Từ ngày 20 đến22/6, thành phố Rio de Janeiro của Braxin lại trở thành tâm điểm của thế giớikhi các nguyên thủ và đại diện của 190 trong tổng số 193 thành viên của Liên hợpquốc (LHQ) hội tụ về đây tham dự Hội nghị thượng đỉnh về phát triển bền vững(Rio+20) - sự kiện được kỳ vọng sẽ trở thành hội nghị quan trọng nhất của tổ chứcquốc tế này cho tới nay. Đoàn Việt Nam do Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân làmTrưởng đoàn.
Mọi ngả đường đều dẫn đến… Rio
Hội nghị LHQ về phát triển bềnvững lần thứ nhất, cũng được biết với cái tên Hội nghị thượng đỉnh Trái đất, gọitắt là Rio-92 hoặc Eco-92, được tổ chức năm 1992, cũng tại Rio de Janeiro.
Hội nghị đã thông qua Tuyên bốRio de Janeiro về môi trường và phát triển và Chương trình nghị sự 21- một kếhoạch chi tiết về tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy công bằng xã hội và bảo vệ môitrường. Với hội nghị này, phát triển bền vững được đưa vào chương trình nghị sựcủa các nước trên thế giới.
 Lô gô của Hội nghị Rio+20. Ảnh Internet. |
Hai thập kỷ sau sự kiện quantrọng đó, thành phố của lễ hội Carnaval lại được chọn đăng cai hội nghị thượngđỉnh lần thứ 3 của LHQ về phát triển bền vững.
Ngoài đại biểu từ các chínhphủ, thành phố lớn thứ hai Braxin này còn chào đón đại diện của khu vực doanhnghiệp, các tổ chức phi chính phủ, các tổ chức xã hội dân sự…
Theo dự kiến, khoảng 50.000người đến từ khắp thế giới sẽ tham gia các hoạt động này. Song song và xen kẽ vớicác cuộc họp chính thức là các sự kiện bên lề gồm các hội nghị, triển lãm, cácbài thuyết trình, hội chợ và họp báo của các quốc gia.
Cơ hội của cả một thế hệ
Rio+20 là diễn đàn để cácchính khách, đại diện các giới doanh nghiệp, nông dân, các nhà khoa học, ngườibản xứ, công đoàn, thanh niên, phụ nữ,… đánh giá kết quả thực hiện những cam kếtvà thỏa thuận đạt được từ hội nghị lần thứ nhất cách đây 20 năm và thảo luậncác biện pháp phát triển một nền kinh tế xanh góp phần giảm nghèo đói, thúc đẩycông bằng xã hội và bảo vệ môi trường tại hành tinh ngày càng trở nên chật chộitrong hai thập kỷ tới. Tại hội nghị chính thức, cáccuộc thảo luận sẽ tập trung vào 2 chủ đề chính là cải thiện khuôn khổ thể chế đểphát triển bền vững và phát triển nền kinh tế xanh trong bối cảnh phát triển bềnvững và xóa đói nghèo. Các nhà lãnh đạo trên thế giớisẽ bàn và xác định các mục tiêu cũng như các chỉ số mới về phát triển bền vững,đổi mới phương thức tài trợ và các biện pháp nhằm nhanh chóng loại bỏ các môhình sản xuất và tiêu dùng không bền vững hiện nay. Theo Ban tổ chức, công việcchuẩn bị cho Rio+20 nhấn mạnh tới 7 lĩnh vực cần ưu tiên quan tâm để phát triểnbền vững, đó là: việc làm, năng lượng, thành phố, an ninh lương thực và nôngnghiệp bền vững, nước, đại dương và khả năng sẵn sàng đối phó với thiên tai. Diễn ra vào thời điểm thế giớiphải đối mặt với nhiều thách thức to lớn, như kinh tế lâm vào khủng hoảng, khoảngcách giàu nghèo gia tăng, đa dạng sinh học suy giảm và các hệ sinh thái tựnhiên suy thoái, Rio+20 lại càng có ý nghĩa và được đánh giá là cơ hội vàng đểcộng đồng quốc tế định hướng chính sách và hành động thúc đẩy phát triển bền vữngcả về kinh tế, xã hội và môi trường. Đúng như nhận xét của Tổngthư ký LHQ Ban Ki-moon, Rio+20 là cơ hội chỉ có một lần trong một thế hệ conngười để đặt thế giới vào con đường phát triển bền vững và phổ quát, trong đócác yếu tố kinh tế, xã hội, môi trường và phúc lợi được cân bằng. Nhọc nhằn xác định"Tương lai mà chúng ta mong muốn” Hội nghị dự kiến sẽ thông quavăn bản chính trị có tên “Tương lai mà chúng ta mong muốn”. Mặc dù các cuộc thảoluận phải kéo dài thêm 5 ngày để thu hẹp khoảng cách cũng như điều chỉnh lậptrường, các nước và các khối nước vẫn không đạt được sự đồng thuận về văn bảntrên và phải tiếp tục thương thảo thêm tại phiên họp trù bị từ ngày 13-15/6. Một trong những vấn đề chưa đạtđược sự đồng thuận là văn bản chính trị nên giữ hoặc loại bỏ các nguyên tắc đãđạt được trong các cuộc thương lượng về môi trường từ năm 1992. Trong khi một số nước muốnvăn bản cuối cùng tái khẳng định những nguyên tắc trên, nhưng một số nước lạiphản đối. Những ý kiến phản đối chủ yếu đến từ các nước giàu có và phát triển.Những nước này không nhất trí với việc các nước giàu phải có trách nhiệm lớnhơn bất chấp việc họ tàn phá môi trường nhiều hơn, nhưng hậu quả thì các nướcnghèo lại phải hứng chịu. Một trong những nguyên nhânkhiến nhiều nước phát triển muốn rút lại các cam kết thúc đẩy phát triển bền vữnglà vì vào thời điểm này họ đang lâm vào khủng hoảng kinh tế. Đây cũng được cholà một trong những lý do khiến Tổng thống Mỹ Barack Obama, Thủ tướngĐức Angela Merkel và Thủ tướng Anh DavidCameron sẽ không có mặt tại Rio+20. Tuy nhiên, trên cương vị nướcchủ nhà và là một trong những “phát ngôn viên” của Nhóm 77 tập hợp các nướcđang phát triển, Braxin phản đối việc xem xét lại những thỏa thuận đã đạt đượctại Rio-92 cũng như tại các cuộc thương thuyết đa phương khác về môi trường. Một số vấn đề bất đồng kháclà nguồn tài trợ để phát triển bền vững tại các nước đang phát triển, và Các mụctiêu phát triển bền vững (SDG) sẽ thay thế Các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ(MDG) sau khi tiến trình thực hiện các mục tiêu này kết thúc vào năm 2015. Ngay cả khái niệm “nền kinh tếxanh” cũng được mỗi nước hiểu theo cách riêng của mình. Các tổ chức dân sự longại các tập đoàn tư bản núp dưới ngọn cờ “kinh tế xanh” để chiếm đoạt tàinguyên không phải của riêng ai mà là của nhân loại, còn các nước đang phát triểnlo ngại rằng các nước phát triển sử dụng chiêu bài “kinh tế xanh” để áp đặt ràocản thương mại hoặc điều kiện viện trợ cho họ. Tất cả những bất đồng trênkhiến văn bản cuối cùng của Rio+20 có nguy cơ trở thành một tuyên bố nhạt nhẽovới những nội dung rất chung chung. Thế nhưng, dư luận vẫn hy vọng thái độ “chầnchừ” có thể chỉ là chiến thuật để hạn chế sự nhượng bộ trước khi đạt được mộtthỏa thuận có thể chấp nhận được cho tất cả các bên vào phút chót.
Quang Sơn (Phóngviên TTXVN tại Áchentina)
