Sau khi hợp nhất, Phú Thọ xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực quan trọng để đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Phóng viên Thông tấn xã Việt Nam đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Minh Tường, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Thọ, về những kết quả nổi bật đạt được và nhiệm vụ trọng tâm trong những tháng cuối năm 2026.
Phóng viên: Thưa ông, sau khi hợp nhất tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình, việc triển khai khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đặt ra nhiều yêu cầu mới. Ông có thể khái quát những kết quả nổi bật tỉnh đạt được trong thời gian qua?
Ông Nguyễn Minh Tường: Năm 2026 là năm có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo nền tảng để Phú Thọ triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ngay sau khi hợp nhất, tỉnh đã tập trung kiện toàn tổ chức, thống nhất đầu mối, hoàn thiện cơ chế chỉ đạo, điều hành và cụ thể hóa các nhiệm vụ phù hợp với không gian phát triển mới.
Điểm chúng tôi đặc biệt quan tâm là chuyển từ cách làm thiên về xây dựng kế hoạch sang xác định rõ mục tiêu, sản phẩm và hiệu quả thực chất. Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải giải quyết được những vấn đề cụ thể của tỉnh, phục vụ trực tiếp phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng cuộc sống của người dân.
Trong quý III, tỉnh đã công bố 6 “bài toán lớn” về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đến ngày 15/9, đã tiếp nhận, tổng hợp 53 nhiệm vụ đề xuất từ 11 cơ quan, đơn vị, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Đây là bước chuyển quan trọng từ việc xác định nhu cầu sang huy động nguồn lực khoa học, công nghệ để tìm kiếm lời giải cho các vấn đề thực tiễn.
Cùng với đó, tỉnh tăng cường hợp tác với các cơ quan Trung ương, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ. Trong quý III, UBND tỉnh đã ký 5 thỏa thuận, chương trình phối hợp về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo với các đối tác là Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội, Tổng công ty Viễn thông MobiFone. Mục tiêu là huy động tri thức, công nghệ, chuyên gia và nguồn lực xã hội phục vụ những yêu cầu phát triển cụ thể của tỉnh.
Phóng viên: Một trong những điểm đáng chú ý là tỉnh đã chuyển mạnh sang giải quyết các “bài toán lớn”. Vậy những bài toán này sẽ được triển khai như thế nào để tránh tình trạng nghiên cứu xong nhưng khó ứng dụng vào thực tiễn, thưa ông?
Ông Nguyễn Minh Tường: Đây là vấn đề chúng tôi xác định rất rõ. Đối với các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, yêu cầu đầu tiên là phải xuất phát từ nhu cầu thực tế và có địa chỉ ứng dụng cụ thể. Vì vậy, tỉnh đang đổi mới phương thức xác định, đặt hàng và tổ chức thực hiện nhiệm vụ theo hướng doanh nghiệp, địa phương hoặc cơ quan quản lý nêu vấn đề; nhà khoa học, viện nghiên cứu, trường đại học cùng tham gia tìm giải pháp; Nhà nước đóng vai trò hỗ trợ, kết nối và tháo gỡ những khó khăn trong quá trình triển khai.
Với 53 nhiệm vụ đề xuất cho 6 bài toán lớn đợt 1, Sở Khoa học và Công nghệ đang phối hợp rà soát, đánh giá, thành lập Hội đồng xác định nhiệm vụ để lựa chọn những đề xuất có tính cấp thiết, khả thi và khả năng tạo sản phẩm, dịch vụ hoặc giải pháp có giá trị.
Tỉnh cũng đặc biệt chú trọng mô hình hợp tác “Ba nhà”, trong đó doanh nghiệp đặt hàng, nhà trường và tổ chức khoa học, công nghệ tham gia nghiên cứu, còn Nhà nước hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn và tạo điều kiện để kết quả được ứng dụng. Chúng tôi ưu tiên các nhiệm vụ có khả năng chuyển giao, thương mại hóa, tạo ra sản phẩm cụ thể và đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội.
Cùng với đó, tỉnh đang hoàn thiện Đề án thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo tỉnh Phú Thọ và chuẩn bị tổ chức Ngày hội Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tỉnh Phú Thọ - Techfest Phu Tho 2026 trong quý IV. Đây sẽ là những không gian để kết nối doanh nghiệp với nhà khoa học, trường đại học, nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Phóng viên: Chuyển đổi số của tỉnh thời gian qua có những chuyển biến khá rõ. Đâu là những kết quả ông cho rằng có ý nghĩa nhất, nhất là trong quản trị nhà nước và phục vụ người dân, doanh nghiệp?
Ông Nguyễn Minh Tường: Chuyển đổi số của Phú Thọ đang chuyển từ giai đoạn tập trung đầu tư hạ tầng sang khai thác nền tảng, dữ liệu và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trong quý III, tỷ lệ hồ sơ tiếp nhận trực tuyến đạt 97,97%; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt 96,46%. Đối với cơ chế “Luồng xanh”, 539/539 hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn.
Hạ tầng số tiếp tục được mở rộng. Hiện 100% xã, phường có cáp quang băng rộng; mạng 5G đã phủ 100% đô thị trung tâm và khu công nghiệp, tỷ lệ dân số được phủ sóng đạt trên 67%, vượt chỉ tiêu năm 2026. Đáng chú ý, tỉnh không còn thôn lõm sóng theo tiêu chí của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Một kết quả có ý nghĩa nền tảng là công tác xây dựng và quản trị dữ liệu. Tỉnh đang triển khai 6 cơ sở dữ liệu quốc gia, 7 cơ sở dữ liệu chuyên ngành trọng điểm và 47 cơ sở dữ liệu chuyên ngành do tỉnh quản lý. Đến nay đã hoàn thành đồng bộ 100% dữ liệu đất đai; 100% cơ sở giáo dục triển khai học bạ số; hoàn thành số hóa dữ liệu tổ chức đảng, đảng viên và tiếp tục làm sạch dữ liệu an sinh xã hội, lao động, thuế, hộ tịch điện tử.
Chúng tôi xác định dữ liệu phải bảo đảm các yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối, tỉnh mới có thể chuyển mạnh sang quản trị dựa trên dữ liệu, giảm thời gian xử lý công việc, nâng cao chất lượng dự báo, điều hành và cung cấp dịch vụ công.
Phóng viên: Thưa ông, trong những tháng cuối năm 2026, đâu là những nhiệm vụ trọng tâm để khoa học, công nghệ và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực tăng trưởng của tỉnh?
Ông Nguyễn Minh Tường: Từ nay đến cuối năm, chúng tôi tập trung vào một số nhóm nhiệm vụ có tính nền tảng và tạo chuyển biến rõ về hiệu quả.
Trước hết, tiếp tục hoàn thiện và triển khai các “bài toán lớn” đã công bố; tổ chức đánh giá, lựa chọn các nhiệm vụ có khả năng giải quyết những vấn đề cấp thiết của tỉnh. Đồng thời, thúc đẩy nhiệm vụ khoa học, công nghệ cấp quốc gia về mô hình kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp xanh phát thải thấp gắn với tiêu chuẩn ESG và chuyển đổi số hướng tới Net Zero tại Phú Thọ.
Thứ hai, đẩy mạnh đổi mới công nghệ trong các ngành kinh tế mũi nhọn. Tỉnh sẽ triển khai đánh giá trình độ và năng lực công nghệ các ngành sản xuất trên địa bàn; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới, hiện đại hóa công nghệ, tăng năng suất và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời, tăng cường kết nối doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học để giải quyết các yêu cầu về công nghệ chiến lược.
Thứ ba, tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số, dữ liệu số và nền tảng quản trị. Tỉnh sẽ đẩy mạnh phủ sóng 5G tại các khu vực còn lại; hoàn thiện Kho dữ liệu tỉnh, cơ sở dữ liệu dùng chung và cơ sở dữ liệu chuyên ngành; tăng cường kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các hệ thống.
Một nhiệm vụ rất quan trọng nữa là phát triển nhân lực số. Tỉnh đã phê duyệt Đề án phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó đặt mục tiêu đến năm 2030 có 90% lao động được trang bị kỹ năng số cơ bản và đào tạo, bồi dưỡng 5.000 chuyên gia, kỹ sư, kỹ thuật viên và người có kiến thức, kỹ năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Đây là nhiệm vụ lâu dài nhưng phải được triển khai ngay từ năm 2026.
Phóng viên: Từ thực tiễn triển khai thời gian qua, theo ông, đâu là những yêu cầu để Phú Thọ tạo được bước chuyển thực chất trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thay vì chỉ dừng ở việc hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ?
Ông Nguyễn Minh Tường: Theo tôi, trước hết phải tiếp tục đổi mới tư duy quản lý và tổ chức thực hiện. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không phải là nhiệm vụ riêng của ngành Khoa học và Công nghệ mà phải trở thành công việc thường xuyên của tất cả các ngành, địa phương, doanh nghiệp và người dân.
Điều quan trọng là phải lấy hiệu quả thực tế làm thước đo. Một nền tảng số được đầu tư nhưng ít người sử dụng thì chưa thể coi là thành công; một cơ sở dữ liệu được xây dựng nhưng không kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả thì giá trị còn hạn chế; một nhiệm vụ khoa học được nghiệm thu nhưng không chuyển giao, thương mại hóa thì tác động đối với phát triển kinh tế - xã hội chưa cao.
Vì vậy, trong thời gian tới, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục tham mưu tỉnh tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu, gắn nhiệm vụ với tiến độ, sản phẩm và kết quả đầu ra; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và kịp thời tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình thực hiện.
Cùng với đó là huy động mạnh hơn nguồn lực xã hội, nhất là nguồn lực từ doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức công nghệ. Phú Thọ có quy mô kinh tế lớn, hệ thống công nghiệp phát triển, đặc biệt là điện tử và công nghiệp chế biến, chế tạo, vì vậy cần biến lợi thế về thị trường, doanh nghiệp và nguồn nhân lực thành lợi thế về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Mục tiêu cuối cùng là khoa học, công nghệ phải tạo ra sản phẩm và năng suất mới; đổi mới sáng tạo phải tạo ra giá trị mới; còn chuyển đổi số phải tạo ra phương thức quản trị mới, dịch vụ tốt hơn và môi trường thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp. Đây chính là cơ sở để Phú Thọ nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng phát triển nhanh, bền vững trong những năm tới.
