Đây là dự án xuất bản sách chuyên khảo đánh dấu chặng đường hơn nửa thế kỷ thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Nhật Bản, có sự tham gia biên soạn của 10 tác giả, phần lớn là các chuyên gia trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Nghiên cứu Đông Bắc Á (VASS-INAS) và được hiệu đính bởi Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Nhật, Giáo sư Furuta Motoo và Giáo sư danh dự Trần Văn Thọ của Đại học Waseda.
Phát biểu tại buổi lễ, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, Tiến sĩ Đặng Xuân Thanh nhấn mạnh, năm 2023 đánh dấu cột mốc quan trọng trong quan hệ Việt Nam - Nhật Bản, tròn 50 năm kể từ khi hai nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao. Trong suốt chặng đường đó, quan hệ hợp tác không ngừng được củng cố, phát triển, trở thành một trong những mối quan hệ chiến lược toàn diện, sâu sắc và bền vững trong khu vực.
Tiến sĩ Đặng Xuân Thanh khẳng định cuốn sách không chỉ tổng kết hành trình hợp tác giữa hai nước mà còn là tài liệu khoa học giá trị, giúp các nhà nghiên cứu, sinh viên và những ai quan tâm có cái nhìn toàn diện về mối quan hệ này trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa và giáo dục. Với sự hỗ trợ của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) cùng sự đóng góp của nhiều chuyên gia từ Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam và các trường đại học, cuốn sách là kết quả của một quá trình nghiên cứu nghiêm túc, đồng thời là tài liệu tham khảo quan trọng trong nghiên cứu về quan hệ Việt Nam - Nhật Bản.
Tại buổi lễ, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki nhấn mạnh, năm 2023, quan hệ Nhật - Việt đã phát triển thành quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và thế giới. Để tiếp tục thúc đẩy quan hệ Nhật - Việt trong tương lai, những bài học rút ra từ 50 năm lịch sử được ghi lại trong cuốn sách này sẽ trở thành la bàn quan trọng.
Tiến sỹ Trần Hoàng Long, Phó Viện trưởng điều hành, Viện Nghiên cứu Đông Bắc Á, đồng chủ biên cuốn sách cho biết, quan hệ Việt Nam - Nhật Bản đã trải qua nhiều giai đoạn khác nhau nhưng luôn trong xu hướng phát triển đi lên. Đặc biệt, hiện nay, quan hệ hai nước đang ở giai đoạn tốt đẹp nhất, với việc nâng cấp lên mức Đối tác chiến lược toàn diện. Nhật Bản hiện là nhà tài trợ song phương lớn nhất, nhà đầu tư lớn thứ hai và đối tác thương mại lớn thứ ba của Việt Nam, đóng góp quan trọng vào sự phát triển của cả hai quốc gia.
Cuốn sách được chia thành 5 chương: Cơ sở của mối quan hệ Việt Nam - Nhật Bản; Thiết lập quan hệ ngoại giao và những bước thăng trầm (1973 - 1991); Quan hệ Việt Nam - Nhật Bản khởi sắc (1992 - 2001); Quan hệ Việt Nam - Nhật Bản phát triển mạnh mẽ (2002 - 2023); Đánh giá 50 năm quan hệ song phương và triển vọng tương lai.
