Cột cờ Lũng Cú nằm ở đỉnh Lũng Cú, hay còn gọi là đỉnh núi Rồng (Long Sơn) có độ cao khoảng 1.470 m so với mực nước biển, thuộc xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang. Ảnh: Thành Đạt/TTXVN
Khi xuân về, hoa đào, hoa mận, hoa lê khoe sắc bên những nếp nhà trình tường; những tháng cuối năm, sắc hồng mai anh đào lại hòa cùng cảnh sắc núi rừng, tạo nên những điểm hẹn mới. Từ lợi thế thiên nhiên và kho tàng văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc, xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang đang từng bước làm mới sản phẩm du lịch, kết nối những mùa hoa với trải nghiệm văn hóa, nông nghiệp và đời sống cộng đồng, hướng tới phát triển du lịch bốn mùa, tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Đa dạng trải nghiệm, kéo dài mùa du lịch
Một trong những chuyển động đáng chú ý là việc địa phương chủ động khai thác lợi thế cảnh quan theo từng mùa, đồng thời bổ sung các hoạt động trải nghiệm mang đậm bản sắc văn hóa. Bên cạnh hoa tam giác mạch đã trở thành hình ảnh quen thuộc của cao nguyên đá, những mùa hoa lê, hoa mận, hoa đào và mai anh đào đang được định hướng trở thành nguồn tài nguyên du lịch, góp phần tạo sức hút vào những thời điểm khác nhau trong năm.
Theo báo cáo của Đảng ủy xã Lũng Cú, trong tháng 10/2026, địa phương đón khoảng 48.076 lượt khách, tăng khoảng 25% so với kỳ trước. Riêng dịp diễn ra Lễ hội Hoa Tam giác mạch lần thứ XII, xã đón trên 21.000 lượt khách đến tham quan, trải nghiệm. Lũy kế 10 tháng năm 2026, toàn xã đón khoảng 500.081 lượt khách, doanh thu từ hoạt động du lịch, dịch vụ đạt trên 236 tỷ đồng. Địa phương đang quản lý 76 cơ sở lưu trú, homestay cùng các điểm dịch vụ du lịch, vui chơi, giải trí, kinh doanh quà lưu niệm và cho thuê trang phục truyền thống.
Những con số ấy cho thấy du lịch đang ngày càng có vị trí quan trọng trong cơ cấu kinh tế địa phương. Tuy nhiên, cùng với lượng khách tăng, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng dịch vụ mà còn phải nâng cao chất lượng trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng giá trị từ mỗi chuyến đi.
Đáng chú ý, trong thời gian gần đây, xã Lũng Cú đã ra mắt ba sản phẩm trải nghiệm văn hóa truyền thống gồm vẽ hoa văn bằng sáp ong trên vải lanh của đồng bào Mông, giã bánh giầy của dân tộc Giáy và thêu giày truyền thống. Đây là những hoạt động giúp du khách có cơ hội tiếp cận gần hơn với đời sống văn hóa bản địa, thay vì chỉ dừng lại ở việc tham quan, chụp ảnh. Cùng với đó, địa phương đưa vào sử dụng hệ thống bán vé tham quan tự động, giới thiệu không gian trà Cực Bắc và thành lập Chi hội Du lịch xã Lũng Cú, từng bước nâng cao chất lượng phục vụ, kết nối các cơ sở kinh doanh dịch vụ.
Tại thôn Lô Lô Chải, dưới chân Cột cờ Quốc gia Lũng Cú, du lịch cộng đồng đã tạo nên dấu ấn riêng nhờ sự kết hợp giữa kiến trúc truyền thống và đời sống văn hóa của đồng bào Lô Lô. Những ngôi nhà trình tường, mái ngói âm dương, hàng rào đá cùng phong tục, tập quán đặc sắc trở thành nét hấp dẫn của điểm đến. Việc Lô Lô Chải được vinh danh là một trong những Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2025 tiếp tục khẳng định giá trị của hướng phát triển du lịch dựa trên bảo tồn bản sắc và sự tham gia của cộng đồng.
Ông Sình Dỉ Gai, Trưởng thôn Lô Lô Chải, là một trong những người gắn bó với quá trình phát triển du lịch cộng đồng tại địa phương cho rằng, từ thực tế của thôn, câu chuyện đặt ra không chỉ là đón thêm nhiều khách mà còn là làm thế nào để những ngôi nhà truyền thống, phong tục và không gian sinh hoạt văn hóa tiếp tục được gìn giữ khi hoạt động dịch vụ ngày càng phát triển. Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa lâu dài đối với những điểm du lịch cộng đồng đang thu hút đông du khách trên vùng cao nguyên đá.
Không dừng lại ở những sản phẩm đã có, Lũng Cú đang nghiên cứu tổ chức Festival Hoa Mai Anh Đào lần thứ II năm 2026 với chủ đề “Lũng Cú - Hẹn nhau mùa hoa nở”. Khác với cách khai thác một mùa hoa đơn lẻ, Festival được định hướng mở rộng không gian quảng bá những mùa hoa đặc trưng trong năm, kết nối cảnh sắc thiên nhiên với văn hóa, ẩm thực và các sản phẩm du lịch địa phương.
Điều đáng chú ý từ định hướng này là sự chuyển biến trong tư duy khai thác tài nguyên du lịch. Những mùa hoa không chỉ được nhìn nhận như cảnh quan để thưởng ngoạn mà còn là cơ hội kết nối các dịch vụ lưu trú, ẩm thực, trải nghiệm văn hóa và tiêu thụ sản phẩm địa phương. Nếu được tổ chức phù hợp, mỗi mùa hoa có thể trở thành một điểm hẹn riêng, góp phần giảm tính thời vụ và tạo thêm nguồn thu cho người dân.
Gắn du lịch với nông nghiệp và sinh kế người dân
Một hướng đi mới đang được Lũng Cú chú trọng là phát triển du lịch gắn với các vùng cây ăn quả ôn đới. Với khí hậu vùng núi cao, địa phương có điều kiện phát triển cây lê, mận, đào và một số loại cây ăn quả đặc trưng. Đây vừa là nguồn sản phẩm nông nghiệp, vừa có thể tạo nên cảnh quan phục vụ tham quan, trải nghiệm theo mùa.
Ngày 20/11/2026, Ban Thường vụ Đảng ủy xã Lũng Cú ban hành Nghị quyết số 23-NQ/ĐU về phát triển vùng trồng cây ăn quả tập trung gắn với du lịch nông nghiệp giai đoạn 2026-2030. Nghị quyết xác định nông nghiệp đặc trưng là nền tảng, du lịch là mũi nhọn, hướng tới phát triển kinh tế theo phương châm nông nghiệp sạch, du lịch xanh và cộng đồng bền vững.
Theo đánh giá của địa phương, toàn xã hiện có khoảng 37 ha cây ăn quả, trong đó cây lê chiếm khoảng 16 ha, tập trung chủ yếu tại các thôn Lô Lô Chải, Ma Lé và Lũng Táo. Quy mô trồng bình quân mỗi hộ khoảng 0,3 - 0,5 ha. Một số diện tích bước đầu được kết hợp tạo cảnh quan phục vụ khách tham quan. Tuy nhiên, sản xuất vẫn còn phân tán, hạ tầng phục vụ bảo quản, chế biến chưa đồng bộ; mối liên kết giữa người sản xuất với các hợp tác xã, doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch chưa chặt chẽ.
Từ thực tế đó, xã đặt mục tiêu đến năm 2030 cải tạo, nâng cao chất lượng 37 ha cây ăn quả hiện có, trồng mới ít nhất 5 ha, nâng tổng diện tích lên khoảng 42 ha; trong đó ưu tiên cây lê chiếm tối thiểu 70% diện tích trồng mới. Địa phương dự kiến hình thành từ hai đến ba vùng trồng cây ăn quả tập trung gắn với các tuyến, điểm du lịch, xây dựng từ hai đến ba mô hình vườn cây mẫu phục vụ tham quan, trải nghiệm mùa hoa và mùa thu hoạch.
Đặc biệt, nghị quyết đặt mục tiêu hỗ trợ, bồi dưỡng kỹ năng làm du lịch cộng đồng cho 30 - 50 hộ dân tham gia các mô hình, từng bước hình thành chuỗi dịch vụ từ tham quan vườn, trải nghiệm chăm sóc, thu hoạch quả đến thưởng thức ẩm thực, văn hóa bản địa và lưu trú homestay. Đây là cách tiếp cận nhằm nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, đồng thời tạo thêm sản phẩm để giữ chân du khách.
Đồng chí Dương Ngọc Đức, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lũng Cú nhấn mạnh, yêu cầu phát triển du lịch phải gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc, bảo vệ cảnh quan thiên nhiên và nâng cao đời sống người dân. Đối với Festival Hoa Mai Anh Đào, các hoạt động phải có trọng tâm, làm nổi bật nét riêng của địa phương, huy động phù hợp nguồn lực xã hội hóa, tránh phô trương, hình thức và lãng phí.
Tuy nhiên, để những định hướng trở thành sản phẩm du lịch thực sự có sức hút, Lũng Cú còn nhiều việc phải làm. Hạ tầng giao thông đến các vùng trồng, nguồn nước phục vụ sản xuất, kỹ năng đón tiếp khách, chất lượng dịch vụ và khả năng kết nối thị trường đều cần được quan tâm. Đặc biệt, việc mở rộng du lịch phải đi đôi với giữ gìn kiến trúc truyền thống, không gian bản làng và môi trường sinh thái, tránh để những giá trị tạo nên sức hấp dẫn của điểm đến bị mai một trong quá trình phát triển.
Từ những cánh đồng tam giác mạch, vườn lê đang được định hướng phát triển đến các sản phẩm trải nghiệm nghề truyền thống, Lũng Cú đang từng bước mở rộng cách khai thác tiềm năng du lịch. Những kết quả bước đầu cùng các định hướng mới cho thấy địa phương không chỉ chú trọng thu hút khách vào những mùa lễ hội mà còn hướng tới tạo dựng hệ thống sản phẩm có thể phục vụ du khách quanh năm.
Phát triển du lịch bốn mùa không đơn thuần là tổ chức thêm những sự kiện hay mở rộng các điểm tham quan, mà quan trọng hơn là làm cho mỗi mùa đều có những trải nghiệm riêng, mỗi sản phẩm đều gắn với bản sắc và đời sống của cộng đồng. Khi những mùa hoa được kết nối với nếp nhà truyền thống, những nghề thủ công và thành quả lao động của người dân, vùng đất địa đầu Tổ quốc sẽ có thêm những câu chuyện để kể với du khách. Để mỗi chuyến trở lại không chỉ là hành trình tìm về một miền cảnh sắc, mà còn là dịp cảm nhận sâu hơn sức sống, tình người và những đổi thay trên vùng biên cương cực Bắc.