Với chị, mỗi chương trình nghệ thuật không chỉ là một sản phẩm biểu diễn mà còn là nơi gửi gắm tình yêu Tổ quốc, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và lan tỏa hình ảnh người chiến sĩ - nghệ sĩ trong thời đại mới. Giải thưởng Phụ nữ Quân đội lần thứ nhất năm 2026 không chỉ là sự ghi nhận đối với cá nhân chị mà còn truyền cảm hứng cho các thế hệ nghệ sĩ, đặc biệt là những nữ quân nhân hoạt động trên lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật.
Kể chuyện lịch sử bằng ngôn ngữ nghệ thuật
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Văn hóa là một mặt trận, anh chị em nghệ sĩ là chiến sĩ trên mặt trận đó”. Với Đại tá Nguyễn Thị Thu Hà, lời dạy ấy không chỉ là phương châm nghề nghiệp mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của người nghệ sĩ trong môi trường quân ngũ. Đối với chị, trên sân khấu, mỗi tác phẩm cần có sức lay động. Vì thế, phía sau mỗi tiết mục là sự tìm tòi, lao động nghiêm túc của nữ nghệ sĩ để những giá trị lịch sử, truyền thống và phẩm chất cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ” đến gần hơn với công chúng.
Trưởng thành từ môi trường Quân đội, chị được rèn luyện bản lĩnh, ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần sẵn sàng nhận nhiệm vụ. Những phẩm chất ấy trở thành điểm tựa trong quá trình làm nghề, nhất là khi đảm nhận các chương trình nghệ thuật phục vụ sự kiện chính trị trọng đại, nơi yêu cầu sáng tạo phải song hành với tính chính xác, trang trọng và chiều sâu tư tưởng. Xác định rõ trách nhiệm của mình, trong suốt hành trình sáng tạo nghệ thuật, chị luôn tự nhủ: Mỗi chương trình, mỗi tác phẩm nghệ thuật mình dàn dựng không đơn thuần là một sản phẩm biểu diễn, mà phải là “thanh âm của lịch sử”, là nơi gửi gắm tình yêu đất nước, con người Việt Nam.
Ở tuổi 43, khi được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân, chị Nguyễn Thị Thu Hà đón nhận niềm vinh dự ấy với ý thức về một trách nhiệm mới. Theo chị, danh hiệu không chỉ ghi nhận chặng đường đã qua mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với người nghệ sĩ trong tư duy sáng tạo, chất lượng tác phẩm và khả năng dẫn dắt, truyền cảm hứng cho thế hệ kế cận.
Những năm qua, trên cương vị Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật thực hành, chị cùng tập thể đơn vị đã trực tiếp dàn dựng hơn 500 chương trình phục vụ các sự kiện chính trị trọng đại, ngày lễ lớn của đất nước, Quân đội, các ban, bộ, ngành và địa phương; tham gia biểu diễn đối ngoại, hội diễn toàn quân, toàn quốc. Đằng sau con số ấy là những tháng ngày làm việc với cường độ cao, từ nghiên cứu chủ đề, xây dựng ý tưởng, lựa chọn hình thức thể hiện đến tổ chức luyện tập, phối hợp lực lượng và hoàn thiện từng chi tiết.
Đặc biệt, chị là tổng đạo diễn khối xe nghi trượng và dàn dựng các phần nghệ thuật trong ba sự kiện lớn: A70, A50 và A80. Mỗi chương trình mang một dấu ấn riêng, nhưng đều đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa quy mô tổ chức, ngôn ngữ nghệ thuật và thông điệp lịch sử. Đặc biệt, ở những chương trình quy mô lớn, ý tưởng của đạo diễn chỉ có thể trở thành hiện thực khi được hiện thực hóa bằng công sức của đông đảo cán bộ, chiến sĩ, nghệ sĩ và lực lượng tham gia. Do đó, bên cạnh yêu cầu về chuyên môn, người chỉ huy còn phải biết tổ chức công việc, kết nối các bộ phận, khơi dậy tinh thần trách nhiệm và giữ vững sự đồng lòng của tập thể. Những hình tượng nghệ thuật như em bé bên tượng đài cùng các chiến sĩ hiên ngang giương cao lá cờ “Quyết chiến, quyết thắng”, màn xếp hình nghệ thuật “Đất nước trọn niềm vui” hay các khối xe nghi trượng trong đại lễ A80 đều là những điểm nhấn được tạo nên từ quá trình lao động tập thể công phu.
Là thành viên tham gia khối nghi trượng do Đại tá Thu Hà làm tổng đạo diễn, sinh viên Nguyễn Hoài Phương (Trường Đại học Hà Nội) ấn tượng về một người thầy - người nữ quân nhân với sự tận tâm và tinh thần trách nhiệm với công việc. Nhớ lại những ngày miệt mài, Hoài Phương chia sẻ, trong những ngày tập luyện dưới thời tiết nắng nóng, khắc nghiệt, Đại tá Thu Hà vẫn có mặt, trực tiếp hướng dẫn, chỉnh sửa từng động tác, đội hình và sát sao với từng thành viên: "Điều đó đã truyền cho chúng em tinh thần kỷ luật, ý thức trách nhiệm và niềm tự hào khi được góp sức vào một sự kiện trọng đại của đất nước”.
Đối với Đại tá Nguyễn Thị Thu Hà, điều đọng lại sau mỗi chương trình không chỉ là việc hoàn thành một nhiệm vụ chính trị mà còn là cảm xúc của công chúng, là niềm tự hào được khơi dậy qua từng hình tượng nghệ thuật. Đó cũng là cách người nghệ sĩ - chiến sĩ góp phần đưa lịch sử đến gần hơn với đời sống, bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước và ý thức gìn giữ những giá trị truyền thống.
Truyền lửa cho thế hệ nghệ sĩ trẻ
Phía sau những chương trình nghệ thuật có sức lan tỏa là lịch làm việc dày đặc của người vừa làm công tác quản lý, vừa trực tiếp đạo diễn, dàn dựng và làm công tác giảng dạy. Ngoài nhiệm vụ tại Nhà hát Nghệ thuật thực hành, Đại tá Nguyễn Thị Thu Hà còn tham gia giảng dạy tại Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, Trường Sĩ quan Chính trị, Học viện Múa Việt Nam, Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh; tham gia các hội đồng, hội thảo khoa học trong và ngoài Quân đội, hướng dẫn học viên cao học, viết bài nghiên cứu và biên soạn sách chuyên khảo, giáo trình...
Sự đan xen giữa hoạt động thực tiễn và nghiên cứu khoa học đặt ra cho chị yêu cầu cao về khả năng tổ chức công việc. Có những giai đoạn cao điểm, nhiệm vụ dàn dựng chương trình, điều hành đơn vị, giảng dạy và nghiên cứu cùng lúc đòi hỏi chị phải sắp xếp thời gian chặt chẽ, chủ động xử lý từng phần việc để bảo đảm tiến độ và chất lượng: "Tôi luôn mong muốn, một ngày có 48 tiếng để được cống hiến và hoàn thành các nhiệm vụ một cách hoàn hảo nhất", chị chia sẻ.
Với chị, quản lý nghệ thuật không đơn thuần là điều phối hoạt động của một đơn vị biểu diễn. Người đứng đầu còn phải tạo được môi trường để các thành viên phát huy năng lực, khuyến khích tìm tòi những cách thể hiện mới và giữ được sự thống nhất trong mục tiêu sáng tạo. Trên cương vị Giám đốc Nhà hát, chị cùng tập thể xây dựng đơn vị 4 năm liên tiếp đạt danh hiệu Đơn vị Quyết thắng. Kết quả ấy cho thấy vai trò của người nữ chỉ huy trong tổ chức, điều hành và phát huy sức mạnh tập thể, đồng thời phản ánh nỗ lực bền bỉ của đội ngũ cán bộ, nghệ sĩ, giảng viên và nhân viên trong đơn vị.
Trong lĩnh vực nghiên cứu, Đại tá Nguyễn Thị Thu Hà tiếp tục theo đuổi việc kết nối thực tiễn sáng tạo với hoạt động đào tạo, nghiên cứu lý luận nghệ thuật. Năm 2022, chị giành Giải Nhất bảng Nghệ thuật học tại Cuộc thi Nghiên cứu khoa học quốc tế lần thứ 34 tổ chức tại Liên bang Nga; cùng năm, được Nhà nước trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học, Nghệ thuật với cụm bốn tác phẩm. Chị cũng được Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị và các bộ, ban, ngành Trung ương tặng nhiều bằng khen; hai lần đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quân.
Những thành tích ấy được bồi đắp qua nhiều năm lao động nghề nghiệp, nhưng với nữ nghệ sĩ, điều quan trọng hơn là khả năng tiếp tục làm mới mình, giữ được sự nhạy cảm trước đời sống và không ngừng nâng cao chất lượng chuyên môn. Trong môi trường nghệ thuật Quân đội, sáng tạo còn gắn với yêu cầu phục vụ nhiệm vụ chính trị, giáo dục truyền thống và xây dựng con người. Vì vậy, người nghệ sĩ cần có vốn sống, tri thức, bản lĩnh nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm để mỗi tác phẩm vừa có giá trị thẩm mỹ, vừa mang ý nghĩa xã hội.
Bạn bè, đồng nghiệp biết đến Đại tá Nguyễn Thị Thu Hà không chỉ với vai trò một nhà quản lý, một người có năng lực chuyên môn vững vàng, tư duy sáng tạo mà còn là nữ quân nhân với khả năng đảm đương, hoàn thành xuất sắc những nhiệm vụ khó, đòi hỏi cao về chất lượng và tiến độ. Tiến sĩ Nguyễn Minh Tuấn, giảng viên Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội cho rằng, điều đáng quý ở chị không chỉ là sự nghiêm túc, trách nhiệm trong công việc mà còn là tinh thần tận tụy với sinh viên, luôn sẵn sàng hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm và truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ.
Thời gian tới, Đại tá Nguyễn Thị Thu Hà xác định tiếp tục cùng tập thể Nhà hát Nghệ thuật thực hành đổi mới nội dung, hình thức các chương trình nghệ thuật phục vụ nhiệm vụ chính trị của Quân đội và đất nước; chú trọng bồi dưỡng đội ngũ nghệ sĩ trẻ, nhất là các nữ quân nhân, để họ có thêm cơ hội phát huy năng lực, tự tin theo đuổi con đường sáng tạo. Cùng với đó, chị vẫn sẽ miệt mài tiếp tục công việc mà mình đam mê: nghiên cứu khoa học, biên soạn giáo trình, nâng cao chất lượng đào tạo, góp phần truyền lửa cho đội ngũ nghệ sĩ - chiến sĩ trẻ.
Khi thanh âm và hình tượng nghệ thuật khép lại, những cảm xúc về lịch sử, tình yêu Tổ quốc và niềm tự hào dân tộc vẫn ở lại lâu dài trong lòng người xem. Với Đại tá, Tiến sĩ, Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Thị Thu Hà, đó chính là giá trị bền vững của sáng tạo nghệ thuật và cũng là động lực để chị tiếp tục cống hiến, đưa những câu chuyện của đất nước, Quân đội và con người Việt Nam đến với công chúng bằng ngôn ngữ nghệ thuật giàu cảm xúc.
