế và xử lý vi phạm theo quy định pháp luật.
Các bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các tỉnh, thành phố có trách nhiệm phối hợp triển khai đồng bộ. Đặc biệt, địa phương được quyền xây dựng lộ trình nghiêm ngặt hơn đối với các khu vực bảo vệ môi trường trọng điểm, phù hợp điều kiện kinh tế - xã hội của từng nơi.
Hiệu lực và các quy định chuyển tiếp
Quyết định có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Theo đó, những xe đã được cấp giấy chứng nhận kiểm định còn thời hạn vẫn được phép lưu hành đến kỳ kiểm định tiếp theo. Các kiểu loại xe đã được cấp chứng nhận chất lượng trước ngày 1/1/2022 tiếp tục áp dụng mức khí thải tương tự nhóm xe sản xuất giai đoạn 2017-2021.
Quyết định cũng chính thức bãi bỏ Quyết định số 16/2019/QĐ-TTg về lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải đối với xe ô tô và xe đã qua sử dụng nhập khẩu, thay thế bằng hệ thống quy chuẩn mới toàn diện và chặt chẽ hơn.
Với việc ban hành lộ trình này, Chính phủ khẳng định quyết tâm kiểm soát khí thải phương tiện giao thông - một trong những nguồn gây ô nhiễm không khí lớn nhất tại các đô thị. Các yêu cầu kỹ thuật mới kỳ vọng sẽ thúc đẩy tiến trình đổi mới phương tiện, khuyến khích sử dụng xe sạch, đồng thời góp phần cải thiện đáng kể chất lượng môi trường sống trong những năm tới...
