Báo cáo tại buổi làm việc, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, Ủy ban có 70 thành viên, trong đó Thường trực Ủy ban có 23 người, bao gồm Chủ nhiệm, 6 Phó Chủ nhiệm và 16 đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách. Trên cơ sở sắp xếp lại tổ chức, Ủy ban dự kiến giảm từ 9 tiểu ban chuyên môn xuống còn 6 tiểu ban tương ứng với các Phó Chủ nhiệm phụ trách, nhằm nâng cao hiệu quả điều hành và phối hợp công việc.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính được thành lập trên cơ sở sáp nhập Ủy ban Kinh tế và Ủy ban Tài chính - Ngân sách, đảm nhiệm các lĩnh vực rộng lớn như kinh tế vĩ mô, tài chính, tiền tệ, ngân sách nhà nước, đất đai, ngân hàng, kiểm toán và hoạt động kinh doanh. Với vai trò là cơ quan tham mưu quan trọng của Quốc hội trong các lĩnh vực này, Ủy ban đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, triển khai hiệu quả các nhiệm vụ lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước.
Trong những tháng đầu năm 2026, Ủy ban đã phục vụ đợt 1 Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI với nhiều nội dung quan trọng như: đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026; xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026-2030; kế hoạch đầu tư công trung hạn; kế hoạch tài chính quốc gia và vay, trả nợ công giai đoạn 2026-2030; thẩm tra quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024 và công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025.
Theo chương trình kỳ họp, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua nhiều nghị quyết quan trọng do Ủy ban Kinh tế và Tài chính chủ trì, trong đó có các nội dung về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, kế hoạch tài chính quốc gia, kế hoạch đầu tư công trung hạn, phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước và các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng, xử lý vi phạm pháp luật về đất đai.
Từ nay đến cuối năm, Ủy ban tập trung thẩm tra nhiều dự án luật quan trọng như Luật Dầu khí (sửa đổi), Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), cùng các luật sửa đổi liên quan đến hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, thương mại, cạnh tranh, quản lý ngoại thương, ngân hàng và phòng, chống rửa tiền, đất đai, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp. Đồng thời, Ủy ban triển khai các hoạt động giám sát việc thực hiện các dự án quan trọng quốc gia và tổ chức các hội thảo, tọa đàm phục vụ công tác thẩm tra, đánh giá tình hình kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước.
Đáng chú ý, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đang đổi mới phương thức giám sát theo hướng chủ động, bám sát thực tiễn ngay từ cơ sở nhằm nâng cao chất lượng phản biện, tránh bị động trong quá trình thẩm tra. Một số đoàn công tác dự kiến triển khai trong tháng 5/2026 để khảo sát các dự án quan trọng quốc gia, kết hợp đánh giá mục tiêu tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiết kiệm nguồn lực và tránh chồng chéo. Cùng với đó, Ủy ban phối hợp xây dựng hệ thống dữ liệu kết nối với các bộ, ngành phục vụ công tác phân tích, thẩm tra kinh tế vĩ mô.
Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng ghi nhận, đánh giá cao tinh thần chủ động, khẩn trương của Ủy ban Kinh tế và Tài chính trong những tháng đầu năm 2026, đặc biệt là việc chuẩn bị phục vụ Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI. Phó Chủ tịch Quốc hội cơ bản nhất trí với phương hướng, nhiệm vụ đề ra, đồng thời lưu ý Ủy ban cần bố trí thời gian làm việc hợp lý, tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm, bảo đảm chất lượng các báo cáo trình Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội.
Phó Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao việc kiện toàn tổ chức bộ máy của Ủy ban theo hướng tinh gọn, hiệu quả; đồng thời đề nghị sớm phân định rõ vai trò, trách nhiệm giữa Thường trực Ủy ban và các đơn vị giúp việc để bảo đảm vận hành thông suốt.
Nhấn mạnh yêu cầu trong công tác giám sát kinh tế vĩ mô, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng Ủy ban Kinh tế và Tài chính cần đổi mới phương thức tiếp cận, lựa chọn những vấn đề trọng tâm, có nguy cơ ảnh hưởng đến ổn định vĩ mô để tập trung giám sát, nhất là trong bối cảnh nguồn lực đại biểu chuyên trách còn hạn chế.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng chỉ ra những thách thức lớn trong thời gian tới như mục tiêu tăng trưởng cao, yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, thực hiện chính sách tài khóa mở rộng đi đôi với bảo đảm an toàn nợ công và các cân đối lớn của nền kinh tế. Đồng thời, cần rà soát kỹ khả năng huy động nguồn lực đầu tư công, tránh tình trạng dự án chậm tiến độ do thiếu vốn.
Về công tác lập pháp, Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu bám sát các chủ trương của Đảng, hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, hiện đại, đặc biệt là pháp luật về đầu tư kinh doanh nhằm cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ các điểm nghẽn cản trở tăng trưởng.
Đối với hoạt động giám sát, Phó Chủ tịch Quốc hội quán triệt yêu cầu nâng cao chất lượng giám sát theo hướng thực chất, hiệu quả, gắn với trách nhiệm cụ thể, đồng thời linh hoạt trong tổ chức thực hiện, tăng cường yêu cầu giải trình và trách nhiệm của các cơ quan liên quan.
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban Kinh tế và Tài chính tiếp tục nâng cao chất lượng công tác thẩm tra, xử lý kịp thời các hồ sơ trình gấp, bảo đảm tiến độ và chất lượng các nội dung trình Quốc hội; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường phối hợp với các cơ quan của Quốc hội, qua đó khẳng định vai trò nòng cốt của Ủy ban trong hệ thống các cơ quan của Quốc hội, góp phần thực hiện hiệu quả các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn tới.
