Việc ra mắt Không gian giới thiệu này thể hiện cam kết của ngành Lưu trữ trong việc cung cấp nguồn thông tin gốc xác thực, phục vụ nghiên cứu, giáo dục và lan tỏa các giá trị lịch sử - văn hóa đến cộng đồng trong nước và quốc tế.
Không gian giới thiệu được thiết kế khoa học, hiện đại với 3 khu vực nội dung chính. Trong đó, trung tâm là Không gian Media hiện đại - nơi tài liệu lưu trữ được chuyển hóa thành nội dung media, dữ liệu số, sản phẩm tương tác đa phương tiện. Bên cạnh đó, Không gian Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu mang đến một cái nhìn tổng quan, dễ tiếp cận về di sản tư liệu và tài liệu lưu trữ quốc gia; đồng thời, cho phép công chúng tìm hiểu, tra cứu, tương tác và học tập từ tài liệu lưu trữ gốc thông qua các màn hình tương tác, tìm kiếm thông tin. Ngoài ra, Không gian Lịch sử ngành Lưu trữ Việt Nam được bố trí với mục đích tôn vinh hành trình hình thành và phát triển của nghề lưu trữ, cùng những thế hệ người làm lưu trữ đã lặng thầm gìn giữ, bảo vệ và trao truyền các di sản tư liệu, tài liệu lưu trữ quốc gia qua các thời kỳ.
Đây được định hướng phát triển như một “lớp học lịch sử trực quan” và không gian sinh hoạt chuyên đề, nơi tổ chức các hoạt động ngoại khóa, giáo dục trải nghiệm cho học sinh, sinh viên; đồng thời là điểm đến nghiên cứu, tìm hiểu dành cho các nhà khoa học, công chúng và du khách quốc tế.
Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước Đặng Thanh Tùng cho biết, tài liệu lưu trữ quốc gia là nguồn sử liệu gốc đặc biệt quan trọng, phản ánh trung thực tiến trình lịch sử, văn hóa, tư duy quản trị và sự phát triển của đất nước qua các thời kỳ. Trong đó, Mộc bản triều Nguyễn và Châu bản triều Nguyễn - hai khối di sản tư liệu thế giới được UNESCO ghi danh - không chỉ là niềm tự hào của ngành Lưu trữ, mà còn là tài sản vô giá của quốc gia, của dân tộc Việt Nam.
Nhận thức sâu sắc giá trị đó, ngành Lưu trữ đã từng bước chuyển từ tư duy “lưu giữ” sang tư duy bảo quản gắn với phát huy và chuyển đổi mạnh mẽ sang phục vụ xã hội, phục vụ cộng đồng. Không gian giới thiệu ngày hôm nay không chỉ hiện thực hóa quy định của Luật Lưu trữ năm 2024 trong việc chủ động bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, nâng cao khả năng thụ hưởng giá trị di sản của nhân dân, mà còn phù hợp với thông lệ quốc tế, khi cơ quan lưu trữ của một quốc gia phải là địa chỉ tin cậy nhất giới thiệu những tài liệu quý, tiêu biểu, phản ánh chiều sâu lịch sử, văn hóa và truyền thống của mỗi quốc gia.
Đặc biệt, quán triệt tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước xác định: chuyển đổi số trong lưu trữ chính là chuyển đổi cách thức cung cấp thông tin, cách công chúng tiếp cận và sử dụng tài liệu lưu trữ. Không gian giới thiệu này chính là nơi hiện thực hóa cách tiếp cận đó và được xác định là trọng tâm trong chiến lược chuyển đổi số và phục vụ xã hội của ngành Lưu trữ trong giai đoạn mới.
Ông Tùng cho hay, Cục đã ưu tiên dành những nguồn lực tốt nhất để kiến tạo một không gian mở ngay trong cơ quan quản lý nhà nước về văn thư, lưu trữ, sẵn sàng đón tiếp công chúng. Đây không chỉ là việc sắp xếp một diện tích giới thiệu đơn thuần, mà còn khẳng định quyết tâm mạnh mẽ của ngành Lưu trữ trong việc đưa di sản tư liệu, tài liệu lưu trữ quốc gia đến gần hơn với công chúng.
“Chúng tôi luôn nhận thức sâu sắc rằng, với chiều sâu lịch sử hàng nghìn năm văn hiến và truyền thống hào hùng của dân tộc, di sản tư liệu và tài liệu lưu trữ quốc gia không thể và không nên chỉ dừng lại ở quy mô hiện tại. Để thực sự xứng đáng với 'hồn cốt' dân tộc, với những giá trị ký ức thiêng liêng mà tiền nhân để lại, những di sản tư liệu, tài liệu quý giá ấy cần được đặt trong một không gian tương xứng - một công trình mang tầm vóc quốc gia, trang trọng và tinh tế”, ông Tùng nói.
Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu là kết quả của một quá trình chuẩn bị công phu, liên tục và có định hướng dài hạn, bám sát các chủ trương, chỉ đạo nhất quán của Đảng, Nhà nước và Lãnh đạo Chính phủ về bảo vệ và phát huy giá trị tài liệu lưu trữ quốc gia.
Tọa lạc tại trung tâm Thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến, Không gian giới thiệu được kỳ vọng trở thành điểm đến văn hóa có chiều sâu, đồng thời là không gian sinh hoạt chuyên đề và hệ sinh thái học tập mở, nơi công chúng trong và ngoài nước có thể tiếp cận một cách tổng thể, hệ thống và chân thực tiến trình lịch sử, văn hóa và truyền thống quản trị quốc gia của Việt Nam thông qua các tài liệu lưu trữ gốc.
Từ ngày 3/3/2026 - tức ngày Rằm tháng Giêng, Tết Nguyên tiêu năm Bính Ngọ tới đây, Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu sẽ chính thức mở cửa tự do đón khách tham quan từ 9 – 16 giờ các ngày trong tuần.
Để khởi động cho chuỗi hoạt động phục vụ công chúng với thông điệp "Khai trí đầu Xuân - Tôn vinh văn hiến", tại đây sẽ diễn ra Trưng bày chuyên đề về Tết Hoàng cung qua Châu bản, Mộc bản triều Nguyễn, kết hợp với các hoạt động trải nghiệm tương tác độc đáo như kỹ thuật in dập Mộc bản trên giấy dó và tặng chữ thư pháp đầu Xuân. Nơi đây hứa hẹn sẽ là một điểm đến mới trong bản đồ du xuân của người Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung.
Thời gian tới, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước sẽ tổ chức nhiều chuyên đề giới thiệu tài liệu lưu trữ, được xây dựng bám sát định hướng tuyên truyền của Đảng và Nhà nước, gắn với các sự kiện chính trị - lịch sử trọng đại của đất nước, các ngày lễ lớn, cũng như nội dung Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành. Các chuyên đề được khai thác trực tiếp từ nguồn tài liệu lưu trữ gốc, đặc biệt là Mộc bản, Châu bản triều Nguyễn và các khối tài liệu lưu trữ tiêu biểu khác, qua đó giúp công chúng, nhất là thế hệ trẻ, tiếp cận lịch sử một cách chân thực, khoa học và có chiều sâu - không chỉ “học lịch sử”, mà còn hiểu lịch sử từ chính những bằng chứng nguyên bản.
