Theo Thứ trưởng Bộ NN&MT Phùng Đức Tiến, từ năm 2021 đến nay, mặc dù thế giới biến động phức tạp do dịch bệnh, xung đột địa chính trị và biến đổi khí hậu, ngành nông nghiệp Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng và khả năng thích ứng cao. Kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tăng từ 48,6 tỷ USD năm 2021 lên 62,5 tỷ USD năm 2024 và ước đạt khoảng 70 tỷ USD năm 2025; thặng dư thương mại đạt trên 20 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vai trò trụ đỡ của nền kinh tế.
Thứ trưởng Bộ NN&MT Phùng Đức Tiến cho biết: “Năm 2025, ngành nông nghiệp chịu tác động đặc biệt nghiêm trọng của thiên tai, với thiệt hại do bão, lũ ước tính khoảng 100.900 tỷ đồng, ảnh hưởng lớn đến đời sống dân sinh, sản xuất và nền kinh tế. Tuy nhiên, trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức, toàn ngành vẫn đạt được những kết quả tích cực, thể hiện rõ bản lĩnh, năng lực điều hành và sức chống chịu”.
Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2025 ước đạt gần 70 tỷ USD, xuất siêu gần 21 tỷ USD, tăng gần 17% so với năm trước và cao hơn mức xuất siêu chung của cả nền kinh tế. Toàn ngành có 10 mặt hàng xuất khẩu đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD, trong đó có 3 nhóm hàng vượt mốc 8 tỷ USD gồm gỗ và sản phẩm gỗ đạt 17,32 tỷ USD; cà phê đạt 8,57 tỷ USD; rau quả đạt 8,56 tỷ USD.
Về thị trường, châu Á tiếp tục là khu vực xuất khẩu lớn nhất của nông, lâm, thủy sản Việt Nam, chiếm 45,2% thị phần; tiếp theo là châu Mỹ (22,8%) và châu Âu (13,2%). So với năm 2024, xuất khẩu sang châu Âu tăng 34,2%, sang châu Phi tăng 68,1%, cho thấy dư địa mở rộng thị trường còn rất lớn. Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản là ba thị trường xuất khẩu lớn nhất, với thị phần lần lượt là 22,3%, 20,6% và 7,1%.
Trong cơ cấu ngành hàng, nhiều mặt hàng ghi nhận mức tăng trưởng cao về giá trị nhờ giá xuất khẩu cải thiện. Cà phê đạt 8,57 tỷ USD, tăng 52,5%; hạt điều đạt 5,19 tỷ USD, tăng 19,6%; hạt tiêu đạt 1,64 tỷ USD, tăng 24,9%; rau quả đạt 8,56 tỷ USD, tăng 19,8%. Xuất khẩu thủy sản đạt 11,32 tỷ USD, tăng 12,7%; gỗ và sản phẩm gỗ đạt 17,32 tỷ USD, tăng 6,4%.
Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2025 ước đạt 49,36 tỷ USD, tăng 10,1% so với năm trước, chủ yếu phục vụ sản xuất, chế biến và tái xuất. Các thị trường cung cấp lớn nhất gồm Trung Quốc, Hoa Kỳ và Argentina.
Bước sang năm 2026, Bộ NN&MT nhận định ngành nông nghiệp tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức do biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên, ô nhiễm môi trường và yêu cầu ngày càng cao về phát triển xanh, giảm phát thải và bảo tồn đa dạng sinh học.
Trước bối cảnh đó, Bộ NN&MT đặt mục tiêu tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 73 - 74 tỷ USD; trong đó, nhóm hàng nông sản khoảng 40 tỷ USD, thủy sản khoảng 12 tỷ USD, lâm sản và đồ gỗ khoảng 18,8 tỷ USD.
Thứ trưởng Bộ NN&MT Phùng Đức Tiến bày tỏ tin tưởng, với kết quả đạt được trong năm 2025, cùng các giải pháp đã xác định cho năm 2026 và sự đồng thuận của toàn ngành dưới sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, ngành nông nghiệp và môi trường sẽ vượt qua khó khăn, thách thức để hoàn thành các mục tiêu đề ra.
Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, năm 2026 được xác định là năm bản lề, tạo nền tảng cho giai đoạn 2026 - 2030. Việt Nam hướng tới mục tiêu nằm trong nhóm 15 quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới, với khoảng 40% sản phẩm xuất khẩu là hàng chế biến, qua đó nâng cao giá trị gia tăng và vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và cạnh tranh ngày càng gay gắt, ngành nông nghiệp xác định mục tiêu phát triển theo hướng sinh thái, bền vững và hiện đại; nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của nông sản Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Giai đoạn 2026 - 2030, toàn ngành phấn đấu kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 95 - 100 tỷ USD, tốc độ tăng trưởng bình quân 6 - 8%/năm.
Để đạt được mục tiêu này, Bộ NN&MT tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển thị trường và hội nhập quốc tế; tháo gỡ các điểm nghẽn trong tổ chức sản xuất và lưu thông hàng hóa; hình thành và phát triển các chuỗi cung ứng nông sản bền vững. Tăng cường công tác thông tin, dự báo và định hướng sản xuất theo tín hiệu thị trường; kiểm soát chặt chẽ việc mở rộng diện tích, tránh phát triển nóng, thiếu bền vững.
Cùng với đó, ngành đẩy mạnh quản lý chất lượng, phát triển công nghiệp chế biến sâu, giảm tổn thất sau thu hoạch; xây dựng và phát triển thương hiệu nông sản gắn với giá trị văn hóa và sản phẩm bản địa. Tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) để mở rộng thị trường xuất khẩu, nhất là các thị trường tiềm năng như ASEAN, Hàn Quốc, Trung Đông; chú trọng phát triển sản phẩm Halal, hữu cơ, sản phẩm chế biến và giá trị cao.
Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong toàn chuỗi giá trị nông nghiệp; phát triển hệ thống logistics nông nghiệp hiện đại, kết hợp chặt chẽ với chế biến và liên kết chuỗi nhằm giảm chi phí trung gian, nâng cao sức cạnh tranh.
Với nền tảng vững chắc đã được tạo dựng trong hơn 40 năm đổi mới, cùng sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp và người nông dân, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản Việt Nam có đủ cơ sở để tiếp tục bứt phá, đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế - xã hội đất nước trong giai đoạn tới.
