Ông Dutch Merrick - một chuyên gia về đạo cụ vũ khí trên phim trường - không chỉ mất việc, mà còn mất cả nơi ở, khi nhà của ông bị thiêu rụi trong vụ cháy rừng dữ dội quét qua Los Angeles hồi tháng 1 vừa qua. Nỗi đau cá nhân của ông có thể được xem là ví dụ điển hình cho sự khốn khó của cả ngành công nghiệp điện ảnh Mỹ.
Ông Merrick đã phải chật vật tìm việc làm sau những cuộc đình công lịch sử xảy ra năm 2023 và sự suy thoái của ngành phát trực tuyến. Ông chua xót cho biết: "Công việc biến mất, đó là điều tồi tệ mà thế hệ chúng tôi chưa từng hình dung".
Không còn thu nhập, ông phải dựa vào ngân hàng thực phẩm của IATSE, một công đoàn đại diện cho những người lao động kỹ thuật tại Hollywood. Mỗi tuần, khoảng 40 gia đình tìm đến đây để nhận thực phẩm thiết yếu. Sáng kiến này từng được triển khai trong cuộc đình công năm 2023, nhưng giờ đây, hoạt động này đã trở thành một phần tất yếu trong cuộc sống của họ.
Hollywood - trái tim kinh tế của Los Angeles - đang dần suy yếu. Năm 2024, số ngày quay phim xuống thấp kỷ lục, chỉ nhiều hơn nếu so với thời kỳ đại dịch COVID-19. Sự sụp đổ của mô hình phát trực tuyến, vốn từng thúc đẩy các hãng phim sản xuất ồ ạt, là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Giờ đây, lợi nhuận thực tế được ưu tiên, kéo theo việc cắt giảm sản xuất và chuyển địa điểm quay phim.
Trước đây, các hãng phim đổ tiền sản xuất hàng loạt series xa xỉ để cạnh tranh với Netflix. Nhưng nay, họ không còn chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá mà tập trung vào lợi nhuận. Hậu quả là nhiều dự án bị hủy bỏ, kéo theo làn sóng dịch chuyển sản xuất ra khỏi California.
Thay vì quay phim tại Hollywood, các nhà sản xuất chọn những địa điểm có chính sách thuế ưu đãi hơn như bang New Mexico, Georgia, hay thậm chí là Thái Lan, Hungary và Nam Phi.
Ông Merrick lo lắng: "Nền tảng của Hollywood đang bị lung lay. Các chính sách thuế đã tạo ra một cuộc đua xuống đáy". Điều này khiến ông nhớ đến quê nhà Detroit, nơi từng là trung tâm công nghiệp ô tô của Mỹ trước khi các nhà máy chuyển ra nước ngoài. Ông nói: "Chúng tôi đã thấy kịch bản này xảy ra rồi. Một ngành công nghiệp hùng mạnh bị rút ruột chỉ vì lao động giá rẻ".
Để cứu vãn tình thế, các nhà lập pháp đề xuất tăng gấp đôi ưu đãi thuế cho các công ty quay phim tại California. Nhưng nhiều người trong ngành không tin rằng điều đó sẽ giúp xoay chuyển tình hình. Kỹ sư âm thanh Veronica Kahn nhận định: "Mọi người dành hàng giờ để xem video 30 giây trên TikTok, thay vì một bộ phim dài hai tiếng hay một series nhiều tập. Quảng cáo Super Bowl giờ cũng dùng AI và hoạt hình. Công việc của chúng tôi đang biến mất".
Cuộc đình công của biên kịch và diễn viên năm 2023 giúp họ bảo vệ quyền lợi trước trí tuệ nhân tạo (AI) và đòi hỏi mức lương công bằng. Nhưng những người lao động kỹ thuật lại là bên chịu thiệt. Cô Kahn than thở: "Khi ngành công nghiệp điện ảnh nối lại hoạt động vào năm 2024, tôi được báo rằng ngân sách đã bị cắt giảm để trả thêm cho diễn viên và biên kịch. Thế nên họ không thể thuê thêm người cho bộ phận âm thanh".
Bây giờ, mỗi khi đi xin việc, cô chỉ nhận được một câu trả lời quen thuộc: "Chúng tôi đang tìm nhân sự bên ngoài Los Angeles".
Sau thảm họa cháy rừng, các hãng phim đã hỗ trợ tài chính cho các nạn nhân chịu ảnh hưởng. Nhưng Ellis - đại diện công đoàn IATSE - cho rằng điều đó là chưa đủ. Họ nhấn mạnh: "Nếu thực sự muốn giúp đỡ, hãy sản xuất nhiều phim và chương trình truyền hình hơn ở Los Angeles".
