Phát biểu khai mạc Hội thảo, Hòa thượng Thích Thanh Nhiễu, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhấn mạnh: Hội thảo là sự kiện có ý nghĩa to lớn, là dịp để chúng ta cùng nhau nhìn lại chặng đường lịch sử hào hùng của dân tộc, để khẳng định và làm sâu sắc hơn nữa những đóng góp của Phật giáo Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Hội thảo “Đạo Phật với Cách mạng Việt Nam” là một diễn đàn khoa học quan trọng để các nhà khoa học, học giả cùng nhau ôn lại và khẳng định những đóng góp to lớn của Phật giáo Việt Nam trong lịch sử dân tộc.
“Tôi tin tưởng rằng, với sự tham gia của đông đảo các nhà khoa học, các học giả, các chư tôn đức Tăng Ni, hội thảo của chúng ta sẽ thành công tốt đẹp, đưa ra được những kết luận khoa học sâu sắc, góp phần làm sáng tỏ hơn nữa vai trò của Phật giáo trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc”, Hòa thượng Thích Thanh Nhiễu nhấn mạnh.
Tại Hội thảo, các nhà khoa học, các học giả đã làm rõ quan điểm lớn rằng ngay từ những ngày đầu du nhập, ánh sáng từ bi và trí tuệ của Đức Phật đã hòa quyện một cách tự nhiên với tín ngưỡng bản địa, với lòng yêu nước nồng nàn của người dân đất Việt, tạo nên một bản sắc Phật giáo Việt Nam độc đáo, với tinh thần cốt lõi là "Nhập thế" và sứ mệnh thiêng liêng "Hộ quốc an dân".
Nhiều học giả đã tham luận làm rõ chủ đề với tinh thần nhập thế đã chảy trong huyết mạch của dân tộc và bùng lên mạnh mẽ hơn bao giờ hết trong thời đại Hồ Chí Minh, khi đất nước ta đứng trước những thử thách sinh tử trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.
Hưởng ứng lời kêu gọi thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Tổ quốc trên hết", "Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ", hàng vạn Tăng Ni, Phật tử đã nhất tề đứng lên, biến tinh thần từ bi của đạo Phật thành sức mạnh quật cường để bảo vệ độc lập, tự do.
Những ngôi chùa cổ kính, vốn là nơi tu hành thanh tịnh, đã trở thành những pháo đài cách mạng vững chắc. Từ chùa Trăm Gian, chùa Bột Xuyên ở Hà Nội, đến chùa Côn Sơn ở Hải Dương, từ chùa Trà Am ở Huế, đến chùa Giác Ngộ, Ấn Quang ở Sài Gòn, và vô số ngôi chùa trên khắp mọi miền đất nước, đã trở thành nơi che giấu, nuôi dưỡng cán bộ cách mạng, là cơ sở in ấn tài liệu, là kho vũ khí, là trạm cứu thương tiền phương. Mái chùa đã che chở cho Đảng, cho cách mạng trong những ngày gian khó nhất.
Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Phật giáo Việt Nam tiếp tục có những đóng góp to lớn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Tinh thần “vô ngã, vị tha” của nhà Phật đã hòa quyện với chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tạo nên sức mạnh vô song để chiến thắng mọi kẻ thù.
Với phương châm “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội”, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã không ngừng nỗ lực, phát huy truyền thống hộ quốc an dân, đồng hành cùng dân tộc. Ngày nay, trong bối cảnh đất nước ta đang hội nhập quốc tế sâu rộng, bên cạnh những thời cơ và thuận lợi, chúng ta cũng phải đối mặt với không ít khó khăn và thách thức. Hơn lúc nào hết, chúng ta cần phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, trong đó có vai trò quan trọng của các tôn giáo, đặc biệt là Phật giáo.
