Nhiều khó khăn trong kiểm soát giết mổ động vật
Sau hợp nhất, toàn tỉnh Phú Thọ có hơn 2.500 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ và 8 cơ sở giết mổ tập trung đã được cấp chứng nhận an toàn thực phẩm, tuy nhiên có 1 cơ sở tạm dừng hoạt động để sửa chữa. Trái ngược với kỳ vọng, các cơ sở giết mổ tập trung lại đang rơi vào tình trạng hoạt động cầm chừng, có cơ sở chỉ đạt khoảng 5-6% công suất thiết kế.
Nguyên nhân chủ yếu do chi phí vận chuyển và giết mổ tại các cơ sở tập trung cao, làm tăng giá thành sản phẩm từ 500.000–600.000 đồng mỗi con. Trong khi đó, phần lớn tiểu thương vẫn duy trì thói quen giết mổ tại nhà hoặc tại các điểm nhỏ lẻ với chi phí thấp hơn.
Đối với gia cầm, tình trạng tự giết mổ trong khu dân cư hoặc tại các chợ dân sinh còn phổ biến. Điều này khiến sản phẩm từ cơ sở giết mổ tập trung khó cạnh tranh, dẫn đến nhiều đơn vị rơi vào cảnh thua lỗ, đối diện nguy cơ phải đóng cửa nếu tình trạng kéo dài.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ, các điểm giết mổ nhỏ lẻ hiện nay phần lớn không đảm bảo yêu cầu vệ sinh thú y. Hoạt động giết mổ thường diễn ra ngay tại sân, nền nhà, trong không gian chật hẹp, không được thiết kế đồng bộ. Chất thải và nước thải chưa qua xử lý xả trực tiếp ra môi trường, gây ô nhiễm nghiêm trọng.
Đáng lo ngại, người trực tiếp giết mổ phần lớn chưa được đào tạo, thiếu kiến thức về vệ sinh an toàn thực phẩm. Kết quả xét nghiệm tại nhiều điểm cho thấy các chỉ tiêu vi sinh vật vượt mức cho phép, tiềm ẩn nguy cơ lây lan dịch bệnh và ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.
Một trong những khó khăn lớn hiện nay là lực lượng kiểm dịch viên còn mỏng, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Trong khi đó, hoạt động giết mổ chủ yếu diễn ra vào rạng sáng (từ 2–3 giờ), phân tán ở nhiều địa điểm, gây khó khăn cho việc kiểm tra, giám sát.
Việc rà soát, cập nhật thông tin, dữ liệu phục vụ hoạt động quản lý các lĩnh vực chăn nuôi, thú y, thủy sản còn chậm, chưa đầy đủ do địa bàn rộng, số lượng cán bộ chuyên môn cấp xã còn mỏng.
Sau khi hệ thống trạm thú y, trung tâm dịch vụ nông nghiệp được sắp xếp lại, nhiều địa phương chưa kịp kiện toàn đội ngũ cán bộ thú y cơ sở, dẫn đến khoảng trống trong quản lý. Việc bố trí kiểm dịch viên túc trực tại tất cả các điểm giết mổ theo quy định gần như không khả thi.
Ngoài ra, quy định yêu cầu động vật phải được nhốt, kiểm tra lâm sàng ít nhất 24 giờ trước khi giết mổ cũng chưa được thực hiện đầy đủ tại nhiều cơ sở do thiếu điều kiện cơ sở vật chất.
Bên cạnh đó, nghề giết mổ nhỏ lẻ mang tính truyền thống, là sinh kế của nhiều hộ gia đình. Việc di dời, chấm dứt hoạt động các cơ sở này gặp nhiều khó khăn do liên quan đến đời sống, thu nhập của người dân.
Nhiều giải pháp siết chặt quản lý
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, hiện nay, tổng đàn vật nuôi của tỉnh thuộc nhóm cao của cả nước với gần 2 triệu con lợn, khoảng 37,7 triệu con gia cầm và hơn 449 nghìn con trâu, bò. Sản lượng thịt hơi ước đạt trên 570 nghìn tấn mỗi năm, không chỉ đáp ứng nhu cầu nội tỉnh mà còn cung ứng cho khoảng 20 tỉnh, thành phố khác, chiếm tới 60% tổng sản lượng thịt sản xuất trên địa bàn. Cùng với đó, toàn tỉnh có hàng trăm nghìn hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, hơn 5.200 trang trại và nhiều cơ sở chăn nuôi tập trung quy mô lớn.
Sự phát triển mạnh mẽ này cũng tạo áp lực rất lớn lên công tác kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và lưu thông sản phẩm động vật. Trước những thách thức trên, ông Trần Duy Đông, Chủ tịch UBND tỉnh vừa chỉ đạo triển khai hàng loạt giải pháp nhằm tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong công tác kiểm dịch và kiểm soát giết mổ.
Trong đó, Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan và UBND các xã, phường tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở giết mổ động vật trên địa bàn. Các lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các trường hợp thu gom, vận chuyển, đưa sản phẩm động vật không đủ điều kiện ra tiêu thụ trên thị trường.
Đặc biệt, tỉnh cũng yêu cầu các lực lượng chức kiên quyết xử lý các tổ chức, cá nhân có hành vi hợp thức hóa quy định pháp luật đối với cơ sở giết mổ không bảo đảm vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm. Những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai kịp thời tổng hợp, tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo giải quyết nhằm bảo đảm công tác kiểm soát giết mổ được thực hiện đúng quy định.
Cùng với đó, tỉnh yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các cơ quan chuyên môn trực thuộc thực hiện nghiêm quy trình kiểm dịch vận chuyển động vật và sản phẩm động vật; chấn chỉnh hoạt động kiểm dịch, kiểm soát giết mổ của lực lượng thú y. Tỉnh nhấn mạnh việc xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm, đồng thời xử lý trách nhiệm người đứng đầu nếu để xảy ra sai phạm.
Đối với cán bộ có biểu hiện vi phạm hoặc suy thoái đạo đức công vụ, tỉnh yêu cầu kiên quyết thay thế; trường hợp có dấu hiệu tội phạm phải chuyển cơ quan điều tra xử lý theo quy định của pháp luật. Đây được xem là biện pháp mạnh nhằm nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động quản lý nhà nước về giết mổ và kiểm dịch động vật.
Tỉnh cũng yêu cầu lực lượng thú y tăng cường phối hợp với công an, quản lý thị trường và chính quyền địa phương trong kiểm soát vận chuyển động vật, sản phẩm động vật ra vào địa bàn. Các điểm tập kết, trung chuyển gia súc, gia cầm phải được giám sát chặt chẽ nhằm phát hiện sớm, xử lý nghiêm các trường hợp vận chuyển động vật, sản phẩm động vật không rõ nguồn gốc, không bảo đảm vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm.
Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ giao Công an tỉnh tăng cường đấu tranh, ngăn chặn, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này, đặc biệt là các trường hợp kinh doanh, vận chuyển, giết mổ động vật ốm, chết, không rõ nguồn gốc, chưa qua kiểm dịch theo quy định.
Các Sở: Công Thương, Y tế, Nội vụ, Văn hóa,Thể thao và Du lịch cùng các cơ quan liên quan theo chức năng, nhiệm vụ tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động thực thi công vụ, siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực kiểm soát giết mổ.
UBND các xã, phường trên địa bàn tỉnh tổ chức rà soát, kiểm tra và đánh giá điều kiện vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm tại các cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm, đặc biệt là các cơ sở giết mổ lợn. Những cơ sở không bảo đảm điều kiện vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm và môi trường phải kiên quyết dừng hoạt động theo quy định. Chủ tịch UBND các xã, phường phải chịu trách nhiệm toàn diện trước Chủ tịch UBND tỉnh nếu để xảy ra vi phạm trong công tác quản lý hoạt động giết mổ, buôn bán, vận chuyển gia súc, gia cầm trên địa bàn.
