Quảng Trị là địa phương có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế biển với đường bờ biển dài hơn 190 km, hệ sinh thái đa dạng cùng hệ thống hạ tầng giao thông, cảng biển và logistics đang được đầu tư đồng bộ. Đây được xem là nền tảng để địa phương từng bước trở thành cực tăng trưởng mới về kinh tế biển của khu vực Bắc Trung Bộ.
Theo ông Nguyễn Hữu Vinh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, trong bối cảnh hiện nay, phát triển kinh tế biển không còn đơn thuần là mở rộng không gian khai thác mà phải dựa trên quản trị tổng hợp tài nguyên, bảo đảm hài hòa giữa phát triển và bảo vệ môi trường. Nếu thiếu các công cụ quản lý hiệu quả, khu vực ven biển có nguy cơ phát triển nóng, phát sinh xung đột trong sử dụng tài nguyên và làm suy giảm hệ sinh thái.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang tham mưu tích hợp đồng bộ quy hoạch không gian biển, quy hoạch vùng bờ với quy hoạch tỉnh theo hướng quản lý tổng hợp dựa trên hệ sinh thái; trong đó, địa phương sẽ phân định rõ các khu vực bảo vệ nghiêm ngặt, khu vực hạn chế phát triển và khu vực ưu tiên phát triển kinh tế biển đa ngành nhằm giảm xung đột trong khai thác, sử dụng tài nguyên.
Cùng đó, tỉnh Quảng Trị tăng cường kiểm soát các nguồn thải ra môi trường biển thông qua hệ thống quan trắc tự động kết hợp thanh tra, kiểm tra định kỳ; đẩy mạnh phục hồi các hệ sinh thái biển như rạn san hô, thảm cỏ biển, vùng đất ngập nước và rừng ngập mặn; ưu tiên phát triển nuôi biển công nghệ cao, du lịch sinh thái biển, năng lượng tái tạo ngoài khơi và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên biển.
Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, hiện suy giảm nguồn lợi thủy sản ven bờ hiện là thách thức lớn đối với nhiều địa phương ven biển; trong đó, có Quảng Trị. Nguyên nhân chủ yếu là áp lực khai thác vượt quá khả năng phục hồi của nguồn lợi, tình trạng khai thác mang tính hủy diệt vẫn còn xảy ra ở một số nơi, cùng với sự suy thoái của các hệ sinh thái do tác động của biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường.
Ông Nguyễn Hữu Vinh cho rằng, phục hồi nguồn lợi thủy sản phải được thực hiện trên cơ sở tiếp cận hệ sinh thái và quản trị khai thác theo sức chịu tải. Theo đó, tỉnh sẽ siết chặt quản lý hoạt động khai thác, xử lý nghiêm các hành vi khai thác tận diệt, thực thi nghiêm các quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU); đồng thời đẩy mạnh tái tạo nguồn lợi, phục hồi sinh cảnh, điều tra, đánh giá trữ lượng thủy sản để làm cơ sở phân bổ hạn ngạch khai thác phù hợp.
Bên cạnh đó, Quảng Trị tiếp tục mở rộng mô hình đồng quản lý nghề cá dựa vào cộng đồng, phát huy vai trò của ngư dân trong giám sát, bảo vệ nguồn lợi thủy sản; tái cơ cấu ngành thủy sản theo hướng giảm khai thác ven bờ, tăng khai thác xa bờ gắn với phát triển nuôi biển công nghệ cao.
Trước những tác động ngày càng rõ của biến đổi khí hậu đối với lĩnh vực thủy sản, tỉnh Quảng Trị xác định chuyển từ tư duy ứng phó bị động sang quản trị rủi ro chủ động. Các giải pháp trọng tâm gồm rà soát quy hoạch nuôi trồng thủy sản theo kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng; đầu tư nâng cấp hạ tầng vùng nuôi; phát triển các mô hình nuôi trồng công nghệ cao, nuôi sinh thái, nuôi tuần hoàn; xây dựng cơ sở dữ liệu số tích hợp cảnh báo môi trường, dịch bệnh và thiên tai; tăng cường quan trắc môi trường và phối hợp với cơ quan khí tượng thủy văn để cung cấp thông tin kịp thời cho người dân.
Theo ông Nguyễn Hữu Vinh, trong giai đoạn tới, ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh Quảng Trị tiếp tục chuyển từ tư duy khai thác sang quản trị tài nguyên, từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển dựa trên chất lượng và tính bền vững. Quản lý hiệu quả tài nguyên biển, phục hồi hệ sinh thái và xây dựng nghề cá hiện đại sẽ là nền tảng để Quảng Trị phát triển kinh tế biển xanh, nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và hội nhập sâu rộng với quốc tế.
