Nhu cầu ethanol sẽ tăng
Theo Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, hiện Việt Nam có 6 nhà máy sản xuất ethanol nhiên liệu với tổng công suất thiết kế khoảng 600.000 m³/năm. Nếu vận hành 100% công suất, sản lượng này mới chỉ đáp ứng khoảng 40% nhu cầu pha chế xăng E10 - tương đương 1,5 triệu m³ ethanol/năm. Việc triển khai tiêu thụ xăng sinh học E10 trên toàn quốc sẽ làm nhu cầu ethanol tăng nhanh trong khi vùng nguyên liệu cho sản xuất ethanol vẫn chưa ổn định.
Thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy, Việt Nam hiện có khoảng gần 600 nghìn ha sắn với sản lượng đạt hơn 10,5 triệu tấn củ tươi/năm. Diện tích vùng trồng phân tán, năng suất thấp, điều kiện đất đai hạn chế nên nguồn nguyên liệu trong nước thiếu hụt. Vì vậy, việc đa dạng hóa nguồn nguyên liệu cho sản xuất ethanol-đầu vào để pha chế xăng E10 là cần thiết để tránh việc phụ thuộc vào sắn.
Theo Tiến sĩ Chu Tiến Quang, nguyên Trưởng ban Chính sách phát triển nông thôn (Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương), cần mở rộng nghiên cứu và quy hoạch vùng nguyên liệu cho sản xuất ethanol sang các loại nguyên liệu khác có tiềm năng cao hơn như ngô, cám gạo, phụ phẩm nông nghiệp hay thậm chí là gạo phẩm cấp thấp bởi việc tận dụng những nguồn này không chỉ giúp giảm áp lực lên đất đai mà còn tạo giá trị gia tăng cho nông dân trồng lúa, giúp gia tăng giá trị ngành hàng lúa gạo. Việc chuyển hướng này cũng không đòi hỏi đầu tư lớn vào vùng nguyên liệu mới, mà có thể tận dụng hạ tầng sẵn có trong ngành lúa gạo, một hướng đi mang tính tuần hoàn và bền vững hơn.
Ông Nguyễn Trí Ngọc, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam cũng cho hay mục tiêu quan trọng nhất hiện nay là phát triển các giống sắn mới có năng suất cao, bền vững và mang lại hiệu quả kinh tế cho người trồng. Chỉ khi đó, các nhà máy ethanol mới có thể chủ động được nguồn nguyên liệu trong nước, thay vì phải nhập khẩu. Ông nhấn mạnh, với tiến bộ của công nghệ sinh học, việc cải thiện giống cây trồng hoàn toàn khả thi trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp sản xuất ethanol cần ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với nông dân và hợp tác xã trồng sắn để hình thành chuỗi giá trị cung ứng nguyên liệu bền vững. Với vai trò cầu nối, Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam sẽ tham gia tích cực trong việc hình thành vùng nguyên liệu phục vụ sản xuất nhiên liệu sinh học, thông qua vai trò liên kết, hướng dẫn và hỗ trợ nông dân thực hiện các đề án này một cách hiệu quả và bền vững, ông Nguyễn Trí Ngọc khẳng định.
Theo ông Cao Tuấn Sĩ, Giám đốc Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, Công ty Cổ phần Lọc Hóa Dầu Bình Sơn (BSR)- đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), với nhu cầu dự kiến khoảng 300 nghìn m3/tháng, BSR sẽ tăng cường mua cồn ethanol từ các nhà máy sản xuất cồn sinh học trong nước, nhất là từ các nhà máy trong hệ thống của Công ty Cổ phần Đồng Xanh. Ngoài ra, sẽ nhập khẩu nếu thiếu để đảm bảo nguyên liệu cồn sinh học ethanol cho pha chế xăng sinh học E10RON95 theo quy định. Bên cạnh đó, để chống phân tách lớp, đảm bảo chất lượng sản phẩm theo Quy chuẩn Việt Nam (QCVN), BSR sẽ phối trộn thêm các phụ gia vào sản phẩm E10RON95.
Cũng theo ông Cao Tuấn Sĩ, nhà máy lọc dầu Dung Quất đã chủ động nâng cấp hệ thống phối trộn, với mục tiêu sẵn sàng cung ứng 100% xăng E10 cho thị trường từ thời điểm 1/6/2026. Hiện nhà máy chủ yếu sản xuất RON95 (chiếm 83%) và RON92 (17%), đồng thời đã triển khai phối trộn xăng sinh học để bảo đảm quá trình chuyển đổi diễn ra thông suốt.
Ngoài ra, BSR cũng tích cực phối hợp với các bên để sớm khởi động lại Nhà máy nhiên liệu sinh học Dung Quất, nhằm chủ động một phần nguồn nguyên liệu tại chỗ cồn ethanol phục vụ pha chế xăng E10 RON95.
Chủ động hạ tầng
Theo Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), ngay từ đầu năm, tập đoàn đã rà soát, nâng cấp hệ thống kho, bồn bể, thiết bị phối trộn; bảo đảm nguồn hàng và chất lượng theo tiêu chuẩn kỹ thuật. Bên cạnh đó, Petrolimex cũng chủ động đào tạo nhân sự vận hành; tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người tiêu dùng về lợi ích của xăng sinh học.
Đặc biệt, Petrolimex đã chủ động làm việc với nhiều nhà cung cấp trong và ngoài nước nhằm bảo đảm nguồn nguyên liệu ethanol phục vụ pha chế xăng E10. Hiện hai nhà máy sản xuất ethanol trong nước chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu, phần còn lại sẽ được nhập khẩu từ các nguồn cung lớn như Mỹ, Hàn Quốc, Singapore và Philippines.
Hiện Petrolimex đang vận hành 7 kho phối trộn xăng sinh học tại các khu vực trọng điểm trên toàn quốc, với công suất ước đạt 6 - 6,1 triệu m³/năm. Tập đoàn đang rà soát và xây dựng phương án đầu tư, cải tạo và nâng cấp cơ sở vật chất kỹ thuật nhằm bảo đảm năng lực pha chế và cung ứng đầy đủ cho hệ thống phân phối khi toàn bộ thị trường chuyển sang xăng E10 từ ngày 1/6/2026.
Tuy nhiên, việc triển khai bán xăng E10 trên toàn quốc vẫn còn những khó khăn. Cụ thể, theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, hàm lượng oxy trong xăng E10 không được vượt quá 3,7% khối lượng, đồng nghĩa xăng nền bắt buộc phải có hàm lượng oxy bằng 0. Nguồn cung xăng nền đạt tiêu chuẩn này trong nước hiện chỉ đáp ứng khoảng 60% nhu cầu; 40% còn lại phải nhập khẩu với chi phí cao hơn xăng thông thường.
Đây chính là thách thức với việc tạo nguồn và có thể khiến giá thành sản phẩm E10 bị tăng lên. Với kinh nghiệm từ thí điểm kinh doanh E10 RON95-III từ tháng 8/2025, Petrolimex kiến nghị Chính phủ xem xét điều chỉnh quy chuẩn QCVN 01:2022/BKHCN, đặc biệt là chỉ tiêu “hàm lượng oxy”, nhằm phù hợp với khả năng cung ứng xăng nền trong nước và khu vực.
Theo đại diện Petrolimex, để việc bán xăng E10 trên toàn quốc được triển khai thuận lợi, các thương nhân đầu mối phải chủ động đầu tư hoàn thiện hạ tầng pha chế và phối trộn xăng E10 theo lộ trình. Ngoài ra, việc áp dụng chính sách ưu đãi giá trong giai đoạn đầu là cần thiết để khuyến khích tiêu dùng.
Về phía thương nhân đầu mối lớn thứ hai trên thị trường, Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL)- đơn vị thành viên của Petrovietnam cho biết hiện có 12 cơ sở pha chế xăng sinh học vận hành ổn định trên khắp cả nước. Không chỉ đáp ứng nhu cầu nội bộ, PVOIL còn có khả năng gia công pha chế thêm cho các đầu mối khác, khẳng định năng lực và uy tín của mình trong lĩnh vực pha chế nhiên liệu sinh học.
Về nguồn cung ethanol, nguyên liệu chính để pha chế xăng sinh học, PVOIL luôn duy trì liên kết chặt chẽ với các nhà máy ethanol trong nước để đảm bảo khoảng 50% nhu cầu nội địa, phần còn lại được nhập khẩu từ các thị trường uy tín như Mỹ, Brazil, Thái Lan. Nhờ đó, nguồn cung ethanol luôn ổn định, chất lượng cao và chi phí hợp lý, tạo nền tảng vững chắc cho quá trình sản xuất xăng E10.
