Viết trên nền tàng mạng xã hội X ngày 13/9, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Microsoft, ông Satya Nadella cho rằng các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến phải luôn được đặt dưới sự giám sát chặt chẽ của con người, trong khi các nhà phát triển cần chủ động điều tiết tốc độ phát triển để bảo đảm triển khai an toàn.
Ông Nadella tuyên bố: “Bất kỳ nỗ lực nào nhằm phát triển siêu trí tuệ đều phải dựa trên nguyên tắc cốt lõi rằng nếu AI mà chúng ta xây dựng không giúp ích cho nhân loại và không nằm dưới sự kiểm soát của con người thì nó không đáng để theo đuổi”.
Ông Nadella hoan nghênh việc “chủ động điều tiết tốc độ cần thiết để bảo đảm AI được căn chỉnh đúng đắn” cùng với các đề xuất về việc bố trí “các bên đánh giá thường trực” để giám sát các hệ thống ngay bên trong các phòng thí nghiệm, đồng thời kêu gọi các bên trong ngành chuyển những khái niệm về an toàn thành các cơ chế vận hành cụ thể.
Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Microsoft cảnh báo rằng hoạt động quản trị “không thể bị kiểm soát bởi một số ít thực thể mà phải có sự đại diện rộng rãi từ toàn bộ hệ sinh thái, các quốc gia và các lĩnh vực, trong đó có giới học thuật”.
Ông Nadella nói thêm rằng một hệ sinh thái AI tiên tiến lành mạnh cần tạo điều kiện để “cả các mô hình đóng và mô hình nguồn mở” cùng phát triển và các doanh nghiệp phải duy trì quyền kiểm soát đối với “tri thức đặc thù và tri thức ngầm” của mình, đồng thời lưu ý rằng các tổ chức nên vận hành những kiến trúc học tập liên tục và có khả năng kiểm soát trọng số mô hình của chính mình mà không trở nên phụ thuộc vào bất kỳ một nhà phát triển mô hình nào.
Ông Nadella cũng thông báo Microsoft sẽ công bố một bộ quy tắc ứng xử vào ngày 14/9để lấy ý kiến công chúng, nhằm điều chỉnh các mô hình Microsoft AI (MAI) do chính Microsoft phát triển.
Những phát biểu trên được đưa ra trong bối cảnh cuộc tranh luận trong ngành về các quy trình bảo đảm an toàn ngày càng gia tăng, sau khi Giám đốc điều hành Anthropic Dario Amodei đề xuất bố trí các chuyên gia đánh giá độc lập ngay bên trong các phòng thí nghiệm và Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman cho biết công ty của ông sẽ áp dụng cách làm này.
Tuy nhiên, Cố vấn AI của Nhà Trắng David Sacks đáp lại bằng cách cáo buộc OpenAI và Anthropic tạo thành một “thế độc quyền song phương về trí tuệ tiên tiến” và hành động như thể “luật chống độc quyền phải bị đình chỉ để các ông có thể thành lập một cartel”.
Cố vấn AI của Nhà Trắng viết: “Nếu các mô hình chưa được công bố đáng sợ đến mức các ông cho rằng mình nên giảm tốc độ, tôi ủng hộ quyết định hành động có trách nhiệm của các ông. Nhưng hãy ngừng giả vờ rằng các ông cần sự cho phép của bất kỳ ai khác”.
Về phần mình, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng ai chiến thắng trong cuộc đua AI sẽ là người chiến thắng và Washington không thể để mình chậm lại trong bối cảnh Trung Quốc đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách công nghệ.
Phát biểu với các phóng viên tại Ireland hôm 13/9, theo kênh RT của Liên bang Nga, Tổng thống Trump thừa nhận có thể áp dụng một số biện pháp bảo đảm an toàn, nhưng cho rằng những mối nguy hiểm đang bị các “thế lực tiêu cực” không được nêu cụ thể phóng đại.
Nhà lãnh đạo Mỹ nói thêm: “Chúng tôi đang dẫn trước Trung Quốc về AI, chúng tôi là quốc gia tiên tiến nhất thế giới và, nói thẳng ra, tôi muốn duy trì vị thế đó... Ai chiến thắng trong cuộc đua AI sẽ là người chiến thắng”, đồng thời cho rằng những người chỉ trích đang đưa ra các kịch bản “sẽ không xảy ra”.
Tranh luận về điều tiết tốc độ phát triển AI cho thấy vấn đề không chỉ là phát triển nhanh hay chậm, mà quan trọng hơn là tìm được cách thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong khi vẫn kiểm soát được rủi ro và bảo đảm an ninh, an toàn.
Đối với Việt Nam, vấn đề cốt lõi không phải là lựa chọn giữa thúc đẩy hay làm chậm AI, mà là tạo được cơ chế vừa khuyến khích phát triển, thử nghiệm công nghệ mới, vừa quản lý rủi ro và bảo đảm an ninh, an toàn.
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia yêu cầu phát triển nhanh và bền vững, từng bước tự chủ về công nghệ, nhất là công nghệ chiến lược; đồng thời xác định bảo đảm chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, an ninh mạng, an ninh dữ liệu và an toàn thông tin là yêu cầu xuyên suốt, không thể tách rời quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Đáng chú ý, Nghị quyết 57 yêu cầu có cách tiếp cận mở, "chấp nhận rủi ro, đầu tư mạo hiểm và độ trễ trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo. Có cơ chế thí điểm để doanh nghiệp thử nghiệm công nghệ mới có sự giám sát của Nhà nước; có chính sách miễn trừ trách nhiệm đối với doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong trường hợp thử nghiệm công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới mà có thiệt hại về kinh tế do nguyên nhân khách quan. Hình thành các quỹ đầu tư mạo hiểm cho khởi nghiệp sáng tạo, ươm tạo công nghệ và chuyển đổi số".
Thông báo số 24-TB/CQTTBCĐ kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW làm rõ hơn nguyên tắc này khi yêu cầu không đánh đổi an ninh, an toàn để lấy phát triển, nhưng cũng không vì lo ngại rủi ro mà làm chậm đổi mới sáng tạo, đồng thời phải bảo đảm an ninh, an toàn ngay từ đầu đối với hệ thống số, cơ sở dữ liệu và nền tảng số.
Vì vậy, cách tiếp cận phù hợp là phát triển AI đi cùng quản lý rủi ro, thử nghiệm có giám sát và bảo đảm an ninh, an toàn ngay từ đầu, thay vì coi tốc độ phát triển và an toàn là hai mục tiêu đối lập.
