Theo trang Daily Mail (Anh), sự cố xảy ra ngày 7/1, khi ông Fincke đang ăn tối sau quá trình chuẩn bị cho một chuyến đi bộ ngoài không gian. Không có dấu hiệu đau đớn hay nghẹn, nhưng ông bất ngờ không thể phát ra lời nói. Nhận thấy tình trạng bất thường, các đồng đội lập tức triển khai quy trình khẩn cấp và liên hệ với đội ngũ bác sĩ dưới mặt đất.
Tình huống này đã kích hoạt lần sơ tán y tế đầu tiên trong lịch sử của International Space Station. Tuy nhiên, đến nay, nguyên nhân khiến phi hành gia đột ngột lâm bệnh vẫn chưa được xác định.
“Sự việc hoàn toàn bất ngờ, xảy ra nhanh đến kinh ngạc”, ông Fincke nói.
Cựu đại tá Không quân Mỹ 59 tuổi cho biết sự cố kéo dài khoảng 20 phút trước khi ông hồi phục hoàn toàn. Ông khẳng định chưa từng gặp tình trạng tương tự trong quá khứ và cũng chưa tái phát kể từ đó.
Các bác sĩ đã loại trừ khả năng đau tim, trong khi bản thân phi hành gia xác nhận không bị nghẹn. Dù vậy, nhiều giả thuyết vẫn đang được xem xét, trong đó có khả năng liên quan đến tác động của 549 ngày sống trong môi trường không trọng lực.
Sự cố xảy ra khi ông đã làm việc trên ISS hơn 5 tháng rưỡi, ập đến “như một tia sét cực nhanh”.
“Các đồng đội nhận ra ngay tôi đang gặp vấn đề. Chỉ trong vài giây, cả sáu người đã tập trung quanh tôi, sẵn sàng ứng phó”, ông kể.
Ông Fincke cho biết ông không thể chia sẻ thêm chi tiết về tình trạng sức khỏe, nhằm đảm bảo quyền riêng tư y tế cho các phi hành gia - yếu tố mà NASA đặc biệt coi trọng để khuyến khích các phi hành gia báo cáo trung thực khi gặp vấn đề.
Máy siêu âm trên trạm đã được sử dụng trong quá trình xử lý sự cố. Sau khi trở về Trái Đất, ông tiếp tục trải qua nhiều xét nghiệm chuyên sâu. Đồng thời, NASA cũng đang rà soát hồ sơ y tế của các phi hành gia khác để xác định liệu từng có trường hợp tương tự xảy ra trong không gian hay chưa.
Phi hành đoàn Crew-11 - gồm Zena Cardman, Mike Fincke, Kimiya Yui và Oleg Platonov - đã trở về Trái Đất an toàn, đánh dấu lần đầu tiên trong 65 năm lịch sử bay vào vũ trụ, một ca sơ tán y tế được triển khai thực tế. Quyết định đưa cả phi hành đoàn về sớm hơn một tháng được đưa ra với “mức độ thận trọng cao”.
Tháng trước, ông Fincke xác nhận mình là người gặp sự cố, chấm dứt những đồn đoán trong dư luận. Ông cho biết vẫn cảm thấy áy náy khi sự việc khiến chuyến đi bộ ngoài không gian - dự kiến là lần thứ 10 của ông và là lần đầu của đồng đội Cardman - phải hủy bỏ, đồng thời buộc cả nhóm kết thúc nhiệm vụ sớm. Sau khi hạ cánh bằng tàu của SpaceX, các phi hành gia được đưa thẳng đến bệnh viện để kiểm tra.
“Tôi vốn luôn rất khỏe mạnh, nên sự việc này thực sự khiến tất cả bất ngờ”, ông nói.
Dù vậy, ông cho biết đã ngừng xin lỗi mọi người sau khi tân Giám đốc NASA Jared Isaacman yêu cầu ông làm vậy. Các đồng nghiệp cũng trấn an rằng đây là rủi ro xuất phát từ môi trường không gian khắc nghiệt, không phải lỗi cá nhân.
Phi hành gia này từng bốn lần bay vào vũ trụ bày tỏ hy vọng sẽ có cơ hội quay trở lại trong tương lai.
Theo ông Isaacman, quyết định sơ tán được đưa ra trên cơ sở thận trọng tối đa, do tình trạng được đánh giá là nghiêm trọng và cần chăm sóc y tế chuyên sâu trên Trái Đất. Quy trình này tuân theo bộ tiêu chuẩn an toàn bay của NASA, yêu cầu phải có phương án đưa phi hành gia trở về khi nguồn lực y tế trên tàu không đủ đáp ứng. Dù các mô hình thống kê từ lâu đã dự báo kịch bản này có thể xảy ra khoảng ba năm một lần, đây là lần đầu tiên kế hoạch được kích hoạt.
Quay quanh Trái Đất ở độ cao khoảng 400 km, ISS là phòng thí nghiệm quỹ đạo quan trọng, phục vụ các nghiên cứu nền tảng cho những sứ mệnh không gian sâu hơn như đưa con người trở lại Mặt Trăng và tiến tới là Sao Hỏa.
Theo kế hoạch, ISS sẽ ngừng hoạt động sau năm 2030. Khi đó, trạm sẽ được hạ dần quỹ đạo để cháy rụi trong khí quyển, trước khi rơi xuống khu vực hẻo lánh ở Thái Bình Dương mang tên Point Nemo - nơi được coi là “nghĩa địa tàu vũ trụ”.
