Phát biểu với tờ Newsweek, ông Oleksandr Merezhko cho biết, việc mời Tổng thống Zelensky tham gia cuộc thảo luận sẽ phù hợp với nguyên tắc “không có gì liên quan đến Ukraine mà không có Ukraine”. Ông cũng nhấn mạnh rằng không nên có bất kỳ cuộc đàm phán chấm dứt chiến tranh nào mà không có sự tham gia của Kiev.
Bình luận của quan chức cấp cao Ukraine trên được đưa ra sau khi truyền thông Mỹ đưa tin về việc Nhà Trắng đang cân nhắc mời nhà lãnh đạo Ukraine tham gia cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai tổng thống Nga – Mỹ dự kiến diễn ra vào ngày 15/8. Đây cũng là lần đầu tiên hai nhà lãnh đạo Nga – Mỹ gặp nhau trực tiếp kể từ sau khi ông Trump tái đắc cử nhiệm kỳ 2.
NBC News đưa tin vào cuối ngày 9/8 rằng Nhà Trắng đang xem xét khả năng mời ông Zelensky. “Hoàn toàn có khả năng xảy ra” và “mọi người đều hy vọng điều đó sẽ thành hiện thực”, quan chức này cho biết.
Một quan chức Nhà Trắng trả lời NBC News: “Tổng thống vẫn sẵn sàng cho một hội nghị thượng đỉnh ba bên với cả hai nhà lãnh đạo. Hiện tại, Nhà Trắng tập trung chuẩn bị cho cuộc gặp song phương theo yêu cầu của Tổng thống Putin”.
Điện Kremlin cho đến nay đã nhiều lần bác bỏ yêu cầu của Kiev về một cuộc gặp trực tiếp giữa ông Zelensky và ông Putin.
Ông Merezhko nói: “Tôi không nghĩ ông Putin sẽ từ chối tham dự thượng đỉnh nếu ông Zelensky tham gia. Ông Trump có thể gặp riêng ông Putin ở Alaska trước, rồi hôm sau gặp cả ông Putin và ông Zelensky”.
Tuy vậy, kỳ vọng của phía Ukraine về kết quả cụ thể từ hội nghị thượng đỉnh Nga – Mỹ được đánh giá là khá dè dặt. “Tôi nghi ngờ về khả năng sẽ có được tiến triển đáng kể”, ông Merezhko nhận định. Trong khi đó, nghị sĩ Ukraine cùng đảng với Tổng thống Ukraine, ông Dunda cũng đánh giá: “Không có gì thay đổi”.
Trong ngày 10/8, Anh, Pháp, Italy, Đức, Ba Lan, Phần Lan cùng Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã ra tuyên bố chung ủng hộ lập trường của Kiev: “Con đường dẫn đến hòa bình ở Ukraine không thể được quyết định nếu không có Ukraine. Chúng tôi vẫn kiên định nguyên tắc rằng biên giới quốc tế không được thay đổi bằng vũ lực”.
Trước đó vào ngày 8/8, Tổng thống Trump đã thông báo về cuộc gặp với người đồng cấp Nga, gọi đây là một sự kiện được mong chờ. Trợ lý Điện Kremlin, ông Yury Ushakov cũng xác nhận và cho biết trong vài ngày tới, Nhà Trắng và Điện Kremlin sẽ làm việc khẩn trương để xây dựng chương trình nghị sự.
Mỹ và Nga chỉ cách nhau khoảng 88 km qua eo biển Bering. “Sẽ hợp lý nếu phái đoàn của chúng tôi chỉ cần băng qua eo biển Bering và nếu một cuộc gặp quan trọng, được mong đợi như vậy giữa hai nhà lãnh đạo diễn ra tại Alaska”, ông Ushakov nói. Ông cũng đồng thời cho biết: “Các tổng thống chắc chắn sẽ tập trung thảo luận các phương án hướng tới một giải pháp bền vững cho khủng hoảng Ukraine”.
Thời gian gần đây, ông Trump đã có những thay đổi nhất định về quan điểm đối với nhà lãnh đạo Nga, chuyển từ ca ngợi sang chỉ trích khi Nga chưa đồng ý thỏa thuận ngừng bắn do phía Mỹ thúc đẩy. Tuy nhiên, sau đó, nhà lãnh đạo Mỹ lại bất ngờ thông báo về cuộc gặp thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Nga.
Trong một động thái tìm kiếm giải pháp cho cuộc xung đột Nga – Ukraine, ông Trump vào hôm 8/8 nói rằng sẽ có “một số trao đổi lãnh thổ nhằm đem lại lợi ích cho cả hai bên”.
Phản ứng trước phát biểu trên, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội Ukraine Merezhko cho biết ông chưa nắm được chính xác điều mà ông Trump muốn ám chỉ điều gì. Tuy nhiên, quan chức Ukraine nhấn mạnh rằng nếu ông Trump muốn đề cập đến việc “trao đổi lãnh thổ giữa Nga và Ukraine” thì điều đó không thể chấp nhận được. Nghị sĩ Ukraine Oleg Dunda cũng nói: “Điều này là không khả thi và cho thấy ông Trump không hiểu bản chất cuộc chiến”.
Trong khi đó, Tổng thống Zelensky hôm 9/8 khẳng định: “Câu trả lời cho vấn đề lãnh thổ của Ukraine đã có trong Hiến pháp. Không ai có thể đi chệch ra khỏi điều này, và cũng không ai có thể làm vậy”. Ông khẳng định người Ukraine sẽ không trao lãnh thổ của mình cho bên khác.
Theo Newsweek, hiện Nga kiểm soát khoảng 1/5 lãnh thổ Ukraine, chủ yếu ở phía Đông và phần lớn giành được kể từ khi mở chiến dịch quân sự đặc biệt vào tháng 2/2022. Mùa Thu năm 2022, Moskva tuyên bố sáp nhập các vùng Donetsk, Luhansk, Kherson và Zaporizhzhia, mặc dù khi đó chưa kiểm soát toàn bộ các khu vực này. Trước đó vào năm 2014, Nga cũng đã sáp nhập bán đảo Crimea qua một cuộc trưng cầu dân ý.
Đặc phái viên của Tổng thống Mỹ, ông Steve Witkoff đã có cuộc gặp với Tổng thống Nga Putin vào hồi đầu tuần. Cuộc gặp này được ông Trump mô tả là “rất hiệu quả”. Tờ The Wall Street Journal dẫn nguồn tin châu Âu và Ukraine cho biết, ông Putin đã đề xuất một thỏa thuận ngừng bắn nhưng yêu cầu Ukraine nhượng đáng kể lãnh thổ phía Đông, đặc biệt là Donetsk.
Sau cuộc gặp này, các lãnh đạo châu Âu đã đưa ra “đề xuất phản hồi”, bác bỏ ý tưởng Ukraine phải từ bỏ các vùng lãnh thổ mà nước này vẫn đang kiểm soát ở Donetsk.
