Thanh tra chỉ ra nhiều vi phạm tại doanh nghiệp cà phê, kiến nghị chuyển hồ sơ sang Công an

Vụ việc liên quan đến xác định giá trị vườn cây sai quy định, làm thất thoát vốn nhà nước gần 27 tỷ đồng.

Theo Thanh tra tỉnh Gia Lai, quá trình cổ phần hóa Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên cà phê Gia Lai cơ bản thực hiện đúng chủ trương, quy định. Tuy nhiên, qua thanh tra toàn diện cho thấy Công ty có nhiều vi phạm, thiếu sót trong xác định giá trị doanh nghiệp, quản lý tài sản nhà nước, nghĩa vụ tài chính về đất đai, bàn giao sau cổ phần hóa và giải quyết quyền lợi của người lao động, hộ nhận khoán.

Cụ thể, việc xác định giá trị vườn cây cà phê kinh doanh chỉ còn tỷ lệ từ 68,86% đến 79,83%, thay vì 100% theo quy định để đưa vào giá trị doanh nghiệp khi cổ phần hóa, làm thất thoát vốn nhà nước gần 27 tỷ đồng. Căn cứ Điều 38 Luật Thanh tra, Chánh Thanh tra tỉnh kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo chuyển toàn bộ hồ sơ vụ việc này sang Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an tỉnh Gia Lai để làm rõ, xử lý theo quy định.

Ngoài ra, Thanh tra tỉnh cũng chỉ ra việc không đưa 7.153 cây muồng đen, là cây chắn gió có tuổi đời từ 20 đến 35 năm thuộc tài sản nhà nước vào giá trị doanh nghiệp khi cổ phần hóa, gây thất thoát ngân sách. Vụ việc này đã được Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an tỉnh Gia Lai phân công giải quyết tin báo tội phạm từ tháng 6/2025. Hiện vụ việc đang được các cơ quan điều tra, tố tụng xử lý theo quy định.

Về nghĩa vụ tài chính, Thanh tra tỉnh nhận định tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên cà phê Gia Lai chưa đề nghị cơ quan thuế kiểm tra, quyết toán theo quy định. Khi chính thức chuyển thành công ty cổ phần, dù chưa có kết quả quyết toán thuế và các khoản phải nộp ngân sách, công ty vẫn gửi hồ sơ quyết toán cổ phần hóa cho cơ quan tài chính. Việc này được xác định là chưa đúng quy định.

Trong quản lý, sử dụng đất sau cổ phần hóa, Thanh tra tỉnh đánh giá việc sử dụng đất vẫn phát sinh nhiều vi phạm. Công ty đã chuyển đổi cơ cấu cây trồng ngay sau khi trở thành công ty cổ phần không đúng cam kết của nhà đầu tư chiến lược và chưa đúng kế hoạch sử dụng đất sau cổ phần hóa được UBND tỉnh phê duyệt.

Đáng chú ý, việc Công ty Cổ phần cà phê Gia Lai cho Công ty Cổ phần gia súc Lơ Pang thuê lại 140 ha đất tại Chi nhánh Văn phòng 2, xã Chư Sê. Việc này được xác định là trái với phương án cổ phần hóa, phương án sử dụng lao động, phương án sử dụng đất đã được phê duyệt và vi phạm quy định của Luật Đất đai.

Theo Thanh tra tỉnh, quá trình sản xuất kinh doanh tại Chi nhánh Văn phòng 2, xã Chư Sê không hiệu quả; việc cho thuê đất không đúng quy định đã ảnh hưởng đến đời sống người lao động, người nhận khoán và là một trong những nguyên nhân dẫn đến khiếu kiện kéo dài. Hầu hết diện tích đất được cho thuê tại khu vực này bị người dân, người nhận khoán chiếm, sử dụng trong thời gian dài. Trong khi đó, doanh nghiệp và các cơ quan, chính quyền địa phương liên quan chưa kịp thời phát hiện và kiến nghị xử lý vi phạm.

Trên cơ sở đó, Thanh tra tỉnh kiến nghị các cơ quan như Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính, UBND xã Chư Sê… tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm các cá nhân, tổ chức để xảy ra sai phạm.

Đối với quyền lợi của các hộ nhận khoán, Thanh tra tỉnh xác định không có cơ sở giải quyết kiến nghị xin giao hoặc cho thuê đất sản xuất nông nghiệp để ổn định đời sống, do diện tích đất tại Chi nhánh Văn phòng 2 có nguồn gốc là đất UBND tỉnh giao cho Công ty Cổ phần cà phê Gia Lai thuê trả tiền hằng năm. Thanh tra tỉnh yêu cầu Công ty Cổ phần cà phê Gia Lai rà soát, chi trả chế độ ngừng việc, thôi việc cho người lao động theo quy định; tính toán bồi thường cho các hộ nhận khoán đối với tài sản đủ điều kiện. Sau đó, công ty phải lập phương án tái canh cà phê trên diện tích đã phá bỏ tại Văn phòng 2, xã Chư Sê; triển khai ký hợp đồng giao khoán cho các hộ nhận khoán theo đúng phương án đã được phê duyệt.

Trước đó, tháng 6/2025, Thanh tra tỉnh Gia Lai đã công bố quyết định thanh tra toàn diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên cà phê Gia Lai, nay là Công ty Cổ phần cà phê Gia Lai. Đoàn thanh tra liên ngành tập trung vào quá trình cổ phần hóa, việc xây dựng và phê duyệt phương án sử dụng đất, quản lý quỹ đất sau cổ phần hóa, cũng như giải quyết quyền lợi của người lao động và khoảng 200 hộ nhận khoán. Kết luận thanh tra lần này là căn cứ để các cơ quan chức năng tiếp tục xử lý trách nhiệm tổ chức, cá nhân liên quan theo quy định pháp luật.