"Thủ đô phương Bắc" của nước Nga đương đại là nơi có thể thưởng ngoạn các công trình văn hóa vô cùng hoành tráng trải qua nhiều đời Sa hoàng, từ vị vua sáng lập ra thành phố - Piotr Đại đế, đã đánh đuổi quân đội Thụy Điển, mở đường tiến ra biển Baltic, hay Nữ hoàng Ekaterina Đệ nhị, người có công lớn đưa đế chế Nga trở thành một cường quốc... St. Petersburg sở hữu Cung điện mùa đông, bề thế hơn nhiều cung điện ở châu Âu; Cung điện mùa hè hay Peterhof với các đài phun nước tuyệt đẹp được ví như Điện Versailles phương Bắc; hay Cung Ekaterina còn gọi là Làng vua với phòng Hổ phách có một không hai trên thế giới.
 Cuộc họp báo lớn thường niên với phóng viên của Tổng thống Nga V. Putin. |
Với một người như tôi, vốn thích thả bộ trên đại lộ chính Nevskyi đông đúc, đi dọc những con kênh ôm lấy thành phố để cảm nhận rõ hơn hơi thở nơi đây thì St. Petersburg còn là hiện trưng cho sức mạnh vĩ đại của nước Nga trước kia, hiện nay và trong tương lai. Vai trò và ảnh hưởng của nước Nga trong các vấn đề lớn trên thế giới là điều không thể không tính tới giống như thành phố cổ kính bạn không thể không tới khi đến với nước Nga này.
Quả thực trong suốt một năm qua, dù bị phương Tây áp dụng nhiều biện pháp cấm vận, tẩy chay hay khai trừ, “Gấu Nga vĩ đại” vẫn để lại những dấu ấn trên trường quốc tế. Tháng 2/2015, trong cuộc họp maratông kéo dài tới 16 tiếng của "Bộ tứ Normandy" ở Minsk, chính Tổng thống Nga Vladimir Putin là người đã thuyết phục các thủ lĩnh li khai ở miền Đông Ukraine đồng ý ký Thỏa thuận Minsk II, đặt nền móng cho một nền hòa bình dù còn mong manh ở vùng đất thấm đẫm máu và thuốc súng. Đến tháng 7/2015, cộng đồng quốc tế lại chứng kiến một "thỏa thuận lịch sử" về chương trình hạt nhân của Iran. Cần lưu ý trong thỏa thuận này có điều kiện 98% số uranium mà Iran đã làm giàu được chuyển qua Nga để tái chế.
Tuy nhiên có lẽ điểm đáng nói nhất trong chính sách đối ngoại của Nga năm 2015 là quyết định tiến hành chiến dịch quân sự tại Syria nhằm tiêu diệt tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng theo yêu cầu của chính quyền Tổng thống Syria, Barhar al-Assad. Chiến dịch quân sự này có lẽ sẽ tốn nhiều giấy mực và còn được đề cập đến trong nhiều năm nữa, tuy nhiên điều có thể thấy rõ là với nó, nước Nga đã nâng mình lên tầm cao mới trên trường quốc tế và buộc các cường quốc phương Tây phải tính tới những quan điểm, lợi ích chính trị của mình. Điều hiển hiện trên thực địa không chỉ là khả năng của quân đội Nga mà trên thực tế, Nga đã lật ngược thế cờ, không chỉ cứu vãn chế độ của ông Assad đang trên bờ vực sụp đổ, mà còn giúp quân đội Syria hồi sinh, giành lại ảnh hưởng cũng như nhiều vùng lãnh thổ quan trọng. Trên hết, nước cờ quyết đoán của Nga cho thấy, phương Tây, đứng đầu là Mỹ không thể muốn làm gì thì làm, đồng thời giúp tránh được kịch bản đã “soạn sẵn” từng dành cho các nhà lãnh đạo Trung Đông trước đây như Saddam Hussein hay Muammar Gaddafi.
Từ sự kiện này cũng có thể thấy, lời khẳng định của Tổng thống Putin về một thế giới đa cực là hoàn toàn khả thi, hợp lý. Rõ ràng lịch sử đã cho thấy, thế giới đơn cực không phải lúc nào cũng tốt đẹp mà chỉ là công cụ để Mỹ và phương Tây thao túng, chèn ép những chính thể có quan điểm của riêng mình, không làm hài lòng các ông chủ ở "thế giới tự do". Lịch sử cũng đã cho thấy hành động tiếp tay và lật đổ các chế độ "khó chịu" của phương Tây không làm xã hội tốt đẹp hơn, mà thậm chí còn gây hỗn loạn, đẩy đất nước đó vào bất ổn triền miên, nồi da nấu thịt. Chính trong chuyến thăm Moskva cuối năm 2015, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cũng thừa nhận việc lật đổ nhà lãnh đạo Lybia, Gaddafi là sai lầm. Và chính nước Nga chứ không ai khác dám dũng cảm nói lên những quan điểm của mình đồng thời ra tay ngăn chặn hành động độc đoán của phương Tây.
Tuy nhiên, để có được chính kiến của mình, Nga cũng trả cái giá không hề nhỏ mà thách thức lớn nhất hiện nay là đưa nền kinh tế vượt qua cuộc khủng hoảng do giá dầu lao dốc cũng như các biện pháp trừng phạt của phương Tây. Có thể nói, kinh tế Nga trong suốt hơn một năm qua phải đối mặt với một "cơn bão hoàn hảo". Giá dầu từ mức 100 USD/thùng giảm xuống chỉ hơn 30 USD/thùng, nghĩa là chỉ còn 1/3 giá trị khiến nguồn thu then chốt của ngân sách Nga giảm mạnh.
| Với tài nguyên đất đai rộng lớn, khoáng sản phong phú, việc bắt nước Nga phải qùy gối là điều bất khả thi. |
Nói như vậy song không phải kinh tế Nga không có những điểm sáng. Nhìn chung có thể đánh giá chính phủ Nga đã xoay sở tốt để duy trì một xã hội ổn định bất chấp những biến động, khó khăn đã qua. Việc Nga thả nổi đồng ruble, hay có thể nói là phá giá đồng nội tệ, tuy tác động mạnh tới thu nhập của người dân song nó phần nào đã bù đắp cho ngân sách trong bối cảnh giá dầu giảm. Đồng ruble mất giá cũng làm tăng tính cạnh tranh của kinh tế Nga, giúp hàng hóa Nga có cơ hội lớn hơn trên các thị trường nước ngoài, tạo động lực tăng kim ngạch xuất khẩu. Kế hoạch thay thế hàng nhập khẩu của Nga cũng đem lại nhiều kết quả bước đầu, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp.
Nga đã từng bước thay thế các sản phẩm nông nghiệp của phương Tây bằng sản phẩm nội địa. Với sự hỗ trợ của chính phủ, ngành trồng trọt, chăn nuôi đã có những bước tiến vượt bậc, góp phần ổn định hàng hóa thực phẩm, ngăn chặn lạm phát tăng cao đồng thời từng bước lấy lại những thị phần trước đây thuộc về các nhà sản xuất nước ngoài. Nhiều người bạn của tôi trong năm qua lấy làm ái ngại cho tôi khi phải sống ở nước Nga thời bao vây cấm vận, song nếu ai tới nước Nga lúc này sẽ thấy rõ, ở đây chẳng khan hiếm một mặt hàng gì, và thậm chí có những mặt hàng chất lượng do Nga sản xuất còn có giá rẻ "giật mình".
Rõ ràng, với tài nguyên đất đai rộng lớn, khoáng sản phong phú, việc bắt nước Nga phải quì gối là điều bất khả thi. Tuy nhiên cuộc khủng hoảng nào cũng cần tới thời gian để khắc phục và ngay từ bây giờ, nước Nga cần có những chính sách thông thoáng, khuyến khích phát triển để người dân sáng tạo hơn, hăng say lao động hơn, tạo ra nhiều việc làm hơn, đưa đất nước thoát khỏi tình cảnh khó khăn hiện nay. Những chia sẻ tâm đắc của Tổng thống Nga Putin trong cuộc "họp báo lớn" với các phóng viên năm 2015 về cải cách cơ cấu kinh tế, ổn định kinh tế vĩ mô, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển, thúc đẩy phát triển công nghệ cao, đem đến hy vọng mới phục hồi kinh tế Nga. Điều cần thiết bây giờ là các biện pháp hợp lý để những chính sách đó nhanh chóng phát huy tác dụng.
