Cuốn sách là công trình tư liệu lịch sử ý nghĩa, là tâm huyết, trách nhiệm và tình cảm sâu sắc của những người làm sách đối với lịch sử dân tộc, nhất là những thế hệ cán bộ, chiến sĩ đã làm nên kỳ tích trên tuyến vận tải chiến lược đặc biệt, góp phần làm nên thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Cuốn sách song ngữ Việt - Anh, dày 288 trang, khổ 23 x 25 cm, tập hợp hàng trăm bức ảnh, tư liệu lưu trữ, bản đồ, hiện vật và hình ảnh đồ họa được sắp xếp theo thời gian, đưa bạn đọc trở lại hành trình sinh tử của những con tàu không số vượt qua bão tố, bom đạn để vận chuyển vũ khí, trang thiết bị, thuốc men… từ hậu phương miền Bắc vào tiền tuyến miền Nam. Mỗi chuyến tàu ra khơi là một hành trình thử thách giới hạn của lòng dũng cảm; mỗi con người trên những con tàu không số là một nhân chứng của lịch sử, góp phần viết nên bản anh hùng ca bất tử trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.
Cuốn sách được biên soạn theo trình tự thời gian, gồm ba phần, tái hiện quá trình hình thành, hoạt động của Đường Hồ Chí Minh trên biển và sự tiếp nối truyền thống trong thời kỳ mới. Phần thứ nhất: “Quá trình hình thành con đường trên biển mang tên Bác (1946-1961)”, ghi lại những chuyến vượt biển bí mật thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, mà nữ thuyền trưởng đầu tiên là bà Nguyễn Thị Định, Ủy viên Ban chấp hành Hội Phụ nữ cứu quốc tỉnh Bến Tre (khi đó), tạo kinh nghiệm và tiền đề cho việc hình thành tuyến vận tải chiến lược trên biển trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước sau này.
Nếu phần đầu mở ra những bước đi ban đầu, phần thứ hai mang tên “Đường Hồ Chí Minh trên biển - Con đường huyền thoại (1961-1975)”, góp phần tái hiện những hải trình hiểm nguy giữa phong ba, bão tố, bom đạn; những cuộc đối đầu trực diện với sự phong tỏa, truy đuổi gắt gao của kẻ thù; những hy sinh, mất mát của cán bộ, chiến sĩ trên các con tàu không số cùng những đóng góp thầm lặng mà to lớn của các lực lượng tiếp nhận vận tải và nhân dân ven biển trên tuyến đường đặc biệt này.
Khép lại hành trình lịch sử ấy, phần thứ ba với nội dung: “Viết tiếp huyền thoại Đường Hồ Chí Minh trên biển trong thời kỳ mới (1975-2026)” là sự tiếp nối những trang sử vẻ vang của Hải quân nhân dân Việt Nam hôm nay trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.
Điểm nhấn của cuốn sách không chỉ nằm ở những sự kiện lịch sử được tái hiện, mà còn ở sức gợi của hình ảnh. Mỗi bức ảnh, mỗi tư liệu góp phần chuyển tải những câu chuyện xúc động về những con người bình dị đã làm nên kỳ tích: sẵn sàng hy sinh tính mạng của mình để hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao. Đó là cán bộ, chiến sĩ trên những con tàu không số, là lực lượng phục vụ tiếp nhận vận tải, là nhân dân các địa phương ven biển, những con người âm thầm góp sức chi viện trên các chiến trường miền Nam cho ngày toàn thắng.
Qua những câu chuyện được tái hiện bằng ảnh, bạn đọc có thể phần nào hình dung những gian khổ, hiểm nguy, sự hy sinh và tinh thần quả cảm của quân và dân ta trên tuyến đường huyền thoại đã viết nên trang sử đặc biệt của dân tộc.
“Huyền thoại Đường Hồ Chí Minh trên biển” là lời tri ân sâu sắc đối với các anh hùng, liệt sĩ, các Bà mẹ Việt Nam anh hùng, những cựu chiến binh Đoàn 759, Đoàn 125 Hải quân cùng các lực lượng tiếp nhận vận tải từ các đoàn tàu không số và nhân dân ven biển. Cuốn sách góp phần lưu giữ những tư liệu quý, bồi đắp lòng tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với biển, đảo quê hương; đồng thời nhắc nhở về giá trị của hòa bình, độc lập, thống nhất - thành quả được đánh đổi bằng biết bao hy sinh của thế hệ cha anh đi trước và khát vọng cống hiến cho Tổ quốc tới các thế hệ hôm nay và mai sau.
