Kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025 cho thấy, hàng nghìn lao động được hỗ trợ học nghề, trong đó nhiều người đã có việc làm sau đào tạo, góp phần tạo nền tảng nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững.
Học nghề phù hợp với điều kiện sản xuất
Đào tạo nghề gắn với nhu cầu thực tế đang được Quảng Ngãi chú trọng nhằm giúp lao động nghèo, cận nghèo và người có thu nhập thấp nâng cao kỹ năng, phát triển sinh kế ngay tại địa phương. Thay vì chỉ tập trung vào số lượng lớp học, hoạt động đào tạo hướng tới những nghề có thể áp dụng trong sản xuất, kinh doanh và tạo việc làm phù hợp với điều kiện của người dân.
Tại Sơn Tịnh, các lớp đào tạo nghề ngắn hạn được tổ chức theo hướng gắn với hoạt động sản xuất nông nghiệp và nhu cầu của lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo. Năm 2024, địa phương được giao hơn 1,3 tỷ đồng thực hiện Tiểu dự án 1 “Phát triển giáo dục nghề nghiệp vùng nghèo, vùng khó khăn” thuộc Dự án 4 của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Phòng Lao động, Thương binh và Xã hội huyện Sơn Tịnh thời điểm đó đã phối hợp với Trường Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Bảo Lộc tổ chức đào tạo nghề ngắn hạn cho 168 lao động. Trong đó, 120 người học kỹ thuật phòng, chống dịch bệnh cho gia súc, gia cầm; 21 người học nghề chăn nuôi và 27 người học trồng nấm.
Các nghề được lựa chọn đều gắn với hoạt động sản xuất quen thuộc của người dân. Thông qua lớp học, học viên được hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc vật nuôi, phòng ngừa dịch bệnh, xử lý nguyên liệu và thực hành trồng nấm. Đây là những kiến thức có thể áp dụng tại hộ gia đình, giúp người lao động từng bước cải thiện kỹ năng sản xuất và hạn chế rủi ro trong quá trình phát triển sinh kế. Trong số học viên tham gia lớp trồng nấm tại xã Tịnh Bình có bà Hà Thị Ngân, ở thôn Bình Nam. Sau khi được hướng dẫn kỹ thuật, bà cùng các học viên thực hành trồng nấm rơm tại vườn nhà. Việc tiếp cận quy trình kỹ thuật, từ lựa chọn giống đến kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, giúp người học có thêm điều kiện phát triển mô hình sản xuất phù hợp với quy mô hộ gia đình.
Từ thực tế Sơn Tịnh có thể thấy, đào tạo nghề cho lao động nghèo cần xuất phát từ nhu cầu và điều kiện của từng nhóm đối tượng. Với những người không có khả năng đi làm xa hoặc chuyển đổi nghề nghiệp hoàn toàn, việc học các kỹ thuật phục vụ sản xuất tại chỗ có thể tạo thêm cơ hội tự tạo việc làm.
Gắn đào tạo với việc làm và giảm nghèo bền vững
Theo kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025, Quảng Ngãi đã hỗ trợ đào tạo nghề cho 5.681 lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và người lao động có thu nhập thấp thông qua Tiểu dự án 1, Dự án 4. Năm 2025 cũng ghi nhận 2.498 lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo được hỗ trợ học nghề, trong đó 2.418 người có việc làm sau đào tạo, tương đương khoảng 96,8%. Do phạm vi thống kê của hai nguồn chưa được xác định là trùng nhau, các số liệu này cần được xem xét độc lập.
Những kết quả trên cho thấy vai trò của giáo dục nghề nghiệp trong hỗ trợ lao động vùng khó khăn tiếp cận kỹ năng và cơ hội việc làm. Tuy nhiên, hiệu quả đào tạo không chỉ được đánh giá bằng số lượng học viên mà còn phụ thuộc vào khả năng vận dụng kiến thức vào sản xuất, tìm kiếm việc làm và duy trì thu nhập sau khóa học.
Theo Quyết định số 90/QĐ-TTg ngày 18/1/2022 của Thủ tướng Chính phủ, Tiểu dự án 1 thuộc Dự án 4 tập trung phát triển giáo dục nghề nghiệp vùng nghèo, vùng khó khăn, hỗ trợ đào tạo nghề và nâng cao năng lực cho người lao động, gắn đào tạo với giải quyết việc làm bền vững. Từ thực tế triển khai, một trong những yêu cầu quan trọng là tăng cường liên kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp, hợp tác xã và các cơ sở sản xuất, kinh doanh. Việc phối hợp không chỉ giúp xác định ngành nghề đào tạo phù hợp mà còn tạo điều kiện để người học tiếp cận thông tin tuyển dụng, thực hành nghề và tìm kiếm việc làm sau đào tạo.
tỉnh Quảng Ngãi.
Bên cạnh đó, người lao động nghèo cần được hỗ trợ tiếp cận vốn vay, phương tiện sản xuất và hướng dẫn kỹ thuật sau học nghề, nhất là đối với những nghề có khả năng tự tạo việc làm tại hộ gia đình. Đây là yếu tố quan trọng để kỹ năng được học thực sự chuyển thành hoạt động sản xuất, kinh doanh và thu nhập.
Trong năm 2026, Quảng Ngãi tiếp tục xác định đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm là một trong những giải pháp giảm nghèo. Theo Kế hoạch số 148/KH-UBND ngày 23/4/2026, tỉnh định hướng đào tạo nghề cho lao động nông thôn, hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và lao động dân tộc thiểu số theo nhu cầu của doanh nghiệp, hợp tác xã và thị trường lao động. Việc lựa chọn nghề sát nhu cầu, tăng cường thực hành và gắn đào tạo với hỗ trợ việc làm, phát triển sản xuất sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục nghề nghiệp tại vùng nghèo, vùng khó khăn. Qua đó, người lao động có thêm điều kiện chủ động sinh kế, cải thiện thu nhập và từng bước vươn lên thoát nghèo bền vững.
