Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gạt sang một bên những cảnh báo ngày càng gia tăng từ các lãnh đạo hàng đầu trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) rằng AI ngày càng mạnh có thể gây ra mối đe dọa đối với sự tồn vong của nhân loại, đồng thời nhấn mạnh rằng ưu tiên của Washington phải là đánh bại Trung Quốc trong cuộc đua công nghệ.
Phát biểu với các phóng viên tại Ireland hôm 13/9, theo kênh RT của Liên bang Nga, Tổng thống Trump thừa nhận có thể áp dụng một số biện pháp bảo đảm an toàn, nhưng cho rằng những mối nguy hiểm đang bị các “thế lực tiêu cực” không được nêu cụ thể phóng đại.
Nhà lãnh đạo Mỹ nói thêm: “Chúng tôi đang dẫn trước Trung Quốc về AI, chúng tôi là quốc gia tiên tiến nhất thế giới và, nói thẳng ra, tôi muốn duy trì vị thế đó... Ai chiến thắng trong cuộc đua AI sẽ là người chiến thắng”, đồng thời cho rằng những người chỉ trích đang đưa ra các kịch bản “sẽ không xảy ra”.
“Hãy tự giảm tốc độ”
Những phát biểu của Tổng thống Trump được đưa ra sau khi Giám đốc điều hành Anthropic Dario Amodei kêu gọi giảm tốc độ phát triển AI tiên tiến nhất, cảnh báo rằng các hệ thống ngày càng có khả năng hoạt động tự chủ có thể sớm tự cải thiện năng lực của chính mình, vượt qua các biện pháp bảo vệ hiện có và tiến hành các cuộc tấn công mạng quy mô lớn vượt khỏi khả năng kiểm soát của con người.
Trong một động thái hiếm hoi thể hiện sự đồng thuận, các đối thủ của ông - Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman và Giám đốc điều hành SpaceXAI Elon Musk - đều ủng hộ đề xuất này.
Cố vấn AI của Nhà Trắng David Sacks đáp lại bằng cách cáo buộc OpenAI và Anthropic tạo thành một “thế độc quyền song phương về trí tuệ tiên tiến” và hành động như thể “luật chống độc quyền phải bị đình chỉ để các ông có thể thành lập một cartel”.
Cố vấn AI của Nhà Trắng viết: “Nếu các mô hình chưa được công bố đáng sợ đến mức các ông cho rằng mình nên giảm tốc độ, tôi ủng hộ quyết định hành động có trách nhiệm của các ông. Nhưng hãy ngừng giả vờ rằng các ông cần sự cho phép của bất kỳ ai khác”.
Sự trỗi dậy của AI Trung Quốc bất chấp các lệnh hạn chế
Ông Sacks cũng đặt câu hỏi liệu Trung Quốc có bao giờ đồng ý với một kế hoạch phối hợp quốc tế nhằm giảm tốc độ phát triển AI hay không - một vấn đề ngày càng trở thành trọng tâm trong cuộc tranh luận về AI tại Washington.
Bất chấp các biện pháp trừng phạt của Mỹ và những hạn chế đối với việc xuất khẩu chip tiên tiến cùng các công nghệ khác, các nhà phát triển Trung Quốc đã nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với các đối thủ Mỹ, đặc biệt thông qua các mô hình nguồn mở và mô hình trọng số mở có chi phí thấp hơn.
Một cơ quan tư vấn của Quốc hội Mỹ cảnh báo hồi đầu năm nay rằng AI nguồn mở của Trung Quốc đang hình thành một “lợi thế cạnh tranh có khả năng tự củng cố”, trong đó các mô hình của những công ty như Alibaba, Moonshot và MiniMax chiếm ưu thế trong bảng xếp hạng mức độ sử dụng trên các nền tảng như Hugging Face và OpenRouter.
Tháng 7, Moonshot AI công bố Kimi K3, hệ thống trọng số mở lớn nhất thế giới với 2,8 nghìn tỷ tham số, trong khi Alibaba gần đây công bố Qwen3.8-Max với 2,4 nghìn tỷ tham số.
DeepSeek và các nhà phát triển Trung Quốc khác cũng đã tung ra những mô hình ngày càng mạnh, có thể được tải xuống, chỉnh sửa và triển khai độc lập thay vì chỉ có thể truy cập thông qua các nền tảng độc quyền của phương Tây.
Những trật tự AI cạnh tranh nhau
Bắc Kinh đang tìm cách biến cách tiếp cận nguồn mở này thành một lựa chọn địa chính trị rộng lớn hơn, thay thế cho sự phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng AI do phương Tây kiểm soát.
Phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS ở New Delhi cuối tuần này, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đề xuất thành lập một cộng đồng AI nguồn mở BRICS, hỗ trợ cùng phát triển và triển khai các mô hình ngôn ngữ lớn, cung cấp các chương trình đào tạo chuyên biệt và xây dựng cái mà ông gọi là một “hệ sinh thái mở cho AI”.
Chủ tịch Trung Quốc cũng mời các thành viên BRICS tham gia Tổ chức Hợp tác Trí tuệ Nhân tạo Thế giới (WAICO), một tổ chức do Trung Quốc hậu thuẫn được thành lập tại Thượng Hải vào tháng 7.
Hai mươi chín quốc gia, trong đó có Liên bang Nga, Indonesia, Pakistan và Kazakhstan, đã ký thỏa thuận thành lập WAICO.
Bắc Kinh cho biết tổ chức này nhằm giúp các nước đang phát triển tiếp cận nhiều hơn với công nghệ AI và có vai trò trong việc xây dựng các quy tắc toàn cầu, đồng thời cam kết cung cấp hàng nghìn cơ hội đào tạo về AI cũng như thành lập các trung tâm hợp tác với BRICS, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Liên minh châu Phi (AU) và các tổ chức khác.
Sáng kiến này đang nổi lên như một đối trọng với khuôn khổ Pax Silica của Washington, vốn hướng tới tổ chức các chuỗi cung ứng bán dẫn, khoáng sản thiết yếu và AI giữa những quốc gia mà Mỹ mô tả là các đối tác “đáng tin cậy”.
Theo các nguồn tin, Washington đang chuẩn bị cảnh báo các quốc gia tham gia rằng họ có thể phải lựa chọn giữa hệ thống do Mỹ dẫn dắt và WAICO của Bắc Kinh.
